Η συμβίωση με έναν χειριστικό σύντροφο μπορεί να είναι εξαιρετικά δύσκολη και να προκαλεί συναισθήματα ασφυξίας και ανημποριάς. Οι σχέσεις που χαρακτηρίζονται από χειριστικότητα είναι συχνά καταδικασμένες να αποτύχουν, με το ζητούμενο να είναι η ελαχιστοποίηση της ζημιάς για τον σύντροφο που υφίσταται αυτή τη συμπεριφορά.
Η φύση της χειριστικότητας στις σχέσεις
Σύμφωνα με το Psychology Today, η χειριστικότητα αποτελεί ένα κοινό και πολύπλοκο χαρακτηριστικό στις διαπροσωπικές σχέσεις. Ενδέχεται να συνδέεται με προσωπικά χαρακτηριστικά, όπως η ψυχοπάθεια, η οποία περιλαμβάνει έλλειψη ενσυναίσθησης και συναισθηματική κακοποίηση. Η Meredith Turner από το Πανεπιστήμιο του Κονέκτικατ διεξήγαγε έρευνα για να εξετάσει πώς τα χαρακτηριστικά αυτά επηρεάζουν τις σχέσεις, εστιάζοντας στο πώς η χειριστικότητα μπορεί να επηρεάσει τη δυναμική ενός ζευγαριού.
Η Turner αναφέρει ότι η «υποταγή» σε έναν χειριστικό σύντροφο συχνά προκύπτει από τον φόβο του θύματος ότι η αποτυχία να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις θα οδηγήσει σε εγκατάλειψη. Αυτό σημαίνει ότι το θύμα δεν αισθάνεται μόνο εξαρτώμενο, αλλά και ότι ο θύτης ασκεί μια μορφή εξουσίας που το εμποδίζει να υπερασπιστεί τον εαυτό του.
Το κόστος της χειριστικότητας
Η έρευνα της Turner περιλάμβανε σχεδόν 6.500 επιστημονικά άρθρα, καταλήγοντας τελικά σε 16 μελέτες που πληρούσαν τα κριτήρια της. Αυτές οι μελέτες περιλάμβαναν 53 στατιστικούς εκτιμητές και σχεδόν 11.000 συμμετέχοντες. Τα ευρήματα επιβεβαίωσαν ότι οι σχέσεις πλήττονται από την παρουσία ενός χειριστικού συντρόφου. Ο μακιαβελισμός, δηλαδή η τάση να χειραγωγούνται οι άλλοι για προσωπικά οφέλη, αποδείχθηκε ότι είναι ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες που επηρεάζουν την ποιότητα των σχέσεων.
Η ψυχολόγος επικαλείται τη θεωρία διατήρησης των σχέσεων, η οποία συγκρίνει τις θετικές συμπεριφορές που προάγουν τη φροντίδα με τις αντικοινωνικές που υπονομεύουν τη σχέση. Αν και οι χειριστικοί σύντροφοι μπορεί να επιτυγχάνουν βραχυπρόθεσμα αυτό που θέλουν, μακροπρόθεσμα οι τακτικές τους υπονομεύουν την εμπιστοσύνη και την οικειότητα της σχέσης.
Στρατηγικές απομάκρυνσης από μια χειριστική σχέση
Η Turner σημειώνει ότι οι σχέσεις που χαρακτηρίζονται από χειριστικότητα είναι καταδικασμένες και η ερώτηση είναι πώς μπορεί κάποιος να περιορίσει τη ζημιά. Ένα από τα ευρήματα της έρευνάς της είναι ότι δεν επηρεάζονται τόσο η ηλικία, το φύλο ή η εγγύτητα της σχέσης, αλλά μπορεί να βρεθεί κάποιος σε μια τοξική σχέση με οιονδήποτε, είτε πρόκειται για φίλο, γείτονα ή συνάδελφο.
Η συνειδητοποίηση ότι μπορείτε να φύγετε είναι το πρώτο βήμα προς την απελευθέρωση. Δεν απαιτείται να κάνετε πλήρη ανάλυση του χαρακτήρα του άλλου για να προχωρήσετε. Αρκεί να παρατηρήσετε εάν ο σύντροφός σας σας προκαλεί να νιώθετε «ντροπή» ή «ενοχή».
Η θεωρία της ισότητας σε μια σχέση μπορεί να σας καθοδηγήσει σε αυτή τη διαδικασία. Εξετάστε την αναλογία «δίδω» και «λαμβάνω» στη σχέση σας. Εάν παρατηρείτε ότι η ισορροπία είναι ανισόρροπη, αυτό μπορεί να είναι ένα σημάδι ότι πρέπει να εξετάσετε την κατάσταση πιο σοβαρά.
Αντιμετώπιση των πρακτικών περιορισμών
Είναι σημαντικό να αναλύσετε πόσο δύσκολο θα είναι να απομακρυνθείτε από αυτήν τη σχέση. Εάν οι πρακτικοί περιορισμοί ή οι κοινές υποχρεώσεις, όπως τα παιδιά, καθιστούν την απομάκρυνση σχεδόν αδύνατη, θα πρέπει να συζητήσετε τις ανισότητες που υπάρχουν.
Αξιολογήστε τα συναισθήματά σας για αυτό το άτομο. Αν η φθορά έχει γίνει υπερβολική, ίσως είναι καιρός να αποδεχθείτε ότι τα συναισθήματα έχουν αλλάξει. Αν υπάρχουν ακόμη συναισθηματικοί δεσμοί, προσπαθήστε να τους τονίσετε, ενώ ταυτόχρονα διεκδικήστε την ανεξαρτησία σας.
Συμπερασματικά, η χειριστικότητα σε μια σχέση μπορεί να οδηγήσει σε τελική κατάρρευση, αλλά η κατανόηση των αναγκών σας και η ικανότητα να διεκδικείτε τον εαυτό σας μπορεί να μετατρέψει μια ανισόρροπη σχέση σε μια πιο υγιή και ικανοποιητική.
