Η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης αποτελεί μια εξέλιξη που, αν και δεν μεταβάλλει τη νομική υπόσταση της συμφωνίας για την Αθήνα, δημιουργεί νέα δεδομένα στους πολιτικούς συσχετισμούς στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ελληνική διπλωματία καλείται να επανεξετάσει τη στρατηγική της, καθώς αντιμετωπίζει προβλήματα σε πολλά μέτωπα, με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη να αναγνωρίζει την αδυναμία της Ελλάδας να επηρεάσει τις λιβυκές αποφάσεις.
Η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου
Η εξέλιξη στη Βεγγάζη θεωρείται ιδιαίτερα αρνητική για την Αθήνα. Η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης, παρόλο που η Ελλάδα το θεωρεί παράνομο και ανυπόστατο, ενισχύει πολιτικά τη συμφωνία του 2019. Αυτή η ενέργεια καταρρίπτει την προηγούμενη προσδοκία ότι η ανατολική Λιβύη, υπό την πλευρά του Χαλίφα Χαφτάρ, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ανάχωμα στην τουρκική επιρροή στην περιοχή.
Η Τουρκία κατάφερε σταδιακά να αποκτήσει σημαντική επιρροή και στα δύο κέντρα εξουσίας της διαιρεμένης Λιβύης, δηλαδή τόσο στην Τρίπολη όσο και στη Βεγγάζη. Παρά τις αλλεπάλληλες επαφές και τις προσπάθειες επαναπροσέγγισης από την ελληνική πλευρά με αμφότερες τις λιβυκές πλευρές, η Βουλή που ελέγχεται από την ανατολική πλευρά προχώρησε στην επικύρωση της συμφωνίας που επί χρόνια απέρριπτε η Αθήνα.
Η τουρκική κυριαρχία και η ελληνική διπλωματία
Η πρόσφατη εξέλιξη επιβεβαιώνει την τουρκική κυριαρχία στα λιβυκά δρώμενα και θέτει τέλος στις ψευδαισθήσεις ότι η Αθήνα θα μπορούσε να ανταγωνιστεί την Άγκυρα επί ίσοις όροις στη Λιβύη. Η ελληνική στρατηγική, η οποία βασιζόταν στην εκτίμηση ότι υπήρχε δυνατότητα να διαχωριστεί η Βεγγάζη από την Τρίπολη και να απομονωθεί πολιτικά το τουρκολιβυκό μνημόνιο στο εσωτερικό της Λιβύης, δεν απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα.
Η στρατηγική αυτή είχε ως κεντρική ευθύνη τον Γιώργο Γεραπετρίτη, αλλά νωρίτερα και τον Νίκο Δένδια. Η επικύρωση της συμφωνίας από την ανατολική Λιβύη δείχνει ότι αυτή η προσέγγιση δεν ήταν επιτυχής, αφήνοντας την ελληνική διπλωματία αντιμέτωπη με μια νέα πραγματικότητα στην περιοχή.
Η «ομολογία αδυναμίας» του Γιώργου Γεραπετρίτη
Η σημερινή ομολογία του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, ότι η Αθήνα δεν μπορούσε να επηρεάσει τις αποφάσεις της Λιβύης, είναι δηλωτική της αμηχανίας και των αδιεξόδων που επικρατούν στην ελληνική εξωτερική πολιτική. Η δήλωση αυτή υπογραμμίζει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η Ελλάδα στην προσπάθειά της να διαχειριστεί τις σχέσεις με τη Λιβύη και να προασπίσει τα συμφέροντά της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η αδυναμία της ελληνικής πλευράς να αποτρέψει την επικύρωση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης αναδεικνύει την πολυπλοκότητα των γεωπολιτικών ισορροπιών και την ενίσχυση της τουρκικής επιρροής σε κρίσιμα κέντρα λήψης αποφάσεων στη Λιβύη.
Νέες ενστάσεις για τα οικόπεδα νοτίως της Κρήτης
Το πρόβλημα για την Αθήνα δεν περιορίζεται πλέον μόνο στο μνημόνιο του 2019. Η λιβυκή πλευρά έχει εγείρει ενστάσεις και για τις ελληνικές κινήσεις νοτίως της Κρήτης, αμφισβητώντας θαλάσσιες περιοχές στις οποίες η Ελλάδα προχωρά σε έρευνες υδρογονανθράκων. Αυτό σημαίνει ότι η επικείμενη δραστηριοποίηση της εταιρείας Chevron αποκτά ακόμη μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία για την περιοχή.
Η Αθήνα θεωρεί ότι τα συγκεκριμένα θαλάσσια οικόπεδα βρίσκονται εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και έχει απορρίψει τις λιβυκές αιτιάσεις. Ωστόσο, η πολιτική πραγματικότητα είναι ότι η Ελλάδα βρίσκεται πλέον απέναντι σε μια λιβυκή θέση η οποία, σε κρίσιμα σημεία, επηρεάζεται από το τουρκολιβυκό μνημόνιο, δημιουργώντας επιπλέον προκλήσεις για την ελληνική διπλωματία.
Με πληροφορίες από: Topontiki
