Η Βουλή της ανατολικής Λιβύης επικύρωσε την περασμένη Δευτέρα, 20 Οκτωβρίου του 2026, το τουρκολιβυκό μνημόνιο, μια εξέλιξη που προκάλεσε άμεσο πανικό στο ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών. Η απόφαση αυτή, η οποία έρχεται επτά χρόνια μετά την αρχική υπογραφή του μνημονίου μεταξύ Τουρκίας και Δυτικής Λιβύης, ανατρέπει τις διπλωματικές διαβεβαιώσεις και τις αισιόδοξες εκτιμήσεις της Αθήνας. Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, υποβάθμισε δημόσια τη σημασία της επικύρωσης, υποστηρίζοντας ότι δεν προσθέτει τίποτε στην ισχύ του μνημονίου και ότι η Ελλάδα δεν μπορούσε να αποτρέψει την απόφαση.
Η αιφνίδια επικύρωση και η ελληνική αντίδραση
Η επικύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης, την περασμένη Δευτέρα, σηματοδοτεί μια σημαντική μεταβολή στη στάση του συγκεκριμένου σώματος. Υπενθυμίζεται ότι η ίδια Βουλή είχε απορρίψει το μνημόνιο το 2020. Αυτή η αλλαγή στάσης είχε ως αποτέλεσμα η Αθήνα να χάσει ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά αναχώματα απέναντι στις τουρκικές επιδιώξεις στην περιοχή.
Παρά την εσωτερική αναταραχή, η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι η εξέλιξη αυτή ήταν αναμενόμενη και πως δεν θα επηρεάσει σημαντικές προγραμματισμένες ελληνικές δραστηριότητες στην περιοχή. Μεταξύ αυτών των δραστηριοτήτων συγκαταλέγεται και η πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου. Ωστόσο, οι πληροφορίες κάνουν λόγο για ισχυρισμούς που έχουν ως προφανή στόχο τη διαχείριση της διπλωματικής ήττας.
Πανικός στο υπουργείο Εξωτερικών και αναζήτηση μοχλών πίεσης
Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες, την περασμένη Τρίτη, αμέσως μετά την επικύρωση του μνημονίου, επικράτησε πανικός στις τάξεις του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών. Η υφυπουργός Εξωτερικών, Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, ζήτησε επειγόντως από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΕΞ την άμεση καταγραφή όλων των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων, δράσεων και προγραμμάτων που βρίσκονται σε εξέλιξη στη Λιβύη.
Ο σχετικός κατάλογος ζητήθηκε να τεθεί υπόψη του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, με σκοπό να εξεταστούν οι διαθέσιμοι οικονομικοί μοχλοί πίεσης. Η κίνηση αυτή, η οποία χαρακτηρίζεται ως «κατόπιν εορτής», υποδηλώνει την εκ των υστέρων αναζήτηση διπλωματικών όπλων που θα έπρεπε να είναι έτοιμα πριν από την κρίσιμη εξέλιξη.
Η αποτυχία της διπλωματίας και ο ρόλος του Χαφτάρ
Η ελληνική διπλωματία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια κατάσταση όπου, επτά χρόνια μετά την υπογραφή του τουρκολιβυκού μνημονίου, αναζητά εκ των υστέρων τα μέσα για να αντιδράσει. Το χτύπημα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς προήλθε από το στρατόπεδο του Χαλίφα Χαφτάρ. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη επί χρόνια καλόπιανε τον Χαφτάρ με διάφορους τρόπους, θεωρώντας ότι είχε βρει έναν αξιόπιστο σύμμαχο απέναντι στην Τουρκία.
Οι διαβεβαιώσεις, οι διπλωματικές επαφές και οι αισιόδοξες εκτιμήσεις που καλλιεργούνταν για επτά χρόνια, φαίνεται να πήγαν περίπατο μέσα σε μία μόνο ημέρα. Η ανακάλυψη στην Αθήνα ότι ο Χαφτάρ δεν ήταν τελικά τόσο αξιόπιστος φίλος, υπογραμμίζει την αποτυχία μιας μακροχρόνιας στρατηγικής προσέγγισης.
Επιπτώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και το καλώδιο GSI
Η εξέλιξη αυτή δεν περιορίζεται μόνο στη Λιβύη, αλλά έχει ευρύτερες επιπτώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Η επικύρωση του μνημονίου ενισχύει την πολιτική θέση της Άγκυρας στην περιοχή, σε μια χρονική στιγμή που η Τουρκία απαιτεί γραπτή ενημέρωση για τις έρεψεις και την πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου Ελλάδας – Κύπρου. Αν και το «νέο» τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν αποκτά διεθνή νομιμότητα, προσφέρει στην Τουρκία πρόσθετο πολιτικό έρεισμα για να προβάλλει τις αξιώσεις της στις θαλάσσιες περιοχές που διεκδικεί.
Η συγκυρία αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Ελλάδα προετοιμάζει την επανέναρξη των ερευνών για το Great Sea Interconnector (GSI). Το έργο αυτό έχει ήδη συναντήσει τουρκικές παρεμβάσεις, ιδιαίτερα στην περιοχή της Κάσου. Το τουρκολιβυκό μνημόνιο επιχειρεί να θεμελιώσει θαλάσσια οριοθέτηση μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, παρακάμπτοντας.
Με πληροφορίες από: Topontiki
