Πάρος δεν είναι μόνο η νυχτερινή ζωή, οι πολύβουες παραλίες και τα μπαράκια της Νάουσας. Πάρος είναι οι δεκάδες αρχαιολογικοί χώροι, οι εκκλησίες, τα μονοπάτια και τα όμορφα χωριά με τους χαλαρούς ρυθμούς της καθημερινότητας- που χαρίζονται στους ανήσυχους περιηγητές.
Η Πάρος τα έχει όλα και αποτυπώνει τον πλούτο του κυκλαδίτικου μικρόκοσμου. Χωριά, παραλίες για όλα τα γούστα, αρχαιολογικούς χώρους, νυχτερινή ζωή, θρησκευτικά μνημεία, ανεπτυγμένη τουριστική υποδομή, φιλόξενους ανθρώπους.
Τι είναι αυτό όμως που την διαφοροποιεί από τα υπόλοιπα νησιά των Κυκλάδων; Είναι η διαρκής κατοίκηση από τα αρχαία χρόνια που της έχει μεταβιβάσει και την ανάλογη ενέργεια. Είναι οι δεκάδες γωνιές όπου ο καθείς μπορεί να βρει τον παράδεισό του, είτε μπαράκι λέγεται αυτό στη Νάουσα, είτε κάποιο από τα χωριά της ενδοχώρας. Είναι πάνω απ΄ όλα ο τρόπος που το νησί δέχεται τον επισκέπτη και ο τελευταίος επιδρά καθοριστικά πάνω στο πάλλευκο τοπίο που ανοικοδομείται (όπως όλα τα κυκλαδονήσια) ραγδαία. Είναι πάνω απ΄ όλα ο παριανός καμβάς που δεν υστερεί σε τίποτε.
Μακριά από τα ψευτοδιλήμματα τύπου « Νάουσα ή Παροικιά», η πρώτη ποζάρει στον εκτυφλωτικό ήλιο δημιουργώντας ένα κλασικό νησιώτικο κάδρο, η δεύτερη ενσωματώνει κομμάτια της αρχαίας Ιστορίας και προσφέρει ένα από τα πιο ειδυλλιακά ηλιοβασιλέματα από τον Άγιο Κωνσταντίνο στην περιοχή του Κάστρου της.
Είναι οι αρχετυπικές Λεύκες, η Μάρπησσα, ο Πρόδρομος και το παράξενο χωριό Κώστος που ανασαίνει μακριά από τη θάλασσα και διατηρεί κάτι από τον παλιό τρόπο ζωής.
Είναι τα αρχαία λατομεία που κάποτε εξήγαν το περίφημο παριανό μάρμαρο (διάσημο για τη μεγάλη διαφάνεια και ομοιογένεια και έχουν κατασκευαστεί από αυτό πολλοί αρχαίοι ναοί και αγάλματα- όπως η Αφροδίτη της Μήλου).
Είναι η παραλία του Ρounta Βeach για τους λάτρεις της ηδυπάθειας αλλά και η εναλλακτική παραλία του ΑϊΓιάννη του Δέτη ή ο Καλόγερος που κόβεις φλούδες αργίλου από τα βράχια και βγαίνεις από το νερό με νέο δέρμα!
Είναι επίσης η Εκατονταπυλιανή που ορθώνεται σαν «αραβικό ανάκτορο» (κατά τον Κώστα Ουράνη) αλλά και οι δεκάδες εκκλησίες όλων των εποχών όπου οι άνθρωποι φωλιάζουν τις προσδοκίες τους.
Μα πάνω απ΄ όλα είναι εκείνο το αεράκι στην κορυφή του λόφου Κέφαλος , με την ανεπανάληπτη θέα, είναι η ανατριχίλα που νιώθεις καθώς κοιτάς το Σπήλαιο των Δαιμόνων κοντά στη Μονή του Αγίου Γεωργίου Λαγκαδά και η ανεξήγητη ενέργεια στο Δήλιο, στη θέση που βλέπει προς τη Δήλο, αλλά χρειάζεται προσοχή στα φίδια.
Όλα τα παραπάνω είναι η Πάρος και αξίζει (εν μέσω καλοκαιριού) να μην αρκεσθείς στην κλασική και προβεβλημένη εικόνα της αλλά να επιμείνεις στους κρυφούς άσους που κρύβει στο... μανίκι της.
Παραλίες για όλα τα γούστα: για ερημίτες, κοσμικούς, οικογένειες και λάτρεις του βυθού ή των θαλάσσιων σπορ. Η Πάρος διαθέτει δεκάδες αμμουδιές και αξίζει να βγάλετε πρόγραμμα απολαμβάνοντας όσο το δυνατόν περισσότερες!
Άγιοι Ανάργυροι. Δημοφιλής για τις οικογένειες, στην άκρη της Νάουσας .
Ξιφαράς. Εύκολα προσβάσιμη με κρυστάλλινα νερά.
Αλυκή. Σε απόσταση αναπνοής από τη Σάντα Μαρία, με πεντακάθαρα νερά.
Γλυφάδες. Δεν προτείνεται όταν έχει βορινούς ανέμους, λόγω κύματος.
Τσουκαλιά. Προσφέρεται για σέρφινγκ γιατί είναι βορινή.
Αμπελάς. Το μικρό ψαροχώρι έχει την αμμουδιά τουπου προσφέρεται για ήσυχες στιγμές. Έχει και αραξοβόλι.
Μώλος. Εκτεταμένη και με τα ρηχά νερά του αποτελεί πάντα μια καλή επιλογή για μπάνιο.
Πίσω Λιβάδι. Αγαπημένη των οικογενειών ενώ τα θαλασσόδεντρα δημιουργούν σκιά. Έχει και αραξοβόλι. Δρυός. Εδώ έχετε έναν παραπάνω λόγο να έλθετε. Ποιον; Τους αρχαίους νεώσοικους, δηλαδή τις αυλακώσεις στα βράχια της παραλίας που χρησίμευαν για την ανέλκυση και την προφύλαξη των πλοίων.
Αλυκή. Απέχει 10 χιλιόμετρα από την Παροικιά και είναι καλή επιλογή για οικογένειες.
Πίσω Αλυκή. Βουτιές σε οικογενειακό κλίμα. Μπορείτε μετά να φάτε και σε μια από τις πολλές ταβέρνες.
Πούντα. Πρόκειται για το βασίλειο του Κite Surf. Από εδώ μπορείτε επίσης να περάσετε στη γειτονική Αντίπαρο με φέρι μπόουτ.
Αγία Ειρήνη. Απέχει τέσσερα χιλιόμετρα από την Παροικία και θα σας εντυπωσιάσει με το εξωτικό της χρώμα λόγω φοινικόδεντρων.
Παρασπόρος. Ωραία αμμουδιά, αγαπημένη της νεολαίας και πιο ευάλωτη στα μελτέμια.
Δελφίνι. Οικογενειακή παραλία, πεντακάθαρα νερά και με το διάσημο μπιτς μπαρ «Μagaya». Λιβάδια. Αρκετά δημοφιλής παραλία. Με εύκολη πρόσβαση και οικογενειακό κλίμα.
Κριός. Καλή επιλογή και κοντά στην Παροικιά.
Καμίνια. Μεγάλη αμμουδιά για απολαυστικές βουτιές.
Κολυμπήθρες. Η πασίγνωστη αμμουδιά είναι «κεντημένη» με γρανιτένιους βράχους κι εξάπτει αμέσως τη φαντασία. Κι αυτό γιατί εξαιτίας της αποσάθρωσης οι βράχοι έχουν πάρει διάφορα σχήματα και δημιουργούν φυσικές κοιλότητες που γεμίζουν θαλασσινό νερό. Εμπειρία.
(Μικρό και Μεγάλο) Πιπέρι. Οι αγαπημένες παραλίες των Ναουσαίων. Τις προτιμούν οι οικογένειες.
Λίμνες. Απίστευτα ρηχά νερά και πρόσβαση από το ξενοδοχείο «Αstir Οf Ρaros».
Σάντα Μαρία. Οργανωμένη, προσελκύει πολύ κόσμο ενώ μπορείτε να κάνετε και μαθήματα windsurfing και diving.
Λογαράς. Έχει διακριθεί με γαλάζια σημαία και είναι ιδανική για κολύμπι και ψαροτούφεκο.
Πούντα. Κοντά στον Δρυό, φημίζεται για το γνωστό μπιτς μπαρ «Ρunta Βeach», όπου το πάρτι και η δυνατή μουσική αρχίζουν απ΄ το πρωί, στη μικρή παραλία. Θα βρείτε ομπρέλες και ο κόλπος είναι κλειστός και αμμώδης. Νέα Χρυσή Ακτή (Τσαρδάκια). Μία από τις ιδανικότερες παραλίες της Μεσογείου για θαλάσσια σπορ. Κάθε καλοκαίρι διοργανώνεται εδώ το πρωτάθλημα γουίντ σερφινγκ. Με βλέμμα στη Νάξο!
Χρυσή Ακτή. Εκτεταμένη, οργανωμένη, με ατού τη χρυσαφένια άμμο. Μαρτσέλο. Οργανωμένη, απάνεμη, με λευκή άμμο και ωραίο μπιτς μπαρ.
Αϊ-Γιάννης Δέτης (Μοναστήρι). Κοσμική, ανερχόμενη και αγαπημένη αμμουδιά της νεολαίας. Επιλέξτε την εταιρεία «Νatural Ηigh» για θαλάσσια σπορ (www. naturalhigh.gr) Λάγγερη. Είναι γνωστή για τους αμμολόφους της. Στον όρμο υπάρχουν κανάλια λαξευμένα στον φυσικό βράχο, τα οποία είναι ορατά και μέσα στη θάλασσα.
Νταμουλή. Πάμε στα... δύσκολα. Αν ανήκετε στους τολμηρούς- αφού αν και πανέμορφη χρειάζεται σχοινί για να κατέβεις- απολαύστε τα νερά της!
Καλόγερος. Ακολουθήστε τον ανηφορικό χωματόδρομο πίσω απ΄ την παραλία του Μώλου. Σε λίγα λεπτά θα βρεθείτε μπροστά σε μια απ΄ τις πιο άγριες παραλίες του νησιού.
Μακριά Μύτη. Ερημική με καθαρά νερά, θα την προσεγγίσετε από μικρό χωμάτινο μονοπάτι.
Μεσάδα. Ήσυχη, μικρή, έχει βότσαλο μες στο νερό και προσφέρεται για γυμνισμό.
Μπουντάρι. Με ψιλό βότσαλο, ιδανική για ήσυχες στιγμές.
Πυργάκι. Προσφέρεται για τους πιο μοναχικούς. Είναι μικροσκοπική και καλό αραξοβόλι για σκάφη.
Λωλαντώνης. Φανταστική παραλία για να εξερευνήσετε τα νερά της με μάσκα.
Γλυφά. Ήσυχη, καθόλου τουριστική με αρμυρίκια.
Τρυπητή. Ήρεμη, μη οργανωμένη με αραγμένα βαρκάκια στον δίπλα όρμο και βότσαλο. Εξερευνήστε τον βυθό με τη μάσκα σας.
Πετρή. Θα φτάσετε από μικρό χωματόδρομο, ύστερα από ολιγόλεπτο περπάτημα, στη μικρή και όμορφη αμμουδιά στον νότο της Πάρου.
Φάραγγας. Ψιλή άμμος, λίγες ομπρέλες. Να καθήσετε στο πασίγνωστο παραλιακό μπαρ «Faraggas Βeach».
Άγιος Νικόλαος. Θα φτάσετε από την Πούντα οδηγώντας σε χωματόδρομο. Η παραλία είναι κρυφή, ήσυχη, με ρηχά νερά και βυθό σαν μοκέτα.
Άγιος Φωκάς. Ήσυχο αμμουδάκι με φύκια που συνήθως το ταλαιπωρεί ο άνεμος κι από πάνω του δεσπόζει το Φανάρι (πέτρινο κτίσμα με πηγάδι που φυλαγόταν από φαροφύλακες). Σε κοντινή απόσταση βρίσκεται η Σπηλιά του Αρχίλοχου που για να τη δείτεθέλει το περπάτημά της.
Την Παροικιά
Αφεθείτε στην αγκαλιά της Παροικιάς περπατώντας για ώρες και παρατηρήστε τις λεπτομέρειες του οικισμού, όπως τη βρύση του άρχοντα Μαυρογένη αλλά και τα διάφορα εκκλησάκια όλων των χρονολογιών. Η Παροικιά ήταν αδιάκοπα το κέντρο του νησιού από την αρχαιότητα, όπως μαρτυρούν και τα πολλά αρχαιολογικά ευρήματα που είναι σπαρμένα παντού. Πυρήνας είναι το Κάστρο με τη συνοικία του και τις ιστορικές του εκκλησίες και γύρω του αναπτύχθηκε προς την ενδοχώρα η νέα πόλη με κεντρική της αρτηρία τον δρόμο της Αγοράς (οδός Λοχαγού Φωκιανού), με τα πολλά καταστήματα. Παράλληλα ο δεύτερος μεγάλος άξονας (η οδός Λοχαγού Γράβαρη) συνδέει το Κάστρο με την Εκατονταπυλιανή και εδώ θα θαυμάσετε τις αρχοντικές νεοκλασικές οικίες που είναι δημιουργήματα των τελών του 19ου αιώνα.
Τη Νάουσα
Μπορεί οι παλιές αποθήκες των ψαράδων να έχουν μετατραπεί σε μπαράκια, καφενεία και ουζερί με βλέμμα στο Καστέλι, όσο όμως περισσότερο χάνεστε στο εσωτερικό της Νάουσας, με τα στενά ασπρισμένα δρομάκια και τις εκκλησίες της, τόσο περισσότερο νιώθετε πόσο αρμονικά δένει τις χάρες ενός τουριστικού g-point με τη γοητεία ενός κυκλαδίτικου λιμανιού. Σε ένα ύψωμα του χωριού δεσπόζει ο Μητροπολιτικός Ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου που χτίστηκε πριν από τα τέλη του 19ου αιώνα ενώ στο λιμανάκι η εκκλησία- έμβλημα είναι ο Άγιος Νικόλαος, προστάτης του λιμανιού και των ψαράδων.
Την Εκατονταπυλιανή
Μια επίσκεψη στην περίφημη Εκατονταπυλιανή στην Παροικιά (το τρίτο σπουδαιότερο παλαιοχριστιανικό μνημείο στην Ελλάδα) επιβάλλεται. Για το όνομα του ναού υπάρχουν δύο εκδοχές: η πρώτη αναφέρει πως λέγεται Καταπολιανή, από τη θέση του ναού που ήταν κτισμένος προς το μέρος της αρχαίας πόλης (Κατάπολα). Η άλλη εκδοχή συνδέεται με μια παράδοση του 15ου αιώνα που αναφέρει ότι η Καταπολιανή έχει 99 φανερές πόρτες και μόλις φανερωθεί η 100ή θα πάρουμε την Πόλη! Το συγκρότημα αποτελείται από τον κεντρικό ναό της Θεοτόκου, το Βαπτιστήριο, το παρεκκλήσιο του Αγίου Νικολάου, τα παρεκκλήσια της Αγίας Θεοδοσίας, του Αγίου Δημητρίου και τα κελιά. (Καθημερινά γίνονται ξεναγήσεις μέσα στον ναό τις εξής ώρες: 10:15, 11:00, 12:00, 19:30, 20: 30 και 21:00). Τα αρχαία λατομεία
Στα αρχαία λατομεία της Πάρου (οδηγώντας από την Παροικιά προς τις Λεύκες, ο χωματόδρομος κοντά στο Μαράθι σάς φέρνει εδώ) δούλευαν χιλιάδες δούλοι και από το κατάλευκο παριανό μάρμαρο δημιουργήθηκαν αριστουργήματα όπως η Αφροδίτη της Μήλου, ο Ερμής του Πραξιτέλη, οι Κόρες της Ακρόπολης, η Νίκη της Δήλου, ο ναός του Απόλλωνα και ο θησαυρός των Σίφνιων στους Δελφούς, ο ναός του Δία στην Ολυμπία, ο ναός του Απόλλωνα στη Δήλο κ.ά. Στην είσοδο των λατομείων σώζονται ακόμη στοές και διάδρομοι. Γνωστή είναι η Σπηλιά των Νυμφών και μια δεύτερη γνωστή είσοδος, αυτή των «Γάλλων.
Το Κάστρο της Παροικιάς
Αν ακούγοντας «Κάστρο» φαντάζεστε πολεμίστρες, φρουριακή δομή και πανύψηλα τείχη, τότε... χάσατε! Γιατί μπορεί το κάστρο της Παροικιάς να είναι ο πυρήνας του σύγχρονου οικισμού όπως διαμορφώθηκε τον 13ο αιώνα από τους Βενετούς που χρησιμοποίησαν αρχιτεκτονικά μέλη από τον αρχαίο ναό της Δήμητρας, σήμερα όμως σώζονται μερικά μόνο τμήματά του. Περπατώντας, πρώτα θα δείτε τον πύργο του Κάστρου που έχει ενσωματωμένα κομμάτια από μαρμάρινο κτίσμα του 4ου αιώνα π.Χ. και στην κορυφή του θα δείτε τμήμα κυκλικής θόλου αφιερωμένης στην Εστία. Η βόλτα στη συνοικία του Κάστρου θα σας ανταμείψει με ωραίες εικόνες: οι μικρές κατοικίες- πολλές από αυτές ενσωματωμένες μέσα στα τείχη-, τα πολλά εκκλησάκια και βέβαια ο Άγιος Κωνσταντίνος με το στεγασμένο προαύλιο από όπου θα δείτε ένα υπέροχο ηλιοβασίλεμα!
Το Δήλιον
Βόρεια του κόλπου της Παροικιάς, σε ψηλό λόφο απέναντι από τη Δήλο, ιδρύθηκε τον 9ο8ο αι. π.Χ. ένα ιερό λατρείας του Απόλλωνα του Δήλιου. Αποτελείται από περίβολο με βωμό, ναό της Αρτέμιδος και μικρό χώρο για συμπόσια. Στην ίδια περιοχή βρέθηκε και κυκλαδικό νεκροταφείο. Φτάστε εδώ με το αμάξι σας (υπάρχουν παντού ταμπέλες) και περπατήστε μέχρι το ιερό για να απολαύσετε την πανοραμική θέα και την «ενέργεια» που ο τόπος προσφέρει απλόχερα.
Λεύκες
Στο κέντρο περίπου της Πάρου και σε υψόμετρο 250 μέτρων, βρίσκεται χτισμένο ένα από τα πιο όμορφα και καλοδιατηρημένα χωριά του νησιού, οι Λεύκες. Με τα χαρακτηριστικά σπιτάκια της Κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής, τις μικρές αυλές με τα ασβεστωμένα πεζούλια και τα πολύχρωμα λουλούδια, τα εκκλησάκια και τα πλακοστρωμένα σοκάκια, το χωριό μοιάζει να έχει παραμείνει ανέγγιχτο από το χρόνο και τις επιπτώσεις της τουριστικής ανάπτυξης που υφίσταται όλο το υπόλοιπο νησί.
Το χωριό ιδρύθηκε τον 16ο αιώνα από πρόσφυγες που ήρθαν από την Κρήτη και την Πελοπόννησο και ντόπιους που κατέφυγαν εκεί για να προστατευτούν από τους πειρατές. Τότε ονομαζόταν Ύρια. Βρίσκεται σε απόσταση 11 χιλιομέτρων από την πρωτεύουσα Παροικιά και περιβάλλεται από ελαιώνες, αμπελοκαλλιέργειες και μικρές δασικές εκτάσεις με χαρακτηριστικότερη το πευκοδάσος που καλύπτει τη μία πλευρά.
Στις κορυφές των γύρω λόφων βρίσκονται εννέα ανεμόμυλοι, από τους οποίους κάποιοι έχουν επισκευαστεί και έχουν μετατραπεί σε κατοικίες. Τη νύκτα οι ανεμόμυλοι φωτίζονται και προσφέρουν ένα εντυπωσιακό θέαμα όπως στέκονται σαν άγρυπνοι φρουροί περιμετρικά γύρω από το χωριό. Τα αυτοκίνητα δεν επιτρέπονται μέσα στο χωριό, υπάρχει χώρος για παρκάρισμα έξω.
Σήμα κατατεθέν του χωριού αποτελεί το παραδοσιακό καφενείο στην κεντρική πλατεία, ένα νεοκλασικό κτίριο σε σκούρο κίτρινο χρώμα με κεραμίδια. Αρκετά νεοκλασικά κτίρια του χωριού είναι διατηρημένα σε καλή κατάσταση. Υπάρχουν και δύο αξιόλογα μουσεία, το Λαογραφικό Μουσείο και το Μουσείο Λαϊκού Πολιτισμού του Αιγαίου. Πολλές βυζαντινές εκκλησίες, παρεκκλήσια και μοναστήρια από τον 16ο, 17ο και 18ο αιώνα βρίσκονται διάσπαρτα στο χωριό και στην ευρύτερη περιοχή.
Μέσα στο χωριό βρίσκεται ο μαρμάρινος μητροπολιτικός Ναός της Αγίας Τριάδας με ενδιαφέρουσες βυζαντινές εικόνες, σε μικρό ύψωμα στην άκρη του χωριού που ξεχωρίζει από κάθε γωνιά. Βρίσκονται ακόμα οι εκκλησίες της Αγίας Παρασκευής, που ήταν η πρώτη εκκλησία που χτίστηκε στο χωριό, του Χριστού, του Αγίου Σπυρίδωνα, της Αγίας Θεοκτίστης, της Αγίας Βαρβάρας, του Αγίου Δημητρίου, της Παναγίας, της Βηθλεέμ, του Αγίου Χρυσοστόμου, του Αγίου Ιακώβου.
Έξω από το χωριό βρίσκεται ο ναός του Αγίου Νικολάου με τον χαρακτηριστικό γαλάζιο τρούλο του μέσα σε ένα όμορφο δασάκι με πεύκα και η εκκλησία της Παναγίας της Υπαπαντής, που ήταν παλιότερα μοναστήρι και που οι ντόπιοι αποκαλούν "Παναγία στα κελλιά". Στο λόφο δυτικά του χωριού βρίσκεται το εξωκλήσι του Προφήτη Ηλία και ακριβώς πίσω από το λόφο αυτό υψώνεται το ψηλότερο βουνό του νησιού, ύψους 771 μέτρων, στην κορυφή του οποίου βρίσκονται οι Ιεροί Ναοί των Αγίων Πάντων και του Προφήτη Ηλία.
Το μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, γνωστό και ως ο Άγιος Ιωάννης του Καπαρού, βρίσκεται κάτω και πριν από τους Άγιους Πάντες, μέσα σε μία καταπράσινη όαση από καρποφόρα δέντρα, αμπέλια, λουλούδια και πολλά νερά. Τα μοναστήρια της Αγίας Κυριακής, του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου και του Αγίου Μηνά με μεγάλη ιστορία και παράδοση, σήμερα απλά συντηρούνται χωρίς μοναχούς ενώ το μοναστήρι των Αγίων Θεοδώρων είναι γυναικεία κοινοβιακή μονή και του Αγίου Γεωργίου μετά την ανακαίνισή του επανδρώθηκε με μοναχούς.
Όλα τα μοναστήρια είναι κτισμένα σε καταπληκτικές τοποθεσίες με μοναδική θέα. Καταπληκτική είναι και η θέα από την κορυφή του βουνού στους Άγιους Πάντες, από όπου μπορεί να θαυμάσει κανείς όμορφες παραλίες της Πάρου και όλα τα γύρω Κυκλαδικά νησιά. Μια ενδιαφέρουσα πρόταση είναι η πεζοπορία στο Βυζαντινό μονοπάτι που ενώνει τις Λεύκες με τον Πρόδρομο.
Βυζαντινό αποκαλείται ένα μονοπάτι που χρησιμοποιούσαν παλιά οι κάτοικοι των Λευκών για να κατέβουν στη θάλασσα. Κατασκευάστηκε πριν από 1000 χρόνια, είναι στρωμένο με μαρμάρινες πλάκες και προσφέρει πανοραμική θέα της περιοχής και των γύρω νησιών.
Έξω από τις Λεύκες στον οικισμό Μαράθι υπάρχουν τα αρχαία λατομεία του μοναδικού παριανού μαρμάρου που είχε γίνει περιζήτητο από πολλούς μεγάλους γλύπτες της αρχαιότητας λόγω της εξαιρετικής διαφάνειας και διαύγειάς του. Το παριανό μάρμαρο επιτρέπει στο φως να φθάσει σε βάθος 3,5 εκατοστών, όταν το αντίστοιχο πεντελικό επιτρέπει σε βάθος μόλις 1,5 εκατοστών.
Πολλά σημαντικά μνημεία της αρχαιότητας έγιναν από παριανό μάρμαρο, όπως ο Ερμής του Πραξιτέλη, η Αφροδίτη της Μήλου, ο ναός του Απόλλωνα στη Δήλο, ο ναός του Δία στην Ολυμπία, οι Κόρες της Ακρόπολης.
Η οικονομική ανάπτυξη του νησιού βοηθήθηκε πάρα πολύ από την εμπορία του μαρμάρου αυτού. Τα λατομεία λειτουργούσαν από την πρωτοκυκλαδική περίοδο μέχρι τον 19ο αιώνα. Το μάρμαρο λεγόταν «λυχνίτης» γιατί η διαδικασία εξόρυξής του γινόταν μέσα από βαθιές στοές που φωτίζονταν με λύχνους.
Οι στοές αυτές διακρίνονται ακόμη όπως διακρίνονται και επιγραφές από διάφορους γλύπτες της αρχαιότητας. Ο συνδυασμός της όμορφης φύσης και του παραδοσιακού κυκλαδίτικου στοιχείου που έχει διατηρηθεί σχεδόν αναλλοίωτο, χαρίζει στις Λεύκες μια ξεχωριστή γοητεία.
Με την αρχοντική ηρεμία και τη γαλήνη που αποπνέει το χωριό, αποτελεί μια όαση στην πολυκοσμία και τον συνωστισμό που παρατηρείται στην Πάρο, αλλά και μια αφορμή για περιπλάνηση πίσω στο χρόνο, μέσα από τα πλακόστρωτα σοκάκια και τις λουλουδιασμένες αυλές.
