Η παραπληροφόρηση γύρω από τον ιό Έμπολα έχει αναδειχθεί σε σοβαρό κίνδυνο για την αντιμετώπιση της επιδημίας στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Ψευδείς πληροφορίες και θεωρίες συνωμοσίας έχουν οδηγήσει σε επιθέσεις κατά υγειονομικών και εθελοντών που συμμετέχουν στις προσπάθειες περιορισμού της νόσου.
Ο 27χρονος Ντάνιελ Ουιρουόθ Γουέλο, εθελοντής του Ερυθρού Σταυρού, περιγράφει την εμπειρία του: «Με άρπαξαν από πίσω και άρχισαν να με γρονθοκοπούν, να με χτυπούν με φτυάρια και ματσέτες». Το περιστατικό συνέβη τον περασμένο μήνα σε νεκροταφείο της πόλης Μπούνια, κατά τη διάρκεια ασφαλούς ταφής ενός ατόμου που είχε πεθάνει από Έμπολα. Οι επιτιθέμενοι πίστευαν ότι το φέρετρο ήταν άδειο, σύμφωνα με φήμες που κυκλοφορούσαν στην τοπική κοινωνία και στο διαδίκτυο.
Αντίκτυποι της παραπληροφόρησης
Σύμφωνα με τον Γουέλο, μέλη του πλήθους φώναζαν ότι «ο Έμπολα δεν υπάρχει», ενώ άλλοι υποστήριζαν ότι η ομάδα του Ερυθρού Σταυρού είχε έρθει μόνο «για να βγάλει χρήματα». Αυτή η επίθεση είναι μόνο ένα από τα πολλά περιστατικά που σχετίζονται με την παραπληροφόρηση κατά τη διάρκεια της τρέχουσας έξαρσης του Έμπολα, η οποία, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία, έχει προκαλέσει περισσότερα από 1.750 κρούσματα και 600 θανάτους από τα μέσα Μαΐου.
Ανάμεσα στις ψευδείς πληροφορίες που κυκλοφορούν στις πληγείσες περιοχές περιλαμβάνονται ισχυρισμοί ότι ο Έμπολα δεν υπάρχει ή ότι οι υγειονομικοί μολύνουν σκόπιμα τους ανθρώπους. Το BBC Verify έχει εντοπίσει 12 περιστατικά αντίστασης στις τοπικές κοινότητες, επτά από τα οποία επιβεβαιώθηκαν μέσω βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αυτά περιλαμβάνουν επιθέσεις σε μονάδες θεραπείας και ξυλοδαρμούς υγειονομικών.
Επιθέσεις και βία κατά των υγειονομικών
Στις 1 Ιουλίου, πολίτες πυρπόλησαν κέντρο θεραπείας Έμπολα στην περιοχή Μπαφουαμπάνγκο, το επίκεντρο της επιδημίας. Τοπικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι ένας αστυνομικός σκοτώθηκε σε συγκρούσεις που προκλήθηκαν από τη σορό ενός ανθρώπου που θεωρούνταν πιθανό θύμα του ιού.
Ο Έμπολα μεταδίδεται μέσω άμεσης επαφής με μολυσμένα σωματικά υγρά, και οι σοροί των θυμάτων παραμένουν ιδιαίτερα μεταδοτικές. Ως εκ τούτου, οι υγειονομικές αρχές εφαρμόζουν ασφαλείς διαδικασίες ταφής, αποτρέποντας πρακτικές που μπορούν να οδηγήσουν σε νέες μολύνσεις. Οι τελετές κηδείας, που συχνά περιλαμβάνουν επαφή με τον νεκρό, έχουν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διασπορά του Έμπολα σε προηγούμενες επιδημίες.
Η τρέχουσα κατάσταση και οι προκλήσεις
Η τρέχουσα επιδημία συνδέεται με το στέλεχος Bundibugyo. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο ή θεραπεία για το συγκεκριμένο στέλεχος, αν και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει ξεκινήσει κλινικές δοκιμές δύο πιθανών θεραπειών. Οι υγειονομικοί υποστηρίζουν ότι η παραπληροφόρηση υπονομεύει συστηματικά το έργο τους.
Στα τέλη Μαΐου, ταραχοποιοί επιτέθηκαν σε κέντρο θεραπείας Έμπολα στην περιοχή Ρουαμπάρα, όταν συγγενείς ενός νεαρού άνδρα που θεωρούνταν ότι πέθανε από τον ιό εμποδίστηκαν να παραλάβουν τη σορό του. Οι κηδείες στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό είναι σημαντικές κοινωνικές και πολιτιστικές τελετές, γεγονός που καθιστά τη διαχείριση τους ιδιαίτερα δύσκολη.
Μέλη των ομάδων αντιμετώπισης του Έμπολα έχουν δηλώσει ότι οι παρανοήσεις σχετικά με τον ιό και οι φόβοι για όσα συμβαίνουν στα κέντρα θεραπείας αποθαρρύνουν πολλούς ασθενείς από το να αναζητήσουν έγκαιρα ιατρική βοήθεια, με αποτέλεσμα να φτάνουν στις δομές όταν οι πιθανότητες ανάρρωσης είναι ελάχιστες
Η κατάσταση στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό παραμένει κρίσιμη, καθώς οι υγειονομικοί προσπαθούν να αντιμετωπίσουν την επιδημία του Έμπολα εν μέσω παραπληροφόρησης και βίας. Οι συνεχείς επιθέσεις κατά των υγειονομικών και η αντίσταση της τοπικής κοινωνίας καθιστούν τις προσπάθειες περιορισμού της νόσου εξαιρετικά δύσκολες.
