Η επίδραση του καφέ στον ύπνο ποικίλλει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο. Για παράδειγμα, η 20χρονη Έμιλι αναφέρει ότι πίνει καφέ ή ακόμα και ενεργειακά ποτά το βράδυ και κοιμάται κανονικά, ενώ για άλλους, ακόμα και ένας καφές αρκετές ώρες πριν τον ύπνο μπορεί να οδηγήσει σε ξάγρυπνες νύχτες.
Αυτή η διαφορετική αντίδραση στην καφεΐνη, την πιο διαδεδομένη ψυχοδραστική ουσία στον κόσμο, αποτελεί αντικείμενο μελέτης. Καθημερινά καταναλώνονται πάνω από δύο δισεκατομμύρια φλιτζάνια καφέ, ενώ καφεΐνη περιέχουν και άλλα προϊόντα όπως η κόλα, τα ενεργειακά ποτά, ορισμένες σοκολάτες, τσίχλες και συμπληρώματα.
Η δράση της καφεΐνης και η αποβολή της από τον οργανισμό
Η καφεΐνη είναι γνωστή για την ικανότητά της να αυξάνει την εγρήγορση και τη συγκέντρωση, ενώ παράλληλα περιορίζει το αίσθημα κόπωσης. Ωστόσο, δεν παρέχει πραγματική ενέργεια. Ουσιαστικά, μπλοκάρει τη δράση της αδενοσίνης, μιας ουσίας που συσσωρεύεται στον εγκέφαλο κατά τη διάρκεια της ημέρας και προκαλεί υπνηλία.
Ένας βασικός παράγοντας που καθορίζει την επίδραση της καφεΐνης είναι το πόσο γρήγορα αποβάλλεται από τον οργανισμό. Αφού εισέλθει στο αίμα και φτάσει στον εγκέφαλο, διασπάται από ένα ένζυμο στο ήπαρ και στη συνέχεια αποβάλλεται μέσω των ούρων. Αυτή η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει από 6 έως 20 ώρες, όπως αναφέρει η δρ. Marilyn Cornelis, αναπληρώτρια καθηγήτρια Διατροφής στο Northwestern University.
Παράγοντες που επηρεάζουν τον μεταβολισμό
Η ταχύτητα μεταβολισμού της καφεΐνης επηρεάζεται από ένα συγκεκριμένο γονίδιο, το CYP1A2. Πέρα από τη γενετική προδιάθεση, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που μπορούν να επιταχύνουν ή να επιβραδύνουν τη διάσπαση της καφεΐνης.
Το κάπνισμα, για παράδειγμα, φαίνεται να επιταχύνει τη διάσπαση της καφεΐνης από το ήπαρ έως και κατά 65%. Αυτό μπορεί να εξηγεί γιατί οι καπνιστές συχνά καταναλώνουν μεγαλύτερες ποσότητες καφέ και γιατί, μετά τη διακοπή του καπνίσματος, ο ίδιος καφές μπορεί να τους φαίνεται πολύ πιο δυνατός. Αντίθετα, ορισμένα αντιβιοτικά, αντισυλληπτικά και άλλα συνταγογραφούμενα φάρμακα μπορούν να παρατείνουν την παραμονή της καφεΐνης στον οργανισμό. Παρόμοια επίδραση μπορεί να παρατηρηθεί και κατά την εγκυμοσύνη, λόγω ορμονικών αλλαγών.
Επιπλέον, η ανοχή παίζει σημαντικό ρόλο. Όσοι πίνουν συστηματικά καφέ αναπτύσσουν μικρότερη ευαισθησία στην καφεΐνη, καθώς ο οργανισμός τους προσαρμόζεται. Ωστόσο, μετά από μερικές εβδομάδες αποχής από τον καφέ, αυτή η προσαρμογή αρχίζει να αντιστρέφεται, και η επανεισαγωγή της καφεΐνης μπορεί να προκαλέσει έντονη νευρικότητα.
Συστάσεις για τον ύπνο και την καφεΐνη
Λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές επιδράσεις της καφεΐνης, οι ειδικοί στον ύπνο συχνά συνιστούν την αποφυγή της τουλάχιστον έξι ώρες πριν από τον ύπνο. Η ψυχολόγος και ειδικός ύπνου Lindsay Browning προτείνει, για κάποιον που κοιμάται στις 22:00, να αποφεύγει τον καφέ μετά τις 14:00.
Για τις εγκύους, το NHS συστήνει την κατανάλωση λιγότερων από 200 mg καφεΐνης την ημέρα, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου σε δύο κούπες καφέ φίλτρου, σύμφωνα με το δημοσίευμα του BBC.
Με πληροφορίες από: newsbeast.gr
