Μια νέα επιστημονική μελέτη έφερε στο φως ενδιαφέροντα στοιχεία σχετικά με τις επιπτώσεις της καθιστικής ζωής και της τηλεθέασης στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Η έρευνα συνέδεσε τη συχνή παρακολούθηση τηλεόρασης στη μέση ηλικία με μικρότερο όγκο σε συγκεκριμένες περιοχές της μνήμης, φαινόμενο που παρατηρήθηκε δύο δεκαετίες αργότερα. Ωστόσο, για άτομα που περνούσαν πολλές ώρες καθιστοί λόγω της εργασίας τους, το εύρημα ήταν το αντίστροφο, ανατρέποντας την καθιερωμένη αντίληψη για τις επιπτώσεις του καθίσματος.
Η νέα μελέτη και τα ευρήματα για την τηλεθέαση
Η συζήτηση γύρω από το κάθισμα έχει λάβει διαστάσεις απόλυτης αλήθειας, με τη φράση «το κάθισμα είναι το νέο κάπνισμα» να ακούγεται επί μία δεκαετία. Η συμβουλή που ακολουθεί συνήθως είναι να σηκωνόμαστε, να περπατάμε και να μετράμε τα βήματά μας. Ωστόσο, η νέα αυτή μελέτη υποδεικνύει ότι ενδεχομένως να μετράμε λάθος πράγματα.
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό της Αμερικανικής Εταιρείας Αλτσχάιμερ και βασίστηκε στη μακροχρόνια αμερικανική έρευνα ARIC. Οι συμμετέχοντες στρατολογήθηκαν μεταξύ 1987 και 1989, με μέσο όρο ηλικίας τα πενήντα τρία έτη. Τότε, τους ρωτήθηκε πόσο συχνά έβλεπαν τηλεόραση στον ελεύθερο χρόνο τους και πόσες ώρες κάθονταν στη δουλειά τους. Πάνω από είκοσι χρόνια μετά την αρχική καταγραφή, 1.712 από αυτούς υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι είχαν δηλώσει πως έβλεπαν τηλεόραση «πολύ συχνά» εμφάνισαν σημαντικά μικρότερο όγκο φαιάς ουσίας στον μετωπιαίο και τον ινιακό λοβό του εγκεφάλου. Επιπλέον, είχαν μικρότερο όγκο σε ένα σύνολο περιοχών που πλήττονται πρώτες στη νόσο Αλτσχάιμερ, συμπεριλαμβανομένου του ιππόκαμπου, της δομής που είναι υπεύθυνη για τη δημιουργία και ανάκληση νέων αναμνήσεων. Παράλληλα, οι συστηματικοί τηλεθεατές παρουσίασαν περισσότερες υπερεντάσεις λευκής ουσίας, βλάβες οι οποίες συνδέονται με τη γήρανση, τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου και τη νοητική έκπτωση.
Διαφορετικά αποτελέσματα για την καθιστική εργασία
Το πιο ενδιαφέρον εύρημα της μελέτης αφορά τους συμμετέχοντες που περνούσαν το μεγαλύτερο μέρος της εργάσιμης μέρας τους καθιστοί. Αυτά τα άτομα δεν εμφάνισαν την ίδια εικόνα με τους συχνούς τηλεθεατές. Αντιθέτως, είχαν μεγαλύτερο μετωπιαίο και ινιακό λοβό, καθώς και λιγότερες βλάβες στη λευκή ουσία.
Αυτό το αποτέλεσμα υπογραμμίζει μια σημαντική διάκριση: «Ίδια καρέκλα, ίδιες ώρες ακινησίας, αντίστροφο αποτέλεσμα». Ο Ντέιβιντ Ράικλεν, καθηγητής βιολογικών επιστημών και ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνια και ένας από τους επικεφαλής της μελέτης, σχολίασε σχετικά: «Επί χρόνια εστιάζαμε στο πόσο κάθονται οι άνθρωποι. Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι πρέπει να προσέξουμε και τι κάνουν όσο κάθονται».
Η εξήγηση των ερευνητών
Οι ερευνητές προτείνουν μια εξήγηση για αυτή τη διαφορά. Πολλές καθιστικές εργασίες απαιτούν επίλυση προβλημάτων, σχεδιασμό, συγκράτηση πληροφοριών και υψηλό επίπεδο συγκέντρωσης. Αυτή η διαρκής νοητική προσπάθεια φαίνεται να δημιουργεί ένα είδος «αποθεματικού» στον εγκέφαλο.
Το εν λόγω αποθεματικό ενδέχεται να αντισταθμίζει μέρος της φυσιολογικής επιβάρυνσης που προκαλείται από την ακινησία. Αντίθετα, η τηλεόραση δεν απαιτεί καμία αντίστοιχη νοητική προσπάθεια, γεγονός που μπορεί να εξηγεί τις αρνητικές επιπτώσεις που παρατηρήθηκαν στον όγκο της φαιάς ουσίας και στις βλάβες της λευκής ουσίας.
Η επίδραση της σωματικής δραστηριότητας
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι συσχετίσεις αυτές διατηρήθηκαν ακόμη και όταν οι επιστήμονες προσάρμοσαν τα δεδομένα τους για τη σωματική δραστηριότητα των συμμετεχόντων. Αυτό σημαίνει ότι η τακτική άσκηση ή το γυμναστήριο δεν ακυρώνουν το πρόβλημα που συνδέεται με τη συχνή τηλεθέαση.
Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι το πρόβλημα δεν έγκειται αποκλειστικά στην απουσία κίνησης, αλλά μάλλον στο είδος της δραστηριότητας –ή της αδράνειας– που επιλέγεται κατά τις ώρες που κάποιος βρίσκεται σε καθιστή θέση.
Με πληροφορίες από: Gazzetta
