Η ελληνική οικονομία καλείται να διαχειριστεί ένα διπλό βάρος, καθώς η άνοδος των τιμών της ενέργειας περιορίζει σημαντικά το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και αυξάνει τα λειτουργικά κόστη των επιχειρήσεων. Ταυτόχρονα, η πολιτική των υψηλότερων επιτοκίων καθιστά δυσκολότερη τη χρηματοδότηση τόσο της κατανάλωσης όσο και των επενδύσεων. Αυτή η κατάσταση δημιουργεί εμπόδια στην ανάπτυξη της χώρας, ειδικά σε μια περίοδο που προηγείται του τέλους του Ταμείου Ανάκαμψης.
Νέα αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) προχώρησε σε νέα αύξηση των επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης στις 10 Σεπτεμβρίου 2026. Με αυτή την κίνηση, το επιτόκιο καταθέσεων διαμορφώθηκε στο 2,50%, σηματοδοτώντας μια περαιτέρω σύσφιξη των χρηματοδοτικών συνθηκών στην Ευρωζώνη.
Πρόκειται για τη δεύτερη αύξηση επιτοκίων μέσα στο 2026, ακολουθώντας την αντίστοιχη κίνηση που είχε πραγματοποιηθεί τον Ιούνιο του ίδιου έτους. Η απόφαση αυτή λαμβάνεται σε μια περίοδο όπου η άνοδος των ενεργειακών τιμών ήδη περιορίζει την αγοραστική δύναμη των πολιτών και συμπιέζει τα περιθώρια κερδοφορίας των επιχειρήσεων.
Ενεργειακό ράλι και οι επιπτώσεις του
Η παγκόσμια ενεργειακή αγορά χαρακτηρίζεται από σημαντικές ανατιμήσεις, με την τιμή του πετρελαίου Brent να έχει ξεπεράσει ξανά τα 100 δολάρια το βαρέλι. Παράλληλα, το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο κινείται κοντά στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών ετών. Η κλιμάκωση της κατάστασης στη Μέση Ανατολή και οι πιθανοί κίνδυνοι για τις ενεργειακές ροές έχουν ανατρέψει την αρχική προσδοκία ότι το ενεργειακό σοκ θα ήταν προσωρινό.
Η ΕΚΤ, μέσω των υψηλότερων επιτοκίων, επιχειρεί να φρενάρει τη ζήτηση. Ωστόσο, η νομισματική πολιτική δεν μπορεί να μειώσει την τιμή του πετρελαίου ούτε να αυξήσει τις ποσότητες φυσικού αερίου που φτάνουν στην Ευρώπη. Ο στόχος της κεντρικής τράπεζας είναι να εμποδίσει το ενεργειακό κόστος να περάσει μόνιμα στις τιμές των αγαθών και των υπηρεσιών, παρά το γεγονός ότι αυτή η συνταγή καθιστά το χρήμα ακριβότερο και περιορίζει την οικονομική δραστηριότητα.
Επιτάχυνση πληθωρισμού στην Ευρωζώνη
Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη κατέγραψε επιτάχυνση τον Αύγουστο, φτάνοντας το 3,3%, από 2,9% που ήταν τον Ιούλιο. Οι τιμές της ενέργειας συνέβαλαν σημαντικά σε αυτή την εξέλιξη, καταγράφοντας ετήσια αύξηση της τάξης του 14,3%.
Αυτή η εξέλιξη έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην απόφαση της ΕΚΤ να αυστηροποιήσει εκ νέου τη νομισματική της πολιτική. Η απόφαση αυτή ελήφθη παρότι ο δομικός πληθωρισμός, ο οποίος εξαιρεί τις ευμετάβλητες τιμές ενέργειας και τροφίμων, καθώς και οι μισθολογικές πιέσεις, εμφανίζονται περισσότερο συγκρατημένοι.
Οι προβλέψεις της ΕΚΤ για την ανάπτυξη
Οι νέες προβλέψεις της ΕΚΤ για την ανάπτυξη της Ευρωζώνης τοποθετούν τον ρυθμό στο 0,9% για το έτος 2026. Για τα επόμενα έτη, οι προβλέψεις αναφέρουν ανάπτυξη 1,4% για το 2027 και 1,5% για το 2028.
Η κεντρική τράπεζα αναγνωρίζει ότι η οικονομία της Ευρωζώνης έχει επιδείξει μεγαλύτερη αντοχή από την αρχικά αναμενόμενη. Ωστόσο, η ίδια η ΕΚΤ προειδοποιεί ότι οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό παραμένουν ανοδικοί, ενώ για την ανάπτυξη οι κίνδυνοι παραμένουν καθοδικοί.
Η εικόνα στην Ελλάδα
Μια ανάλογη εικόνα με αυτή της Ευρωζώνης καταγράφεται και στην Ελλάδα, όπου ο πληθωρισμός ανήλθε στο 3,8% τον Αύγουστο. Σε ετήσια βάση, η κατηγορία της στέγασης παρουσίασε αύξηση 9,7%. Η άνοδος αυτή οφείλεται κυρίως στις τιμές των ενοικίων, του φυσικού αερίου και του πετρελαίου θέρμανσης.
Παράλληλα, οι μεταφορές κατέγραψαν αύξηση 7,7% στην Ελλάδα, εξαιτίας των αυξημένων τιμών των καυσίμων και των αεροπορικών εισιτηρίων. Για τις ελληνικές επιχειρήσεις, το πλήγμα είναι διπλό: η ενέργεια αυξάνει το λειτουργικό και μεταφορικό τους κόστος, ενώ ταυτόχρονα τα επιτόκια ανεβάζουν το κόστος χρηματοδότησης.
Με πληροφορίες από: Newsit
