Μια σαφής προειδοποίηση για μία νέα επικείμενη κρίση χρέους αναδύεται από το τελευταίο report του Διεθνούς Χρηματοπιστωτικού Ινστιτούτου (IIF). Ο οργανισμός, γνωστός στην Ελλάδα από τα πρόσφατα χρόνια της κρίσης του χρέους, επισημαίνει ότι ο κόσμος δανείζεται με ρυθμό που η παραγωγική διαδικασία της οικονομίας δεν μπορεί να ακολουθήσει. Το ίδιο «μήνυμα» εκπέμπουν και τα αντίστοιχα reports του ΔΝΤ και του ΟΟΣΑ, υπογραμμίζοντας την αδυναμία της οικονομίας να υποστηρίξει το αυξανόμενο χρέος.
Η προειδοποίηση του Διεθνούς Χρηματοπιστωτικού Ινστιτούτου
Σύμφωνα με το νέο Global Debt Monitor του IIF, το παγκόσμιο χρέος ξεπέρασε τα 365 τρισ. δολάρια κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, καταγράφοντας άνοδο 10 τρισ. δολαρίων. Οι κύριες κινητήριες δυνάμεις αυτής της αύξησης είναι το δημόσιο χρέος, η χρηματοδότηση των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και οι αμυντικές δαπάνες.
Ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ δείχνει να παραμένει σταθερός, γύρω στο 305%, ωστόσο αυτό, όπως επισημαίνεται από τον IIF, αποτελεί μία οφθαλμαπάτη. Η φαινομενική σταθερότητα οφείλεται αποκλειστικά στην αύξηση του πληθωρισμού, ο οποίος «φουσκώνει» τον παρονομαστή του κλάσματος, δηλαδή το ΑΕΠ, λόγω της αύξησης των τιμών. Αυτό δεν αντικατοπτρίζει μια νέα αυξημένη παραγόμενη πραγματική αξία, αλλά απλώς δίνει την εντύπωση ότι το χρέος δεν αυξάνεται πολύ ως προς το ΑΕΠ.
Η εικόνα από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο
Το ΔΝΤ περιγράφει μία παρόμοια δυναμική στο δημόσιο σκέλος του χρέους, ενώ παράλληλα εκφράζει προειδοποιήσεις για τον ανεξέλεγκτο τρόπο με τον οποίο αυξάνεται και το ιδιωτικό χρέος. Το παγκόσμιο δημόσιο χρέος έφτασε λίγο κάτω από το 94% του ΑΕΠ το 2025 και αναμένεται να αγγίξει το 100% το 2029.
Αυτό σημαίνει ότι η προηγούμενη πρόβλεψη για την επίτευξη του 100% έχει μετατεθεί έναν χρόνο νωρίτερα. Το σημαντικότερο, ωστόσο, δεν είναι το χρέος καθ’ εαυτό, αλλά το κόστος αυτής της αύξησης. Οι τόκοι πλησιάζουν το 3% του παγκόσμιου ΑΕΠ, ποσό που είναι αυξημένο κατά 50% σε σχέση με μόλις τέσσερα χρόνια πριν.
Τα στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης
Ο ΟΟΣΑ συμπληρώνει την περίπου ίδια εικόνα, ενισχύοντας τις ανησυχίες που εκφράζονται από τους άλλους οργανισμούς. Υπολογίζεται, με βάση τις ανακοινώσεις τους, ότι οι κυβερνήσεις και οι επιχειρήσεις θα δανειστούν το ποσό ρεκόρ των 29 τρισ. δολαρίων από τις αγορές ομολόγων το 2026.
Το εντυπωσιακά ανησυχητικό στοιχείο, όπως και στην ανακοίνωση του ΔΝΤ, είναι ότι ένα μεγάλο μέρος αυτού του δανεισμού δεν προορίζεται για νέες επενδύσεις ή παραγωγική δραστηριότητα. Συγκεκριμένα, το 78% του δανεισμού των κρατών μελών του ΟΟΣΑ θα χρησιμοποιηθεί για την αναχρηματοδότηση υφιστάμενου χρέους. Με απλά λόγια, το νέο χρέος αυξάνεται κυρίως για να πληρώνει το παλιό.
Σύγκριση με την κρίση του 2008
Η τρέχουσα κατάσταση οδηγεί σε μία σύγκριση με το πώς φτάσαμε στην κρίση του 2008, η οποία είναι μάλλον αναπόφευκτη. Πριν από την κρίση, τον Ιούνιο του 2007, το παγκόσμιο χρέος ανερχόταν στο 278% του ΑΕΠ.
Εκείνη την περίοδο, ο πληθωρισμός ήταν εξαιρετικά χαμηλός, γεγονός που διαφοροποιεί την τότε κατάσταση από τη σημερινή, όπου ο πληθωρισμός συμβάλλει στην «οφθαλμαπάτη» της σταθερότητας του λόγου χρέους προς ΑΕΠ.
Με πληροφορίες από: Newsit
