Γιατί κάποιοι άνθρωποι περνούν κάθε χρόνο γρίπη, ενώ άλλοι ισχυρίζονται ότι δεν έχουν αρρωστήσει ποτέ; Το ερώτημα αυτό απαντάται από το γενετικό μας προφίλ, την ανοσολογική μας μνήμη, αλλά και τα βακτήρια που φιλοξενούμε στη μύτη μας, όπως εξηγεί η καθηγήτρια Ιατρικής Βιοπαθολογίας-Μικροβιολογίας στο ΑΠΘ, Γεωργία Γκιούλα. Η διευθύντρια του Εθνικού Κέντρου Αναφοράς Γρίπης και Αναπνευστικών Ιών Βορείου Ελλάδος, τονίζει πως η απουσία συμπτωμάτων δεν αποκλείει τη μόλυνση ούτε τη μετάδοση του ιού. Παράλληλα, η κ. Γκιούλα εκτιμά ότι μέσα στην επόμενη πενταετία θα έχουμε στη διάθεσή μας ένα καθολικό αντιγριπικό εμβόλιο.
Το γενετικό προφίλ και η «ασπίδα» του οργανισμού
Η κ. Γκιούλα αναλύει τους μηχανισμούς που επηρεάζουν την αντίδραση του ανθρώπινου οργανισμού στη γρίπη, τονίζοντας τη σημασία του γενετικού προφίλ. Όπως εξηγεί, πάρα πολλές μελέτες αναφέρονται σε συγκεκριμένα γονίδια, τα οποία οι ειδικοί μελετούν ήδη στο εργαστήριο. Αυτά τα γονίδια έχουν την ικανότητα να αποτρέπουν την είσοδο του ιού στα κύτταρα και, κατά συνέπεια, να αποτρέπουν τη μόλυνση.
Επιπλέον, το ανοσοποιητικό σύστημα διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην καταπολέμηση όχι μόνο του ιού της γρίπης, αλλά και όλων των παθογόνων μικροοργανισμών. Υπάρχουν γενετικές μεταλλάξεις που μπορούν να καταστήσουν τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος πιο αδύναμα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορούν εύκολα να επεξεργαστούν τον ιό που θα εισέλθει και να τον παρουσιάσουν στα κύτταρα που είναι υπεύθυνα για την εξόντωσή του. Συνεπώς, διάφοροι γενετικοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την πορεία του ιού μέσα στον οργανισμό.
Η ανοσολογική μνήμη και τα βακτήρια της μύτης
Ένας άλλος παράγοντας που κάνει τη διαφορά στην αντίδραση του οργανισμού στη γρίπη είναι η ανοσολογική μνήμη. Το ανοσοποιητικό σύστημα «θυμάται» τις παλιές λοιμώξεις, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει την ανταπόκριση σε νέες εκθέσεις στον ιό. Αυτή η μνήμη, σε συνδυασμό με τα βακτήρια που φιλοξενούνται στη μύτη, συνθέτουν μέρος της απάντησης στο γιατί κάποιοι άνθρωποι νοσούν συχνότερα από άλλους.
Ακόμη και δύο υγιέστατοι άνθρωποι, ίδιας ηλικίας και με παρόμοιες συνθήκες ζωής, που εκτίθενται στον ίδιο ιό, μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική εξέλιξη της νόσου. Αυτό οφείλεται στους προαναφερθέντες μηχανισμούς, όπως το γενετικό προφίλ και η ικανότητα του ανοσοποιητικού συστήματος να αντιδρά αποτελεσματικά.
Ασυμπτωματική μόλυνση και μετάδοση
Η καθηγήτρια Γκιούλα διευκρινίζει ότι είναι δυνατόν κάποιος να μολυνθεί από τον ιό της γρίπης χωρίς να εμφανίζει συμπτώματα και, ενώ αισθάνεται απολύτως καλά, να μεταδίδει τον ιό στους γύρω του. Αυτό το φαινόμενο παρατηρείται και στην περίπτωση της COVID-19. Ωστόσο, υπάρχει μία σημαντική διαφορά όσον αφορά το ιικό φορτίο.
Το ιικό φορτίο ενός ατόμου που νοσεί με την κλασική συμπτωματολογία, είτε αυτή είναι ελαφρύτερη είτε βαρύτερη, δεν είναι το ίδιο με εκείνο ενός ατόμου που είναι τελείως ασυμπτωματικό. Το άτομο που νοσεί με όλα τα γνωστά συμπτώματα αποβάλλει πολύ μεγαλύτερη ποσότητα του ιού στο περιβάλλον του, καθιστώντας το πολύ πιο μεταδοτικό. Αντιθέτως, ένα άτομο που απλώς φέρει τον ιό και δεν έχει τη χαρακτηριστική συμπτωματολογία, έχει χαμηλότερο ιικό φορτίο και είναι λιγότερο μεταδοτικό.
Η συνεχής μετάλλαξη του ιού της γρίπης
Ένας επιπλέον παράγοντας που επηρεάζει την πορεία της νόσου είναι η συνεχής μεταλλακτικότητα του ιού της γρίπης. Ο ιός αλλάζει συνεχώς «πρόσωπα», όχι μόνο κάθε χρόνο, αλλά ακόμα και μέσα στην ίδια επιδημική περίοδο. Αυτό σημαίνει ότι είναι πιθανό δύο άνθρωποι να μολυνθούν από τον ίδιο ιό, αλλά με λίγο διαφορετικά χαρακτηριστικά, καθώς μπορεί να πρόκειται για διαφορετικά στελέχη του ιού της γρίπης.
Αυτή η διαρκής μεταβολή καθιστά την αντιμετώπιση του ιού πιο σύνθετη και εξηγεί γιατί η προστασία από παλαιότερες λοιμώξεις ή εμβόλια μπορεί να μην είναι πάντα πλήρης έναντι νέων στελεχών.
Το καθολικό αντιγριπικό εμβόλιο του μέλλοντος
Σε μια σημαντική εξέλιξη για τη δημόσια υγεία, η καθηγήτρια Γεωργία Γκιούλα εκτιμά ότι μέσα στην επόμενη πενταετία θα έχουμε στη διάθεσή μας ένα καθολικό αντιγριπικό εμβόλιο. Αυτό το εμβόλιο αναμένεται να προσφέρει κάλυψη απέναντι σε όλους τους τύπους του ιού της γρίπης, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή στην πρόληψη της νόσου.
Η προστασία που θα παρέχει το νέο εμβόλιο αναμένεται να διαρκεί πέραν του ενός έτους. Ωστόσο, το ακριβές διάστημα της προστασίας παραμένει ακόμη υπό διερεύνηση από τους επιστήμονες. Η ανάπτυξη ενός τέτοιου εμβολίου θα μπορούσε να απλουστεύσει σημαντικά τις ετήσιες εκστρατείες εμβολιασμού και να προσφέρει πιο σταθερή και ευρεία προστασία στον πληθυσμό.
Με πληροφορίες από: Topontiki
