Ενώ τα κυβερνητικά στελέχη και οι επίσημες εκθέσεις κάνουν λόγο για «συγκράτηση τιμών» ή ακόμα και «αποπληθωρισμό» σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων στα σούπερ μάρκετ, η καθημερινή εμπειρία των καταναλωτών στο ταμείο αποκαλύπτει μια εντελώς διαφορετική εικόνα. Η ακρίβεια δεν έχει εξαφανιστεί, αλλά έχει αλλάξει στρατηγική, περνώντας στην εφαρμογή των φαινομένων του shrinkflation και του skimpflation, τα οποία ροκανίζουν αθόρυβα την ποσότητα, την ποιότητα και την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.
Συρρικνωπληθωρισμός: Η κρυφή αύξηση τιμών
Ο συρρικνωπληθωρισμός, ή shrinkflation, αποτελεί μια απλή αλλά εξαιρετικά αποτελεσματική τακτική που εφαρμόζουν οι βιομηχανίες. Το κόλπο βασίζεται στη διατήρηση της φαινομενικά σταθερής τιμής ενός προϊόντος, ενώ ταυτόχρονα μειώνεται αθόρυβα το περιεχόμενο της συσκευασίας του.
Αυτό σημαίνει ότι ο πολίτης, φεύγοντας από το κατάστημα, έχει πληρώσει τα ίδια χρήματα, αλλά επιστρέφει στο σπίτι του με λιγότερη ποσότητα προϊόντος. Οι αυξήσεις ανά κιλό ή λίτρο, οι οποίες προκύπτουν από αυτή την πρακτική, παίρνουν τη μορφή χιονοστιβάδας, κρυμμένες πίσω από τα ψιλά γράμματα των συσκευασιών.
Παραδείγματα από το ράφι: Πώς αλλάζουν οι συσκευασίες
Στον τομέα των σοκολατών και των γλυκισμάτων, παρατηρείται συχνά το φαινόμενο συσκευασίες που μέχρι πρότινος ζύγιζαν 100 γραμμάρια και πωλούνταν προς 2,10 ευρώ, να επαναλανσάρονται στα 85 γραμμάρια, διατηρώντας την ίδια ακριβώς τιμή. Αυτή η φαινομενικά «σταθερή τιμή» κρύβει στην πραγματικότητα μια αύξηση της τάξης του 17,6% ανά κιλό του προϊόντος.
Ανάλογη εικόνα παρουσιάζεται και στα πατατάκια και τα σνακ. Ένα σακουλάκι που στο παρελθόν περιείχε 200 γραμμάρια, μειώνεται πλέον στα 160 γραμμάρια, ενώ η τιμή των 2,20 ευρώ παραμένει αμετάβλητη. Το αποτέλεσμα αυτής της πρακτικής είναι μια έμμεση αύξηση της τιμής κατά 25% για την ίδια ποσότητα προϊόντος.
Μειώσεις και σε γαλακτοκομικά και απορρυπαντικά
Οι συσκευασίες των γαλακτοκομικών προϊόντων και των γιαουρτιών δεν μένουν ανεπηρέαστες από αυτή την τακτική. Πολλές συσκευασίες των 500 γραμμαρίων «κουρεύονται» πλέον στα 450 ή ακόμα και στα 400 γραμμάρια. Με την τιμή να παραμένει στα 2,80 ευρώ, ο καταναλωτής υφίσταται μια αύξηση της τάξης του 25% στη μονάδα βάρους του προϊόντος.
Ακόμη και στα απορρυπαντικά και τα είδη υγιεινής, η μείωση της ποσότητας είναι εμφανής. Υγρά πιάτων και απορρυπαντικά ρούχων μειώνουν τις μεζούρες ή τις πλύσεις που προσφέρουν, για παράδειγμα από 60 πλύσεις σε 52. Παρόλα αυτά, η τιμή των 12,50 ευρώ διατηρείται σταθερή, γεγονός που μεταφράζεται σε αύξηση 15% ανά πλύση για τον καταναλωτή.
Skimpflation: Όταν αλλάζει η ποιότητα
Η τακτική των βιομηχανιών δεν περιορίζεται μόνο στη μείωση της ποσότητας των προϊόντων. Σε πολλές περιπτώσεις, εφαρμόζεται και το φαινόμενο του skimpflation, το οποίο αφορά την αντικατάσταση ποιοτικών και ακριβών συστατικών με φθηνότερα υποκατάστατα, επηρεάζοντας έτσι την ποιότητα του τελικού προϊόντος.
Παραδείγματα αυτής της πρακτικής περιλαμβάνουν την αντικατάσταση του εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου με ηλιέλαιο ή φοινικέλαιο σε έτοιμα τρόφιμα και σάλτσες. Επίσης, παρατηρείται μείωση του ποσοστού κακάο σε διάφορα προϊόντα, υπέρ της ζάχαρης και των φυτικών λιπαρών, επηρεάζοντας τη γεύση και τη θρεπτική αξία.
Η κυβερνητική οπτική έναντι της πραγματικότητας
Ενώ κυβερνητικά στελέχη και επίσημες αναφορές επιμένουν να μιλούν για «συγκράτηση τιμών» ή ακόμα και για «αποπληθωρισμό» σε ορισμένες κατηγορίες προϊόντων στα σούπερ μάρκετ, η καθημερινή εμπειρία του καταναλωτή στο ταμείο αποκαλύπτει μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα. Η ακρίβεια, αντί να εξαφανιστεί, έχει απλώς αλλάξει τακτική, εκμεταλλευόμενη τις πρακτικές του shrinkflation και του skimpflation.
Αυτές οι πρακτικές επιτρέπουν στις βιομηχανίες να διατηρούν τις τιμές φαινομενικά σταθερές, ενώ στην ουσία αυξάνουν το κόστος ανά μονάδα προϊόντος ή μειώνουν την ποιότητά του, επιβαρύνοντας τελικά τον προϋπολογισμό των νοικοκυριών.
Με πληροφορίες από: Topontiki
