Είναι γνώριμο το αίσθημα να θέλεις να αποχωρήσεις από μια κοινωνική εκδήλωση, ακόμα και αν περνάς καλά, μετά από μερικές ώρες. Αυτή η επιθυμία να επιστρέψεις στο σπίτι δεν υποδηλώνει ούτε αντικοινωνική διάθεση ούτε αγένεια. Αντίθετα, είναι πιθανό η «κοινωνική μπαταρία» σου να έχει εξαντληθεί. Το φαινόμενο αυτό αφορά πολλούς ανθρώπους, ανεξαρτήτως του αν είναι εσωστρεφείς ή εξωστρεφείς.
Η έννοια της εσωστρέφειας και της εξωστρέφειας
Οι όροι εσωστρέφεια και εξωστρέφεια εισήχθησαν στην ψυχολογία από τον Καρλ Γιουνγκ το 1921. Σύμφωνα με τον Γιουνγκ, ο εξωστρεφής κατευθύνει την ενέργειά του προς τον εξωτερικό κόσμο, δηλαδή προς ανθρώπους, δραστηριότητες και ερεθίσματα. Αντίθετα, ο εσωστρεφής στρέφει την ενέργειά του προς τα μέσα, εστιάζοντας στις σκέψεις, τα συναισθήματα και τη φαντασία του.
Αργότερα, ο ψυχολόγος Χανς Άιζενκ πρότεινε ότι αυτή η διαφορά έχει μια βιολογική βάση. Κατά τη θεωρία του, οι εσωστρεφείς έχουν ήδη ένα υψηλότερο επίπεδο εγκεφαλικής διέγερσης. Αυτό σημαίνει ότι ένα θορυβώδες περιβάλλον με πολύ κόσμο τους «υπερφορτώνει» πιο γρήγορα, ενώ για τους εξωστρεφείς λειτουργεί απλώς ως αφύπνιση.
Η «κοινωνική μπαταρία» ως μεταφορά
Η «κοινωνική μπαταρία» δεν αποτελεί επιστημονικό όρο, αλλά χρησιμοποιείται ως μια εύστοχη μεταφορά για να περιγράψει την ψυχική ενέργεια που καταναλώνεται κατά τη διάρκεια των κοινωνικών συναναστροφών. Αυτή η ενέργεια ξοδεύεται στην προσοχή που δίνουμε στις συζητήσεις, στην ανάγνωση των εκφράσεων των άλλων, στην προσαρμογή στη διάθεσή τους, καθώς και στην αντιμετώπιση του θορύβου και των φώτων του περιβάλλοντος.
Για τους εξωστρεφείς, η κοινωνική επαφή συχνά λειτουργεί ως «φορτιστής», αναπληρώνοντας την ενέργειά τους. Αντίθετα, για τους εσωστρεφείς, η παρέα λειτουργεί περισσότερο ως «κατανάλωση» ενέργειας. Ωστόσο, η έρευνα έχει δείξει ότι αυτή η κόπωση δεν αφορά αποκλειστικά τους εσωστρεφείς.
Κοινωνική κόπωση σε όλους
Μια μελέτη που διεξήχθη από δύο Φινλανδούς ερευνητές και παρουσιάστηκε στο Scientific American έδειξε ότι η κοινωνική κόπωση εμφανίζεται τόσο σε εσωστρεφείς όσο και σε εξωστρεφείς άτομα. Οι συμμετέχοντες στην έρευνα κατέγραφαν πώς ένιωθαν για αρκετές ημέρες, και παρατηρήθηκε ότι η κόπωση αυτή εκδηλωνόταν λίγες ώρες μετά από έντονη κοινωνική αλληλεπίδραση.
Οι κύριοι παράγοντες που προκαλούσαν την κοινωνική κόπωση, σύμφωνα με την ίδια μελέτη, ήταν ο αριθμός των ανθρώπων που συμμετείχαν στην αλληλεπίδραση και η ένταση της επαφής. Η διαφορά έγκειται στο ότι οι εσωστρεφείς, κατά μέσο όρο, τείνουν να προτιμούν περισσότερο τη μοναξιά και την ησυχία για να ανακάμψουν πλήρως.
Διαφορές στην κοινωνική αλληλεπίδραση
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η εσωστρέφεια δεν ταυτίζεται με τη ντροπαλότητα ή το κοινωνικό άγχος. Ένα ντροπαλό άτομο φοβάται την κρίση των άλλων, ενώ ένας εσωστρεφής μπορεί να απολαμβάνει τη συναναστροφή και να διαθέτει εξαιρετικές κοινωνικές δεξιότητες. Η βασική διαφορά είναι ότι ο εσωστρεφής χρειάζεται ησυχία μετά την κοινωνική επαφή για να ανακτήσει τις δυνάμεις του.
Επιπλέον, κανείς δεν είναι απόλυτα εσωστρεφής ή εξωστρεφής. Πρόκειται για ένα φάσμα, με τους περισσότερους ανθρώπους να βρίσκονται κάπου στη μέση. Ακόμη, δεν είναι όλες οι συζητήσεις το ίδιο κουραστικές. Μια επιφανειακή συζήτηση σε μια μεγάλη ομάδα μπορεί να κουράσει γρηγορότερα από μια βαθιά και ενδιαφέρουσα συζήτηση με έναν στενό φίλο.
Ο «κανόνας» των δύο ωρών και είκοσι λεπτών
Στον κόσμο των social media, κυκλοφορεί ευρέως ένας ανεπίσημος «κανόνας» που αναφέρει ότι οι εσωστρεφείς μπορούν να αντέξουν την κοινωνική επαφή για περίπου δύο ώρες και είκοσι λεπτά. Μάλιστα, προστίθεται χιουμοριστικά ότι δέκα λεπτά μοναξιάς στο μπάνιο μπορούν να προσφέρουν μια μικρή ανάπαυλα και να βοηθήσουν στην ανάκαμψη της κοινωνικής μπαταρίας.
Αυτή η παρατήρηση, αν και δεν είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη ως ακριβής χρονική διάρκεια, αντικατοπτρίζει την κοινή εμπειρία πολλών ατόμων που αισθάνονται την ανάγκη για απομόνωση μετά από μια περίοδο έντονης κοινωνικής δραστηριότητας, προκειμένου να ανακτήσουν την ψυχική τους ενέργεια.
Με πληροφορίες από: Gazzetta
