Τα Ιμαλάια βρίσκονται αντιμέτωπα με μια κρίσιμη περιβαλλοντική και υδρολογική καμπή, καθώς η απώλεια παγετωνικού πάγου επιταχύνεται σημαντικά σε σύγκριση με την προηγούμενη δεκαετία. Οι παγετώνες της οροσειράς χάνουν πλέον μάζα με ρυθμό περίπου 65% ταχύτερο, δημιουργώντας αυξανόμενους κινδύνους για την ασφάλεια των υδάτινων πόρων. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, η περιοχή αναμένεται να προσεγγίσει το φαινόμενο της «κορύφωσης των υδάτων» έως τα μέσα του αιώνα, ένα σημείο που σηματοδοτεί την κορύφωση της παροχής νερού από τους παγετώνες πριν αυτή αρχίσει να μειώνεται.
Η επιτάχυνση της τήξης και η «κορύφωση των υδάτων»
Η απώλεια παγετωνικού πάγου στην περιοχή των Ιμαλαΐων έχει επιταχυνθεί δραματικά. Τα ευρήματα της μελέτης καταδεικνύουν ότι οι παγετώνες χάνουν μάζα με ρυθμό 65% ταχύτερο σε σχέση με μία δεκαετία πριν. Αυτή η επιτάχυνση φέρνει την περιοχή πιο κοντά στο φαινόμενο της «κορύφωσης των υδάτων», το οποίο προβλέπεται να συμβεί έως τα μέσα του αιώνα.
Η «κορύφωση των υδάτων» περιγράφεται ως το σημείο κατά το οποίο η ποσότητα νερού που προέρχεται από το λιώσιμο των παγετώνων φτάνει στο μέγιστο επίπεδό της. Μετά από αυτό το σημείο, η παροχή νερού από τα ποτάμια αρχίζει να υποχωρεί, καθώς οι παγετώνες συρρικνώνονται περαιτέρω. Η εξέλιξη αυτή έχει σημαντικές συνέπειες για τη μακροπρόθεσμη υδατική ασφάλεια των περιοχών που εξαρτώνται από τα ύδατα των Ιμαλαΐων.
Οι κίνδυνοι από την κατάρρευση παγετώνων και λιμνών
Η δημοσιοποίηση των ευρημάτων της μελέτης αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα στον απόηχο μιας καταστροφής που σημειώθηκε στα τέλη Αυγούστου, και συγκεκριμένα στις 26 Αυγούστου, στην περιοχή των συνόρων Νεπάλ και Θιβέτ. Εκεί, η κατάρρευση ενός παγετώνα προκάλεσε εκτεταμένες κατολισθήσεις και πλημμυρικά φαινόμενα στις γύρω κοιλάδες.
Ο απολογισμός της συγκεκριμένης καταστροφής ήταν βαρύς, με τουλάχιστον 1.300 επιβεβαιωμένους νεκρούς και περισσότερους από 5.300 αγνοούμενους. Το γεγονός αυτό ανέδειξε με δραματικό τρόπο τους κινδύνους που συνδέονται με την ταχεία μεταβολή του παγετωνικού περιβάλλοντος στην ευρύτερη περιοχή. Καθώς οι παγετώνες υποχωρούν, δημιουργούνται νέες παγετωνικές λίμνες, οι οποίες συχνά συγκρατούνται από ασταθείς σχηματισμούς πάγου, πετρωμάτων και χαλαρών υλικών. Η πιθανή κατάρρευση αυτών των φυσικών φραγμάτων μπορεί να προκαλέσει ξαφνικές πλημμύρες, απειλώντας εκατομμύρια ανθρώπους που ζουν στις κοιλάδες και στις περιοχές κατάντη.
Η έκταση της οροσειράς και η ελλιπής παρακολούθηση
Η οροσειρά Hindu Kush–Himalaya εκτείνεται σε μήκος περίπου 3.500 χιλιομέτρων και διασχίζει οκτώ χώρες, από το Αφγανιστάν έως τη Μιανμάρ. Η περιοχή φιλοξενεί περίπου 40.000 παγετώνες, οι οποίοι αποτελούν κρίσιμη πηγή νερού για εκατομμύρια ανθρώπους.
Παρά τον τεράστιο αριθμό τους, η εικόνα της οροσειράς παραμένει σε μεγάλο βαθμό ελλιπώς παρακολουθούμενη. Σύμφωνα με τη μελέτη, μόλις ένας πολύ μικρός αριθμός αυτών των παγετώνων, συγκεκριμένα 21, παρακολουθούνται συστηματικά επί τόπου. Αυτό το γεγονός περιορίζει σημαντικά την ικανότητα έγκαιρης ανίχνευσης και αντιμετώπισης των κινδύνων που προκύπτουν από την τήξη των παγετώνων και την δημιουργία ασταθών λιμνών.
Οι παγετωνικές λίμνες στην Ινδία και οι μακροπρόθεσμες συνέπειες
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η κατάσταση των παγετωνικών λιμνών στην Ινδία. Σχεδόν 200 από αυτές έχουν χαρακτηριστεί ως υψηλού κινδύνου, ενώ 56 κατατάσσονται στην κατηγορία «πολύ υψηλού κινδύνου». Η πιθανότητα απότοπης αποστράγγισης ή κατάρρευσής τους δημιουργεί σοβαρές απειλές για τις τοπικές κοινωνίες, τις υποδομές και τις οικονομικές δραστηριότητες στην περιοχή.
Η προσέγγιση της «κορύφωσης των υδάτων» αναμένεται να έχει σημαντικές συνέπειες για τη μακροπρόθεσμη υδατική ασφάλεια. Ενώ η αρχική αύξηση των παγετωνικών απορροών μπορεί να προσφέρει προσωρινά περισσότερο νερό, η επακόλουθη μείωση, καθώς οι παγετώνες συρρικνώνονται, θα επηρεάσει την πρόσβαση σε πόσιμο νερό και την γεωργία σε ολόκληρη την περιοχή.
Οι φορείς πίσω από τη μελέτη και η δημοσιοποίησή της
Η σημαντική αυτή μελέτη εκπονήθηκε από τη συμβουλευτική εταιρεία βιωσιμότητας SYSTEMIQ, σε συνεργασία με το Integrated Mountain Initiative. Σημαντική τεχνική συμβολή στην έρευνα παρείχαν το International Centre for Integrated Mountain Development (ICIMOD) και το G.B. Pant National Institute of Himalayan Environment της Ινδίας.
Η έρευνα δημοσιοποιήθηκε σε συνοπτική μορφή στις 9 Σεπτεμβρίου και έλαβε στήριξη από το Rockefeller Foundation. Τα ευρήματά της υπογραμμίζουν την επείγουσα ανάγκη για ενισχυμένη παρακολούθηση και διαχείριση των κινδύνων που συνδέονται με την ταχεία τήξη των παγετώνων στα Ιμαλάια.
Με πληροφορίες από: Topontiki, Newsit
