Πριν 92 χρόνια, σε μια αιματηρή μάχη στη Γαλλία, σκοτώθηκαν μαζί με άλλους άνδρες των συμμαχικών δυνάμεων, κάπου 162 Αυστραλοί στρατιώτες. Στις πρώτες σελίδες των αυστραλιανών εφημερίδων γράφεται σήμερα ότι «επιτέλους θα βρουν γαλήνη οι γενναίοι». Κι αυτό χάρη σε έναν Έλληνα.
Μετά από πολύχρονες και εντατικές μελέτες και έρευνες του ομογενή φιλόλογου καθηγητή κ. Λάμπη Εγγλέζου, βρέθηκε ο μαζικός τάφος των 162 Αυστραλών που πολέμησαν και σκοτώθηκαν στο πεδίο στις Fromelles - ένα μικρό χωριό της Γαλλίας κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και θάφτηκαν από Γερμανούς στρατιώτες σε ομαδικούς τάφους, χωρίς κανένα ενδεικτικό.
«Ήταν μια μάχη που κατέληξε σε τραγωδία. Εναέριες φωτογραφίες που πάρθηκαν τότε από Άγγλους λίγες μέρες μετά τη μάχη, αποτυπώνουν οκτώ μεγάλους λάκκους», λέει ο κ. Εγγλέζος και προσθέτει: «Θεωρώ λοιπόν ότι ήταν εθνικό καθήκον απέναντι στην ιστορία και στους απογόνους των Αυστραλών στρατιωτών, να εντοπίσουμε τους τάφους, ώστε να μεταφερθούν τα λείψανα και να ταφούν ξεχωριστά σε νεκροταφείο πολέμου».
Ο κ. Εγγλέζος ήταν εκεί την Τρίτη όταν βρέθηκαν τα πρώτα οστά των Αυστραλών και ενημερώθηκε το υπουργείο Αμύνης της Αυστραλίας.
Το πάθος του κ. Εγγλέζου για τον εντοπισμό των τάφων άρχισε από το 1992, όταν βοηθώντας στη δημιουργία του Συνδέσμου Συγγενών και Φίλων Στρατιωτών του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, άρχισε να μελετά εντατικά την ιστορικά θλιβερή αυτή πτυχή της μάχης στις Fromelles και να αναλύει τις λεπτομέρειες που συγκέντρωνε με ιδιωτική πρωτοβουλία, σιωπηρά και αθόρυβα. Μέσα δε από τις γνωριμίες, είχε ευκαιρίες να ακούσει τις προσωπικές μαρτυρίες επιζώντων βετεράνων και των λιγοστών που επέζησαν της τραγικής εκείνης μάχης.
«Η μάχη ήταν από τις πιο αιματηρές. Οι απώλειες ανήλθαν στους 1900 σκοτωμένους και 5533 τραυματίες. Σε παραπλήσιο νεκροταφείο, υπάρχει πίνακας με τα ονόματα των νεκρών και αγνοουμένων Αυστραλών. Οι 1128 αφού έμειναν άταφοι, θάφτηκαν σκελετωμένοι μετά το 1919 στο νεκροταφείο. Ωστόσο, ποτέ δεν βρέθηκαν τα λείψανα των 162 από αυτούς», θα πει.
Ο κ. Εγγλέζος, γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Ο πατέρας του, με ρίζες στη Θράκη, πολέμησε στο Β΄ Παγκόσμιο. Ο Εμφύλιος που ακολούθησε και που βύθισε την Ελλάδα στη μιζέρια, ανάγκασε και τους γονείς του στα μέσα της δεκαετίας του '50, να βάλουν πλώρη για τους Αντίποδες.
"Θέλω να τονίσω την προσωπική συμβολή του κ. Εγγλέζου σε αυτή την έρευνα εντοπισμού των τάφων", συμπληρώνει ο κ. Τάσος Κυρίτσης από το RSL.
Ο κ. Εγγλέζος θυμίζει ότι η Γαλλία από το 1921 είχε αποτρέψει κάθε έρευνα στην περιοχή και μετά από συμφωνία με τις συμμαχικές δυνάμεις, κατάφερε να σταματήσει κάθε προσπάθεια. «Από τότε, ευκαιριακές εκταφές σε αγροτεμάχια και πολεοδομικά έργα, έφερναν στην επιφάνεια λείψανα και άλλα αντικείμενα, χωρίς να δίνεται καμιά σημασία. Και μιλάμε για λείψανα ανδρών που θυσιάστηκαν εν ονόματι της παγκόσμιας ειρήνης και της ελευθερίας των λαών».
Σε αυτό λοιπόν το πεδίο, ο κ. Εγγλέζος βρέθηκε με ομάδα τεχνικών και εμπειρογνώμων και τον περασμένο Μάη. Οι μαρτυρίες και τα ντοκουμέντα από εκείνη την εποχή στήριξαν και τεκμηρίωσαν τις απόψεις του και, κατά κάποιο τρόπο, δικαίωσαν τον αγώνα του. Η περιοχή, σύμφωνα με τις ενδείξεις, δεν είχε σκαφτεί από το 1916. Επίσης σύμφωνα με πληροφορίες των ιδιοκτητών της συγκεκριμένης τοποθεσίας - Pheasant Wood, η γη, ποτέ δεν απόδωσε καρπό...
«Η έρευνα στην τοποθεσία του Pheasant Wood είχε γίνει κάτω από τις οδηγίες του ειδικού ερευνητή Δρ Tony Pollard. Η ομάδα έκανε στο έδαφος εντατικά τεστ. Τα αποτελέσματα έτειναν στο να συμφωνούν με τις απόψεις μου. Ο μεταλλικός ανιχνευτής, έφερε στην επιφάνεια αντικείμενα - ενδεικτικό ότι το χώμα έκρυβε κάτι? Τα μέσα και η τεχνολογία κάνουν στις μέρες μας θαύματα. Δεν ήταν λοιπόν θεωρία. Οι τάφοι στο συγκεκριμένο σημείο ήταν και είναι πραγματικότητα», εκτιμά.
Πριν αναχωρήσει για τη Γαλλία ως μέλος της επίσημης ομάδας, με κρατική πλέον εντολή, ο κ. Εγγλέζος ήταν πεπεισμένος ότι τα ευρήματα θα επιβεβαιώσουν τις έρευνές τους. «Πέρασαν 90 χρόνια από τότε. Η ομάδα μελετά και ερευνά και τις πιο μικρές λεπτομέρειες. Είναι καιρός να δοθεί ένα τέλος στο δράμα των οικογενειών των αγνοουμένων και μέσω του DNA να γίνει η αναγνώριση των λειψάνων και η ταφή τους σε ξεχωριστούς τάφους όπως αρμόζει στους ήρωες», προσθέτει.
Ικανοποιημένος; «Και ικανοποιημένος και δικαιωμένος, αφού ο επικεφαλής του Τμήματος της Στρατιωτικής Ιστορίας κ. Roger Lee, παραδέχτηκε την ύπαρξη των τάφων», απαντά με ένα αφοπλιστικό χαμόγελο.
