Μια ιστορική απόφαση ελήφθη πρόσφατα στη Γαλλία, σηματοδοτώντας το τέλος μιας εποχής για τη μέτρηση του χρόνου. Το λεγόμενο «εμβόλιμο δευτερόλεπτο», μια πρακτική που εφαρμόζεται για περισσότερα από 50 χρόνια, οδεύει προς οριστική κατάργηση. Η Γενική Διάσκεψη Μέτρων και Σταθμών (CGPM), που συνεδρίασε στο Παρίσι, αποφάσισε την κατάργησή του, η οποία θα τεθεί σε ισχύ από τον Μάιο του 2027. Στη θέση του θα θεσπιστεί ένα νέο σύστημα, η «εμβόλιμη ώρα».
Η ιστορική απόφαση και η επιτάχυνση της εφαρμογής
Η απόφαση για την κατάργηση του εμβόλιμου δευτερολέπτου ελήφθη στη Γενική Διάσκεψη Μέτρων και Σταθμών (CGPM) που πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι. Αρχικά, στα πλάνα του οργανισμού που διατηρεί το Διεθνές Σύστημα Μονάδων, η κατάργηση είχε τοποθετηθεί χρονικά αργότερα, συγκεκριμένα το 2035. Ωστόσο, η διαδικασία επιταχύνθηκε, με αποτέλεσμα η νέα ρύθμιση να τεθεί σε ισχύ από τον Μάιο του 2027.
Βασικός λόγος για την επίσπευση της απόφασης ήταν η αποφυγή ενός πρωτοφανούς κινδύνου: της ανάγκης εισαγωγής ενός αρνητικού εμβόλιμου δευτερολέπτου. Αυτό θα σήμαινε ότι τα ρολόγια θα έπρεπε να «πηδήξουν» ένα δευτερόλεπτο αντί να κερδίσουν ένα, κάτι που δεν έχει συμβεί ποτέ στο παρελθόν. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα σε παγκόσμια δίκτυα υπολογιστών, τηλεπικοινωνίες, δορυφορικά συστήματα και άλλες κρίσιμες ψηφιακές υποδομές.
Τι είναι το εμβόλιμο δευτερόλεπτο και γιατί καταργείται
Το εμβόλιμο δευτερόλεπτο χρησιμοποιείται από το 1972, με συνολικά 27 να έχουν προστεθεί στην παγκόσμια ώρα μέχρι σήμερα. Σκοπός του είναι να διατηρείται ο συγχρονισμός της ώρας των ρολογιών με την περιστροφή της Γης, καθώς ο χρόνος των ρολογιών και εκείνος που προκύπτει από την περιστροφή του πλανήτη μας δεν ταυτίζονται απόλυτα. Η διαδικασία αυτή θυμίζει το δίσεκτο έτος, αλλά είναι πολύ συντομότερη, καθώς προστίθεται μόλις ένα δευτερόλεπτο αντί για μία επιπλέον ημέρα.
Η προσθήκη του επιπλέον δευτερολέπτου συμβαίνει σε ακανόνιστα διαστήματα, καθώς εξαρτάται από τις πραγματικές μεταβολές στην περιστροφή του πλανήτη. Η τελευταία φορά που προστέθηκε ένα εμβόλιμο δευτερόλεπτο ήταν στις 31 Δεκεμβρίου 2016, με αποτέλεσμα εκείνο το λεπτό να διαρκέσει 61 δευτερόλεπτα.
Οι λόγοι πίσω από την καθιέρωση και την αλλαγή
Λίγο πριν καθιερωθεί η Συντονισμένη Παγκόσμια Ώρα (UTC) το 1960, είχε παρατηρηθεί μια ελαφριά επιβράδυνση στην περιστροφή της Γης, η οποία επηρεάζεται από διάφορους γεωφυσικούς και άλλους παράγοντες. Ως αποτέλεσμα, η μέτρηση των δευτερολέπτων δεν συμβάδιζε με τα ατομικά ρολόγια. Οι ειδικοί προσέθεσαν το πρώτο εμβόλιμο δευτερόλεπτο 12 χρόνια αργότερα, το 1972, προκειμένου να ευθυγραμμιστεί το πρότυπο ώρας με την περιστροφή της Γης.
Ωστόσο, στα μέσα της δεκαετίας του 2010, καταγράφηκε επιτάχυνση της περιστροφής του πλανήτη. Αυτό το γεγονός οδήγησε τους επιστήμονες να προβλέψουν την αναγκαιότητα ενός αρνητικού δευτερολέπτου από το 2029. Η πιθανότητα αφαίρεσης ενός δευτερολέπτου, και οι δυνητικές επιπτώσεις της σε παγκόσμια συστήματα, οδήγησε στην απόφαση για την κατάργηση του εμβόλιμου δευτερολέπτου και την υιοθέτηση ενός νέου συστήματος.
Η αντικατάσταση με την «εμβόλιμη ώρα»
Για να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις που προκύπτουν από τις μεταβολές στην περιστροφή της Γης και να αποφευχθούν τα προβλήματα που θα μπορούσε να προκαλέσει ένα αρνητικό εμβόλιμο δευτερόλεπτο, θεσπίστηκε ένα νέο σύστημα μέτρησης του χρόνου. Αυτό το νέο σύστημα ονομάζεται «εμβόλιμη ώρα» και θα αντικαταστήσει την προηγούμενη πρακτική από τον Μάιο του 2027.
Η «εμβόλιμη ώρα» αποτελεί τη λύση που προκρίθηκε από τη Γενική Διάσκεψη Μέτρων και Σταθμών, με στόχο τη διατήρηση της ακρίβειας και του συγχρονισμού στην παγκόσμια μέτρηση του χρόνου, χωρίς τους κινδύνους που συνδέονταν με το εμβόλιμο δευτερόλεπτο.
Με πληροφορίες από: Gazzetta
