Μια συγκεκριμένη σκηνή στην εμβληματική ταινία «Οι Γερμανοί ξανάρχονται» οδήγησε στη διαγραφή του Μίμη Φωτόπουλου από το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας. Ο ηθοποιός πλήρωσε με αυτή την κομματική συνέπεια τον μονόλογό του, ο οποίος αποτελούσε μια σατιρική αναπαράσταση ενός κομματικού καθοδηγητή. Η ταινία προβλήθηκε για πρώτη φορά στις 5 Ιανουαρίου 1948, σε μια περίοδο που η Ελλάδα βρισκόταν ήδη στη δίνη του Εμφυλίου Πολέμου.
Ο ρόλος του Νίκου και ο επίμαχος μονόλογος
Στην ταινία, ο Μίμης Φωτόπουλος υποδύεται τον Νίκο, έναν πολιτικό καθοδηγητή ή ινστρούκτορα, ο οποίος προσπαθεί να βοηθήσει πέντε πατριώτες να διαφύγουν στα βουνά. Η σκηνή που προκάλεσε την αντίδραση του ΚΚΕ ξεκινά όταν ο Νίκος λέει στον Βασίλη Λογοθετίδη, που υποδύεται τον Θοδωρή, «Κάτσε πατριώτη» και ο Θοδωρής κάθεται.
Εκείνη τη στιγμή, ο Φωτόπουλος ξεκινά έναν μονόλογο γεμάτο περίπλοκους πολιτικούς όρους και διατυπώσεις. Αναφέρει: «Η οργανωμένη διεθνής μπουρζουαζία παίζει το τελευταίο της χαρτί στον αγώνα ενάντια στη μεστωμένη πια θέληση της συνειδητής μάζας. Στη μεστωμένη πια θέληση, είπα, της συνειδητής μάζας. Οι αστοί, περνώντας από τη δράση στην αντίδραση, έγιναν άβουλα και αθέλητα όργανα του διεθνούς κεφαλαιοκρατικού τραστ που δόθηκε πλέρια στις σκοτεινές επιδίωξες της συνειδητά ασυνείδητης ολιγαρχίας. Στις σκοτεινές επιδίωξες, είπα, της συνειδητά ασυνείδητης ολιγαρχίας».
Ο διάλογος που ακολούθησε
Ο μονόλογος του Νίκου συνεχίζεται, με τον Φωτόπουλο να σηκώνεται και να πηγαίνει προς το μέρος ενός γιατρού που βρίσκεται στον ίδιο χώρο. Ο Λογοθετίδης, εμφανώς προβληματισμένος από τα λεγόμενα, ρωτάει τον γιατρό: «Μπας και κάνεις λάθος; Μπας και μπερδεύεις τον τρελό με τον πατριώτη;». Ο γιατρός του απαντά χαμογελώντας: «Όχι βρε αδελφέ. Γιατί;».
Ο Θοδωρής μονολογεί «Ξέρω ‘γω, τι να σου πω» και επιστρέφει στον Φωτόπουλο, ο οποίος συνεχίζει την ιδεολογική του ομιλία. «Ο 20ος αιώνας, είπα, αιώνας βασικών κοινωνικών μεταρρυθμίσεων θα διαφοροποιήσει τις παλαιοαστικές αντίληψεις. Ατράνταχτο επιχείρημα και αυτοαπόδειχτη άποψη είναι η αφύπνιση της μάζας από το λήθαργο της πρόληψης στη γενική γραμμή μιας καινούργιας κατεύθυνσης. Στη γενική γραμμή, είπα, μιας καινούργιας κατεύθυνσης».
Η διαγραφή από το κόμμα
Η ερμηνεία του Μίμη Φωτόπουλου στην ταινία, και ειδικότερα η σατιρική αναπαράσταση του κομματικού καθοδηγητή, θεωρήθηκε προσβλητική από το ΚΚΕ. Η γλώσσα του ρόλου, με τις περίπλοκες διατυπώσεις και τους πολιτικούς όρους, παρουσιαζόταν ως ένα παράδειγμα ιδεολογικής κατήχησης που εντυπωσίαζε περισσότερο με τις λέξεις παρά έπειθε με το περιεχόμενό της. Αυτή η σάτιρα ήταν ο λόγος για τη διαγραφή του ηθοποιού από το κόμμα, όπως επιβεβαιώθηκε αργότερα από την οικογένειά του.
Ο Φωτόπουλος, ο οποίος ήταν μέλος του ΚΚΕ, διαγράφηκε και δεν επέστρεψε ποτέ στις οργανωμένες τάξεις του κόμματος. Ωστόσο, παρέμεινε πολιτικά προσανατολισμένος στην Αριστερά. Η κόρη του είχε αναφέρει χρόνια αργότερα ότι ο πατέρας της συνέχισε να ψηφίζει ΚΚΕ σε όλη του τη ζωή.
Η προσωπική διαδρομή του ηθοποιού
Την εποχή της προβολής της ταινίας, ο Μίμης Φωτόπουλος ήταν 34 ετών και είχε ήδη αρκετά χρόνια θεατρικής δουλειάς στο ενεργητικό του. Η προσωπική του διαδρομή περιλάμβανε ενεργό συμμετοχή στην Αριστερά, στην Εθνική Αντίσταση, καθώς και πολιτικές διώξεις. Παρά τη διαγραφή του, η πολιτική του πεποίθηση παρέμεινε σταθερή.
Με πληροφορίες από: newsbeast.gr
