Έχεις ποτέ συναντήσει κάποιον που ενώ έχει κατορθώσει πολλά, νιώθει άσχημα για τον εαυτό του; Και μήπως έχεις στο περιβάλλον σου και κάποιον που μοιάζει να ζει το αντίθετο; Κι ενώ δεν έχει κάποιο εντυπωσιακό «βιογραφικό» σε κανέναν τομέα της ζωής του, αποπνέει μια σιγουριά, μια ηρεμία και μια άνεση σε κάθε του αλληλεπίδραση;
Θα λέγαμε ίσως πως το πρώτο άτομο χαμηλή αυτοπεποίθηση; Ενώ το δεύτερο υψηλή; Κι όμως, η βασική διαφορά μεταξύ τους πως έχουν εντελώς αντίστροφα επίπεδα αυτοπεποίθησης και αυτοεκτίμησης. Γιατί ναι, οι δύο έννοιες είναι μεταξύ τους πολύ διαφορετικές και το να γνωρίζεις τη διαφορά είναι απαραίτητο για μια καλή ψυχική υγεία.
Πολύ συνοπτικά, η αυτοπεποίθηση υποδηλώνει πόσο πολύ ή λίγο ένα άτομο πιστεύει στις δυνάμεις και τις ικανότητές τους ενώ η αυτοεκτίμηση έχει περισσότερο σχέση με την αυτοσυνείδησή μας και επομένως επηρεάζει πολύ έντονα το πώς αλληλεπιδρούμε με τον κόσμο. «Μα τα χρειαζόμαστε και τα δύο!» θα πει κανείς. Και πράγματι, η διατήρηση ενός καλού επιπέδου και στις δύο αυτές έννοιες είναι από επιθυμητή έως και απαραίτητη για μια καλή ζωή. Επειδή όμως οι περισσότεροι τα έχουμε κάπως μπλεγμένα στο μυαλό μας, συχνά προσπαθούμε να αυξήσουμε την αυτοεκτίμησή μας συλλέγοντας κατορθώματα, δεξιότητες, τίτλους, επιτυχίες.
Τι είναι η αυτοπεποίθηση;
Η αυτοπεποίθηση είναι ένας δείκτης του κατά πόσο έχουμε εμπιστοσύνη στις ικανότητές μας σε ένα συγκεκριμένο τομέα της ζωής. Έτσι μια φράση όπως το «δεν έχω αυτοπεποίθηση» που ακούμε συχνά, δεν μπορεί να σταθεί μόνη της. Η αυτοπεποίθηση αφορά πάντα κάτι συγκεκριμένο, για παράδειγμα: το φλερτ, τα μαθηματικά, την επικοινωνία κτλ. Επειδή λοιπόν αφορά κάτι έξω από το άτομο είναι συνήθως και πιο εύκολο να την ελέγξουμε. Μπορούμε άρα να χτίσουμε την αυτοπεποίθησή μας δουλεύοντας πάνω στο συγκεκριμένο ζήτημα που μας προκαλεί τη δυσκολία. Όσο περισσότερη είναι η γνώση και η πρακτική μας εμπειρία πάνω σε κάτι, τόσο περισσότερη είναι κι η αυτοπεποίθησή μας. Κι όσο περισσότερη αυτοπεποίθηση έχουμε σε έναν τομέα, τόσο πιο εύκολα κυνηγάμε τους στόχους μας και τόσο πιο συχνά τους πετυχαίνουμε.
Στην εποχή των επιτευγμάτων ωστόσο, δεν είναι παράξενο αλλά ούτε και τυχαίο πως η αυτοπεποίθηση έχει συνυφανθεί με την αυτοεκτίμηση. Η βασική τους διαφορά ωστόσο παραμένει κι έτσι σπάνια ένα επίτευγμα μπορεί να βελτιώσει την αίσθηση αυταξίας μας .
Και τι είναι η αυτοεκτίμηση;
Μια έννοια που προσεγγίζει εκείνη της αυτοεκτίμησης είναι η αυταξία. Η αίσθηση, δηλαδή, της αξίας του εαυτού μου που δεν έχει σχέση με όσα έχω κάνει ή με όσα γνωρίζω αλλά με την ίδια μου την υπόσταση – συναισθηματικά, νοητικά και σωματικά. Η αυτοεκτίμηση λοιπόν επηρεάζει τη συμπεριφορά σε όλο το εύρος της ζωής και όχι μονάχα σε συγκεκριμένους τομείς. Η αυτοεκτίμηση είναι, πιο απλά, το πώς νιώθουμε γενικά με τον εαυτό μας και αφορά τον εσωτερικό μας κόσμο περισσότερο από τον εξωτερικό. Γι’ αυτό και η διαμόρφωσή της αυτοεκτίμησης δεν μπορεί να διαμορφωθεί από ένα μόνο περιστατικό αλλά ξεκινά να σχηματίζεται από την γέννησή μας κιόλας.
Η σχέση του βρέφους με τους γονείς είναι εκείνη που βάζει τα θέμελια για τη διαμόρφωση της αυτοεκτίμησης αν και πρόκειται για μία έννοια που μπορεί να αλλάξει πολύ σε κάθε στάδιο της ζωής. Τα άτομα με υψηλή αυτοεκτίμηση ξεχωρίζουν από την άνεση με την οποία θέτουν όρια, ικανοποιούν τις ανάγκες τους και υποστηρίζουν τον εαυτό τους σε δύσκολες καταστάσεις. Αυτά τα άτομα, ακόμα, μοιάζουν πιο ευέλικτα και δεκτικά στις αλλαγές, δεν φοβούνται τόσο έντονα την αποτυχία, δείχνουν πιο εύκολα αποδοχή στους άλλους και τον εαυτό τους και είναι πάντα ανοιχτά σε νέες εμπειρίες και τρόπους σκέψης. Είναι, πολύ απλά, λιγότερο φοβισμένα.
Η ψυχολογία λέει πως υπάρχουν τέσσερις «κλάδοι» αυτοεκτίμησης, όλοι απαραίτητοι και διαφορετικοί. Το πρώτο είναι η σιγουριά που νιώθει κανείς για τον εαυτό του. Το δεύτερο είναι η αίσθηση αυτογνωσίας που έχει – ένα είδος αυτοπεποίθησης που αφορά τη γνώση του ίδιου του του εαυτού. Το τρίτο είναι η αίσθηση του κοινωνικού του εαυτού, δηλαδή το αν και το πού αισθάνεται ένα άτομο πως ανήκει – τα κοινωνικά συστήματα, όπως λέμε, στα οποία συμμετέχει. Το τέταρτο, μοιάζει αρκετά με την αυτοπεποίθηση κι ίσως είναι το κομμάτι εκείνο που συχνά μας μπερδεύει και είναι η αίσθηση της ικανότητας – το κατά πόσο, συνολικά κι όχι σε έναν μόνο τομέα, νιώθει πως είναι ικανό, κι αυτό περιέχει τις επιτυχίες, τις αποτυχίες του, τις γνώσεις του κτλ.
Μπορεί κάποιος να έχει μόνο το ένα από τα δύο;
Αν έφτασες μέχρι εδώ, τότε ήδη θα ξέρεις την απάντηση. Ναι, ενώ η αυτοπεποίθηση και η αυτοεκτίμηση έχουν μεγάλη σχέση μεταξύ τους, μπορούν να υπάρχουν σε εντελώς διαφορετικά επίπεδα εντός ενός ατόμου. Παράδειγμα, οι περιπτώσεις που αναφέραμε στην αρχή του κειμένου. Κι ενώ, ιδίως στη σημερινή εποχή, είναι πολύ συχνό το φαινόμενο της ανισορροπίας ανάμεσα στα δύο, η αυτοεκτίμηση και η αυτοπεποίθηση επηρεάζουν η μία την άλλη. Τα υψηλά επίπεδα αυτοπεποίθησης σε πολλούς τομείς μπορούν, αν και οι υπόλοιποι παράγοντες ευνοούν, να βοηθήσουν και στην αύξηση της αυτοεκτίμησης αλλά και το αντίστροφο.
Και τώρα που όλα είναι λίγο πιο καθαρά στο μυαλό σου, είναι σημαντικό να σου θυμήσουμε πως αν νιώθεις μεγάλη έλλειψη αυτοεκτίμησης, ο κατάλληλος να σε βοηθήσει είναι ένας ειδικός ψυχικής υγείας!
Πηγή: loveyourselfmagazine.com
