Η χιώτισσα ηθοποιός και συγγραφέας Δέσποινα Τομαζάνη, η αγαπημένη της «Γλυκιάς συμμορίας», έφυγε από τη ζωή το πρωί του Σαββάτου 26 Σεπτεμβρίου 2026. Η απώλεια της καλλιτέχνιδας επήλθε μετά από διήμερη νοσηλεία σε νοσοκομείο των Αθηνών, με αιτία θανάτου το πνευμονικό οίδημα.
Η πορεία της Δέσποινας Τομαζάνη
Η Δέσποινα Τομαζάνη γεννήθηκε στη Χίο την 1η Ιουνίου του 1945, με καταγωγή από το Αϊβαλί της Μικράς Ασίας και τα Κοτύωρα (Ορντού). Η εκπαιδευτική της πορεία περιλάμβανε σπουδές θεάτρου στην Αθήνα, ενώ συνέχισε τις σπουδές της στον κινηματογράφο και το θέατρο στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης. Επιπλέον, εκπαιδεύτηκε στον χορό και την παντομίμα στην Ακαδημία Μπαλέτου της Στοκχόλμης.
Από την ηλικία των δεκαοχτώ ετών, η Δέσποινα Τομαζάνη υπήρξε ενεργή ηθοποιός, αναπτύσσοντας μια πλούσια καριέρα. Έπαιξε τόσο στο ελληνικό όσο και στο γαλλικό θέατρο, ενώ η παρουσία της στον κινηματογράφο επεκτάθηκε σε ελληνικές, σουηδικές, αμερικανικές και γαλλικές παραγωγές. Παράλληλα με την υποκριτική, ασχολήθηκε και με τη συγγραφή, δημιουργώντας έργα ποίησης, θεάτρου, διηγήματα και μυθιστορήματα.
Το συγγραφικό της έργο και οι διακρίσεις
Το συγγραφικό της έργο περιλαμβάνει διάφορα είδη, από ποίηση και θέατρο μέχρι διηγήματα και μυθιστορήματα. Το τελευταίο της βιβλίο, ένα ιστορικό αφήγημα με τίτλο «Το βιβλίο που δεν γράφτηκε», ήταν αφιερωμένο στον Χιώτη ήρωα της επανάστασης Αντώνη Μπουρνιά. Τα λόγια από τα «προλεγόμενα» του βιβλίου της, «Μόνο γιατί ονειρεύτηκες ελευθερία, μόνο γιατί πολέμησες και έχασες τη μάχη, μόνο γι’ αυτό, Αντώνη από τη Χίο, σε καλώ, μόνο γιατί μέσα μου υπάρχεις», περιγράφουν, όπως αναφέρεται, και την ίδια.
Τα έργα της Δέσποινας Τομαζάνη έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες, όπως γαλλικά, γερμανικά, τουρκικά, αγγλικά και ιταλικά, αναδεικνύοντας τη διεθνή απήχηση της δουλειάς της. Για την ερμηνεία της στην ταινία “L’ ombre de la terre” του Tajeb Louichi, βραβεύτηκε με το βραβείο πρώτου γυναικείου ρόλου στο 1ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Μεσογειακών χωρών.
Η παρουσία της στον κινηματογράφο
Η Δέσποινα Τομαζάνη συμμετείχε σε πλήθος κινηματογραφικών παραγωγών, αφήνοντας το στίγμα της με τις ερμηνείες της. Μεταξύ των ταινιών στις οποίες έπαιξε συγκαταλέγονται οι: «Μουντστώντ (Αντίσταση)» του Πέτερ Βέστερ, «Αμαλα-Κάμαλα» του Μπενκτ Λάγκερκβιστ, «Ντον Ζουάν» του Ροζέ Βαντίμ, «Περιπλάνηση» του Χρ. Χριστοφή, «Γλυκιά Συμμορία» του Νικ. Νικολαΐδη, «Φωτογραφία» του Νικ. Παπατάκη και «Τέλος Εποχής» του Αντ. Κόκκινου.
Η συμβολή της στον κινηματογράφο δεν περιορίστηκε μόνο στην υποκριτική. Στη σουηδική ταινία «Με λένε Στέλιο», η Δέσποινα Τομαζάνη έγραψε τους διαλόγους, έπαιξε και συνεργάστηκε στο σενάριο, με την ταινία να κερδίζει το βραβείο Κριτικών στο Φεστιβάλ Βενετίας το 1973.
Συνεργασίες και τηλεοπτικές δουλειές
Η καλλιτεχνική της δραστηριότητα περιλάμβανε και συνεργασίες πίσω από τις κάμερες. Υπήρξε βοηθός του σκηνοθέτη Johan Bergestrole και συνεργάστηκε με τον Αλέξη Δαμιανό στον «Ηνίοχο». Επίσης, συνυπέγραψε το σενάριο της ταινίας του Γ. Πανουσόπουλου «Ελεύθερη Κατάδυση» και έγραψε το σενάριο της ταινίας «Το φως που σβήνει» του Β. Ντούρου.
Στον χώρο της τηλεόρασης, η Δέσποινα Τομαζάνη έγραψε τα σενάρια για τις σειρές «Μέντιουμ» και «Το Φύλλο, το Πηγάδι και τ’ Αγγέλιασμα», το οποίο βασίστηκε στο βιβλίο του Βασίλη Βασιλικού. Ως ηθοποιός, εμφανίστηκε σε τηλεοπτικές παραγωγές όπως ο «Φάκελος Αμαζών», το «Γκασταρμπάιντερ», η «Ομίχλη», το «Μέντιουμ» και «Το φύλλο».
Θεατρικές ερμηνείες και σκηνοθεσίες
Η θεατρική της πορεία ήταν εξίσου σημαντική, με ερμηνείες σε εμβληματικούς ρόλους και σε σημαντικές σκηνές. Υποδύθηκε την Ηλέκτρα στο Ηρώδειο, στο Τάουν Χολ της Νέας Υόρκης και στο Τόκιο. Στο Γαλλικό Θέατρο, έπαιξε στην «Αρραβωνιαστικιά του Νερού» του Ταχάρ Μπεν Ζελλούν και στην «Περσεφόνη» του Ρίτσου, σε σκηνοθεσία Ζακ Λακαριέρ.
Εκτός από την υποκριτική, η Δέσποινα Τομαζάνη ανέλαβε και τη σκηνοθεσία θεατρικών έργων. Σκηνοθέτησε το «O Μπαμπάς ο Πόλεμος» του Ιάκωβου Καμπανέλλη, το «Χιώτικο Παραμύθι» (δικό της έργο), τη «Χιροσσίμα Αγάπη μου» της Ντυράς και την «Ίντα», επίσης δικό της έργο.
Δημοσιευμένα έργα
Μεταξύ των δημοσιευμένων συγγραφικών της έργων περιλαμβάνονται: «Το Αμίλητο Νερό» (εκδόσεις Καστανιώτης, 1985), το θεατρικό «Χιώτικο Παραμύθι» (1987), «Το Καφενείο των Ψεμάτων» (εκδόσεις Καστανιώτης, 1989) και «Φωτιά μέσα στο Νερό» (εκδόσεις Καστανιώτης, 1989).
Με πληροφορίες από: Topontiki
