Σε εξέλιξη βρίσκεται μια εξαιρετικά σοβαρή έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) σχετικά με τον τρόπο που η ελληνική κυβέρνηση διαχειρίστηκε κοινοτικά κονδύλια για την κατασκευή δομών μεταναστών. Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα του Politico, το οποίο επιβεβαιώνει παλαιότερες αναφορές της εφημερίδας «Καθημερινή» και επικαλείται δύο Έλληνες αξιωματούχους, στο μικροσκόπιο βρίσκονται δύο κέντρα υποδοχής που κατασκευάστηκαν την περίοδο 2020-2021 εν μέσω πανδήμείας, με το συνολικό κόστο να αγγίζει τα 11,3 εκατομμύρια ευρώ.
Οι δύο επίμαχοι καταυλισμοί βρίσκονται στη Μαλακάσα (Αττική) και στη Σιντική (Σέρρες). Η έρευνα εστιάζει στο γεγονός ότι οι συμβάσεις ανατέθηκαν σε ιδιωτικές εταιρείες με τη διαδικασία του κατεπείγοντος και χωρίς δημόσιο διαγωνισμό, κοστίζοντας τελικά έως και 15 φορές περισσότερο από συγκρίσιμα έργα.
Το ιστορικό και το καθεστώς διαχείρισης
Μέχρι το 2019, την ευθύνη για την κατασκευή και τη συντήρηση των προσφυγικών δομών στην Ελλάδα είχε ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ). Στη συνέχεια, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας ανέλαβε την αποκλειστική εποπτεία των έργων. Οι δύο υπό εξέταση συμβάσεις συγκαταλέγονται στις πρώτες που υλοποιήθηκαν υπό το νέο καθεστώς κρατικής διαχείρισης.
Όταν ερωτήθηκε σχετικά, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας δήλωσε ότι ο οργανισμός «δεν σχολιάζει εκκρεμείς έρευνες» προκειμένου να μην τεθούν σε κίνδυνο οι τρέχουσες διαδικασίες, συμπληρώνοντας ότι οποιαδήποτε επίσημη ενημέρωση θα γίνει προληπτικά και με δική τους πρωτοβουλία.
Οι δύο συμβάσεις που ερευνώνται
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία εξετάζει εξονυχιστικά τις εξής περιπτώσεις:
- Δομή Μαλακάσας: Αφορούσε την επέκταση της υπάρχουσας εγκατάστασης για τη φιλοξενία 1.500 μεταναστών από τα νησιά. Η σύμβαση ανατέθηκε τον Απρίλιο του 2020 σε εταιρεία με έδρα την Αθήνα, χωρίς διαγωνισμό. Ενώ το αρχικό κόστος συντήρησης είχε οριστεί στα 4,3 εκατ. ευρώ, το έργο παραδόθηκε τελικά με τεράστια καθυστέρηση μετά από πέντε παρατάσεις και μία συμπληρωματική σύμβαση ύψους 1,7 εκατ. ευρώ.
- Δομή Σιντικής (Βόρεια Ελλάδα): Ανατέθηκε τον Ιούλιο του 2020 σε τεχνική εταιρεία με έδρα την Καβάλα, με αρχικό προϋπολογισμό 3,6 εκατ. ευρώ. Το έργο έλαβε τουλάχιστον τρεις παρατάσεις, ανεβάζοντας το τελικό κόστος κατά ακόμη 1,7 εκατ. ευρώ.
Τα πολιτικά ερωτηματικά και η διάψευση από τα επίσημα στοιχεία
Το ζήτημα των απευθείας αναθέσεων είχε προκαλέσει την έντονη αντίδραση των κομμάτων της αντιπολίτευσης στη Βουλή ήδη από το 2020. Τότε, η κυβέρνηση είχε επικαλεστεί τις αυξημένες μεταναστευτικές ροές και την κατεπείγουσα ανάγκη για ταχεία ολοκλήρωση των δομών. Ωστόσο, τα επίσημα στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) διαψεύδουν αυτό το επιχείρημα, καθώς δείχνουν ότι οι αφίξεις μειώθηκαν κατακόρυφα το 2020 στις 15.696, έναντι 74.649 του 2019.
Επιπλέον, σφοδρή κριτική είχε ασκηθεί για το γεγονός ότι διευθυντής της αρμόδιας Τεχνικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Μετανάστευσης είχε διοριστεί κομματικό στέλεχος της Νέας Δημοκρατίας. Ο τότε υπουργός Νότης Μηταράκης είχε υπερασπιστεί την επιλογή, υποστηρίζοντας ότι μέχρι τότε το 82% των κοινοτικών κονδυλίων τελούσε υπό τη διαχείριση ΜΚΟ. Από την πλευρά της διοίκησης του Υπουργείου, ανώτερος αξιωματούχος υποστήριξε ότι το έργο είχε ελεγχθεί και λάβει θετική έκθεση τόσο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσο και από το Ελεγκτικό Συνέδριο.
Το έγγραφο-«φωτιά» διεθνούς οργανισμού
Η «Καθημερινή» και το Politico φέρνουν στο φως ένα εσωτερικό έγγραφο διεθνούς οργανισμού με έδρα την Ελλάδα, το οποίο χαρακτηρίζει το κόστος των δύο δομών προκλητικά δυσανάλογο σε σχέση με οποιοδήποτε άλλο παρόμοιο έργο της Γενικής Διεύθυνσης Μετανάστευσης της Κομισιόν (DG HOME).
«Η ΕΕ έχει χρηματοδοτήσει παρόμοιες δράσεις που ολοκληρώθηκαν στο ίδιο ή και μικρότερο χρονικό πλαίσιο, με ποσό 15 φορές χαμηλότερο από αυτό που κατέβαλε το ελληνικό Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του ίδιου οργανισμού, για εγκαταστάσεις με παρόμοια τεχνικά χαρακτηριστικά η κυβέρνηση είχε δαπανήσει στο παρελθόν μόλις 270 ευρώ ανά ωφελούμενο, ενώ στην περίπτωση της Μαλακάσας το κόστος εκτοξεύθηκε στο αστρονομικό ποσό των 23.900 ευρώ ανά ωφελούμενο.
Η εξέλιξη αυτή προκαλεί ισχυρούς τριγμούς στο Μαξίμου, καθώς η κυβέρνηση βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση. Η νέα αυτή έρευνα για κατάχρηση ευρωπαϊκών πόρων έρχεται να προστεθεί στο βαρύ κλίμα που διαμορφώθηκε μετά τις παραιτήσεις υπουργών το περασμένο καλοκαίρι και τον φετινό Απρίλιο, λόγω της εμπλοκής τους στο μεγάλο σκάνδαλο των αγροτικών επιδοτήσεων.
