Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ πρόκειται να λάβει μια ιστορική απόφαση την Παρασκευή, καθώς θα ψηφίσει επί ενός ψηφίσματος για την επίσημη, παγκόσμια σταδιακή κατάργηση του παραδοσιακού χάρτη Μερκάτορ. Ο χάρτης αυτός, με τον οποίο μεγάλωσαν γενιές, θεωρείται από ιστορικούς και γεωγράφους ότι είναι ριζωμένος σε δυτικά στερεότυπα και παρουσιάζει σημαντικές ανακρίβειες στο μέγεθος των ηπείρων. Στόχος είναι η υιοθέτηση ενός νέου χάρτη που θα αποτυπώνει με μεγαλύτερη ακρίβεια το πραγματικό μέγεθος της Αφρικής και άλλων περιοχών.
Η πρόταση του Τόγκο και της Αφρικανικής Ένωσης
Το ψήφισμα προωθήθηκε από το Τόγκο, με τον υπουργό Εξωτερικών της χώρας, Ρομπέρ Ντουσέι, να δηλώνει ότι η πρωτοβουλία υποστηρίζεται και από άλλα κράτη, συμπεριλαμβανομένων των υπόλοιπων 54 μελών της Αφρικανικής Ένωσης. Ο Ντουσέι τόνισε ότι η συζήτηση αυτή δεν είναι πολιτική, αλλά επιστημονική, καθώς υπάρχουν επιστημονικές αποδείξεις που επιβάλλουν την αποδοχή της πραγματικότητας.
Αν και τα ψηφίσματα του ΟΗΕ δεν είναι δεσμευτικά, η έγκρισή του θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές αλλαγές. Συγκεκριμένα, αναμένεται να επηρεάσει την ενημέρωση των προγραμμάτων σπουδών στα σχολεία και την καθημερινή τεχνολογία, δεδομένης της ευρείας χρήσης της προβολής Μερκάτορ στην εκπαίδευση, την τεχνολογία και τη διακυβέρνηση παγκοσμίως.
Η ιστορία και οι παραμορφώσεις του χάρτη Μερκάτορ
Η διάταξη του χάρτη Μερκάτορ εισήχθη από τον Φλαμανδό χαρτογράφο Γεράρδο Μερκάτορ το 1569. Ο αρχικός του σκοπός ήταν να βοηθήσει τους ναυτικούς στην πλοήγηση στις θάλασσες και, σχεδόν πέντε αιώνες αργότερα, παραμένει το παγκόσμιο πρότυπο. Ωστόσο, η μορφή της προβολής του προκαλεί σημαντικές παραμορφώσεις.
Οι περιοχές που βρίσκονται κοντά στον ισημερινό εμφανίζονται σημαντικά μικρότερες από το πραγματικό τους μέγεθος, ενώ οι περιοχές σε υψηλά γεωγραφικά πλάτη δείχνουν πολύ μεγαλύτερες. Αυτή η ανακρίβεια έχει οδηγήσει σε μια στρεβλή αντίληψη της γεωγραφίας του πλανήτη.
Παραδείγματα ανακριβειών και η εκστρατεία #CorrectTheMap
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της παραμόρφωσης είναι ότι ο χάρτης Μερκάτορ εμφανίζει την Αφρική να έχει παρόμοιο μέγεθος με τη Γροιλανδία. Στην πραγματικότητα, η αφρικανική ήπειρος είναι 14 φορές μεγαλύτερη από την περιοχή της Δανίας. Μάλιστα, μια αίτηση στο Change.org για την εκστρατεία #CorrectTheMap, η οποία έχει συγκεντρώσει πάνω από 11.000 υπογραφές, αναφέρει ότι «θα μπορούσατε να χωρέσετε τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Κίνα, την Ινδία, την Ιαπωνία, το Μεξικό και το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης στην Αφρική και να έχετε ακόμη διαθέσιμη γη».
Η Αφρικανική Ένωση ενέκρινε την εκστρατεία #CorrectTheMap τον Αύγουστο του 2025 και στη συνέχεια ζήτησε από το Τόγκο να ηγηθεί της υιοθέτησής της σε διεθνές επίπεδο, φέρνοντας το θέμα ενώπιον του ΟΗΕ.
Οι επιπτώσεις στην παγκόσμια δυναμική
Ιστορικοί και γεωγράφοι υποστηρίζουν εδώ και χρόνια ότι η προβολή Μερκάτορ είναι ριζωμένη σε δυτικά στερεότυπα. Ακτιβιστές έχουν υιοθετήσει αυτή τη θέση, με ορισμένους να εισάγουν τον όρο «χαρτογραφική αποικιοκρατία» για να περιγράψουν την επίδρασή της.
Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι ο χάρτης έχει διαμορφώσει διακριτικά τη διεθνή δυναμική ισχύος. Αυτό επιτεύχθηκε ελαχιστοποιώντας τη φυσική παρουσία του παγκόσμιου Νότου και μεγεθύνοντας οπτικά τα έθνη του βορείου ημισφαιρίου, ενώ παράλληλα συρρικνώνει τις περιοχές του Ισημερινού. Αυτή η οπτική παραμόρφωση, όπως υποστηρίζουν, έχει ενισχύσει συστημικές μεροληψίες στο διεθνές εμπόριο, στις προτεραιότητες ανάπτυξης και στην εκπροσώπηση.
Με πληροφορίες από: dnews.gr
