Διπλωματικές διεργασίες κορυφής βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, με τις δύο πλευρές να εμφανίζονται πιο κοντά από ποτέ σε μια ιστορική συμφωνία που θα μπορούσε να τερματίσει την πολεμική ένταση στη Μέση Ανατολή.
Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ανακοίνωσε ότι το σχετικό μνημόνιο κατανόησης για την ειρήνη έχει «σε μεγάλο βαθμό ολοκληρωθεί», προσθέτοντας ότι «οι τελευταίες πλευρές και οι λεπτομέρειες της Συμφωνίας συζητούνται αυτή τη στιγμή και θα ανακοινωθούν σύντομα». Σύμφωνα μάλιστα με δημοσίευμα των Washington Times, η επίσημη ανακοίνωση αναμένεται ακόμη και το απόγευμα της Κυριακής (24/05/2026).
Η τοποθέτηση του Τραμπ έγινε έπειτα από διαδοχικές, χωριστές τηλεφωνικές επικοινωνίες που είχε με ηγέτες μουσουλμανικών χωρών, αλλά και με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου. Αν και ο Αμερικανός πρόεδρος συζήτησε το προσχέδιο με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, αμερικανικά δημοσιεύματα αφήνουν αιχμές ότι η Ουάσιγκτον δεν ενημερώνει πλήρως το Τελ Αβίβ για το σύνολο των πτυχών των διαπραγματεύσεων.
Το προσχέδιο της συμφωνίας: 60 ημέρες που αλλάζουν τα δεδομένα
Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του ιστοτόπου Axios, που επικαλείται Αμερικανό αξιωματούχο, η προτεινόμενη συμφωνία προβλέπει ένα αυστηρό μεταβατικό πλαίσιο 60 ημερών, κατά το οποίο θα ισχύσουν τα εξής:
- Παράταση της εκεχειρίας: Σταθεροποίηση του μετώπου για δύο μήνες με σκοπό τη διεξαγωγή μόνιμων ειρηνευτικών συνομιλιών.
- Ελεύθερη ναυσιπλοΐα: Επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ χωρίς τέλη διέλευσης, με το Ιράν να δεσμεύεται για την άμεση απομάκρυνση των ναρκών που έχει ποντίσει στην περιοχή.
- Άρση αποκλεισμού και πετρέλαιο: Οι ΗΠΑ θα άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια και θα εκδώσουν ειδικές εξαιρέσεις από τις κυρώσεις, επιτρέποντας στην Τεχεράνη να πουλά ελεύθερα πετρέλαιο στις διεθνείς αγορές.
- Αποδέσμευση κεφαλαίων: Κατά τη διάρκεια των 60 ημερών, η Ουάσιγκτον θα ξεκινήσει διαπραγματεύσεις για τη σταδιακή άρση των οικονομικών κυρώσεων και την αποδέσμευση των «παγωμένων» ιρανικών κεφαλαίων.
Το πυρηνικό «αγκάθι» και η παράδοση του ουρανίου
Η σημαντικότερη υποχώρηση από την πλευρά της Τεχεράνης αφορά το πυρηνικό της πρόγραμμα. Όπως αποκάλυψαν δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι στους New York Times και επιβεβαιώνει το Axios, το Ιράν έχει δώσει στους μεσολαβητές προφορικές δεσμεύσεις και έχει αποδεχθεί κατ’ αρχήν:
- Να μην επιδιώξει ποτέ την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
- Να διαπραγματευτεί την πλήρη αναστολή του προγράμματος εμπλουτισμού ουρανίου.
- Να παραδώσει το σύνολο των αποθεμάτων ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού που διαθέτει.
Αν και υπάρχει γενική συμφωνία για την παράδοση του υλικού, ο ακριβής μηχανισμός και οι τεχνικές λεπτομέρειες της μεταφοράς δεν έχουν καθοριστεί, καθώς παραπέμπονται στο επόμενο στάδιο των διαπραγματεύσεων, αμέσως μετά την υπογραφή της πολιτικής συμφωνίας.
Ιρανικές επιφυλάξεις για το Στενό του Ορμούζ
Παρά το θετικό κλίμα, η Τεχεράνη στέλνει μηνύματα εσωτερικής και εξωτερικής κυριαρχίας. Εκπρόσωπος του ιρανικού στρατού, με ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, ξεκαθάρισε ότι το Στενό του Ορμούζ –από όπου διέρχεται το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας– θα παραμείνει υπό «ιρανική εθνική κυριαρχία και διαχείριση», ακόμη και μετά την υπογραφή της συμφωνίας.
Παράλληλα, το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων FARS έσπευσε να χαμηλώσει τους τόνους, χαρακτηρίζοντας ως «μη ανταποκρινόμενη στην πραγματικότητα» τη δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι η κατάσταση στα Στενά θα επιστρέψει πλήρως στο προπολεμικό καθεστώς (status quo ante).
Ο διαμεσολαβητικός ρόλος του Πακιστάν
Κομβικό ρόλο στις εξελίξεις διαδραματίζει το Πακιστάν, το οποίο λειτουργεί ως γέφυρα επικοινωνίας. Ο Πακιστανός πρωθυπουργός, Σεχμπάζ Σαρίφ, συνεχάρη δημόσια τον Ντόναλντ Τραμπ για τις «εξαιρετικές προσπάθειές του» υπέρ της ειρήνης.
Την ίδια στιγμή, ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Ισάκ Νταρ, επιβεβαίωσε την Κυριακή ότι έχει σημειωθεί «ουσιαστική πρόοδος» στις συνομιλίες, εκφράζοντας την αισιοδοξία του για μια διαρκή διευθέτηση, ενώ γνωστοποίησε ότι το Ισλαμαμπάντ είναι έτοιμο να φιλοξενήσει τον επόμενο γύρο των επίσημων διαπραγματεύσεων πολύ σύντομα.
