Ζοφερές τάσεις παρουσιάζει το φαινόμενο της υπογεννητικότητας στην Ελλάδα, το οποίο δείχνει να εντείνεται χρόνο με τον χρόνο. Σημαντικές αλλαγές έχουν επέλθει μετά το 1950, με τις γεννήσεις να περιορίζονται δραστικά και τη μέση ηλικία απόκτησης παιδιών να αυξάνεται. Τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από έρευνα του αφυπηρετήσαντα καθηγητή Δημογραφίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και διευθυντή του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), Βύρωνα Κοτζαμάνη.
Η δραματική μείωση των γεννήσεων
Οι γεννήσεις στη χώρα μας έχουν σημειώσει σημαντική πτώση τις τελευταίες δεκαετίες. Ενώ κατά μέσο όρο το διάστημα 1979-80 καταγράφονταν 148 χιλιάδες γεννήσεις, οι προβλέψεις για το 2024-2025 τις τοποθετούν στις 67 χιλιάδες. Παράλληλα, η μέση ηλικία απόκτησης παιδιών έχει αυξηθεί κατά περίπου έξι έτη, από τα 26,2 στα 32,2 έτη αντίστοιχα.
Η μείωση των γεννήσεων ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του '70 και συνεχίζεται αδιάκοπα. Μια μικρή αύξηση παρατηρήθηκε μόνο την περίοδο 2003-09, η οποία οφειλόταν κυρίως στη μαζική είσοδο αλλοδαπών μετά το 1990.
Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη γονιμότητα
Σύμφωνα με την έρευνα του κ. Κοτζαμάνη, η πτώση των γεννήσεων οφείλεται κυρίως στην πτώση της διαγενεακής γονιμότητας των γυναικών. Για παράδειγμα, οι γυναίκες που γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του '50 απέκτησαν κατά μέσο όρο 2,0 παιδιά, ενώ όσες γεννήθηκαν γύρω στο 1985 απέκτησαν λιγότερα από 1,5 παιδιά.
Αυτή η μείωση αποτυπώθηκε και στους ετήσιους δείκτες γονιμότητας. Από 2.200 παιδιά ανά 1.000 γυναίκες το 1979-80, οι δείκτες έχουν περιοριστεί σε 1.240 παιδιά ανά 1.000 γυναίκες για την περίοδο 2024-2025.
Η διεύρυνση της «ψαλίδας» γεννήσεων-θανάτων
Την ίδια περίοδο, εξαιτίας και της αύξησης των θανάτων, τα φυσικά ισοζύγια συρρικνώνονται συνεχώς. Μετά το 2010, τα ισοζύγια αυτά έχουν γίνει αρνητικά, υποδεικνύοντας περισσότερους θανάτους από γεννήσεις.
Ενδεικτικά, την δεκαετία 1971-80 καταγράφονταν 638 χιλιάδες περισσότερες γεννήσεις από θανάτους. Την επόμενη δεκαετία, το πλεόνασμα περιορίστηκε στις 276 χιλιάδες, και την μεθεπόμενη στις 22 χιλιάδες. Ωστόσο, την δεκαετία 2011-20, είχαμε 267 χιλιάδες περισσοτέρους θανάτους από γεννήσεις.
Μείωση γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας
Όπως τονίζει ο κ. Κοτζαμάνης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, οι γεννήσεις στη χώρα μας από 117,7 χιλιάδες την διετία 2008-2009 περιορίζονται σε 66,7 χιλιάδες το 2024-25. Σε αυτή την κατάρρευση συνέβαλε και η πρόσφατη μείωση του πλήθους των γυναικών ηλικίας 25-44 ετών, η οποία υπολογίζεται σε περίπου 480 χιλιάδες άτομα ή -28%.
Η μείωση αυτή οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι φθάνουν πλέον σε αναπαραγωγική ηλικία όλο και λιγότεροι νέοι και νέες. Αυτό είναι αποτέλεσμα της πτώσης των γεννήσεων μετά το 1980. Δευτερευόντως, συνέβαλε και το αρνητικό μεταναστευτικό ισοζύγιο στις συγκεκριμένες ηλικίες μετά το 2010.
Διαφοροποιήσεις σε περιφερειακό επίπεδο
Εξετάζοντας τις μεταβολές σε χαμηλότερα του εθνικού επιπέδου, για την περίοδο 2009-2024, για την οποία υπάρχουν δεδομένα ανά νομό, διαπιστώνονται σημαντικές διαφοροποιήσεις. Ενώ οι γεννήσεις σε όλη τη χώρα μειώθηκαν κατά 42% (από 117,44 χιλιάδες σε 68,31 χιλιάδες), σε ορισμένες περιοχές η μείωση ήταν ακόμη μεγαλύτερη.
Ειδικότερα, σε έξι νομούς της ηπειρωτικής Ελλάδας – τη Θεσπρωτία, τα Γρεβενά, τη Φθιώτιδα, την Κοζάνη, την Ευρυτανία και τη Φλώρινα – η μείωση των γεννήσεων υπερέβη το 50%. Σε άλλους δέκα νομούς, η μείωση κυμάνθηκε μεταξύ 45% και 49%.
Με πληροφορίες από: Reader
