Κρίση στις σχέσεις εμπιστοσύνης των Ελλήνων πολιτών με το τραπεζικό σύστημα, προκαλεί η οικονομική κρίση, ενώ το άγχος που προκαλεί η αβεβαιότητα της οικονομικής κατάστασης έχει σοβαρές αρνητικές επιδράσεις στην υγεία και στις διαπροσωπικές σχέσεις. Πρόκειται για μερικά από τα σημαντικά ευρήματα έρευνας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθήνας και του καθηγητή κ. Επαμεινώνδα Πανά, σχετικά με την επίδραση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης στην υγεία των Ελλήνων, και με προέκταση στην καθημερινότητά μας.
- «Μερικές κυβερνήσεις χρηματοδότησαν τράπεζες με λεφτά φορολογουμένων για να δοθεί ευκαιρία ανάκαμψης στο τραπεζικό σύστημα. Συμφωνείτε;», ρωτούν οι ερευνητές. Το 50,9% απαντά σίγουρα «όχι», το 17,4% μάλλον «όχι», ενώ μόλις το 4,6% συμφωνεί απόλυτα και το 9,3% μάλλον συμφωνεί. Οι απαντήσεις γίνονται ακόμα πιο κατηγορηματικές στα πλέον ευάλωτα τμήματα του πληθυσμού. Οι άνεργοι διαφωνούν με μέτρα χρηματοδότησης των τραπεζών σε ποσοστό 76%, ενώ και οι εργαζόμενοι αντιτίθενται με ποσοστό 71%. Οι απόφοιτοι Δημοτικού διαφωνούν με 75%, όσο περίπου και όσοι «τα φέρνουν δύσκολα βόλτα» (76%). Το εντυπωσιακό είναι ότι η συγκεκριμένη αντίθεση φαίνεται να διαπερνά εγκάρσια τα ιδεολογικά ρεύματα, καθώς αντίθετοι είναι τόσο όσοι δηλώνουν αριστεροί (70%), όσο και δεξιοί (69%). Μόνο οι κεντροδεξιοί είναι κάπως πιο… ανεκτικοί, διαφωνώντας σε ποσοστό 56%.
-Συνολικά, η οικονομική κρίση απασχολεί έντονα τους Ελληνες, οι οποίοι θεωρούν ότι οι επιπτώσεις της θα είναι πολύ σοβαρές στην κοινωνία. Συγκεκριμένα, το 29,8% απάντησε ότι το απασχολεί πολύ η κρίση, το 37,2% αρκετά και το 17,4% μέτρια, ενώ μόνο το 6,7% δήλωσε ότι δεν το απασχολεί καθόλου. Περισσότερο φαίνεται να ανησυχούν οι απόφοιτοι Δημοτικού (70,2%), που έχουν πιο επισφαλείς θέσεις εργασίας, αλλά και οι απόφοιτοι ανώτατης εκπαίδευσης (70,7%), καθώς και το 71% εκείνων που βιώνουν μια δύσκολη οικονομική κατάσταση. Εξάλλου το 25,5% απαντά ότι η οικονομική κρίση θα επηρεάσει πολύ την κατάσταση και την ευημερία ατόμων του στενού τους περιβάλλοντος, ενώ το 37,2% δηλώνει ότι θα επηρεάσει αρκετά. Ειδικά οι πιο φτωχοί απαντούν ότι θα επηρεαστούν «πολύ» και «αρκετά» κατά 70%.
- Ποιοι πρέπει να πληρώσουν την κρίση; Εδώ οι απαντήσεις είναι κατηγορηματικές: Το 44,3% απαντά οι τράπεζες, το 37,8% οι κυβερνήσεις, το 11,7% οι επιχειρηματίες και μόλις το 3% οι φορολογούμενοι. Η στάση αυτή δεν είναι άσχετη με την έντονη ανασφάλεια που έρχεται να προσθέσει η οικονομική κρίση σε ένα τοπίο όπου ήδη η εργασία, η οικονομική κατάσταση και η υγεία αντιμετωπίζονται ως πηγές δημιουργίας άγχους. Σχεδόν ένας στους δύο του συνόλου των ερωτηθέντων (49,4%) θεωρεί ότι η εργασία αποτελεί παράγοντα άγχους, ειδικά στην εποχή της κρίσης, που σπέρνει ανασφάλεια, ανησυχία, σύγχυση και φόβο. Μεγαλύτερη είναι η πίεση στους απόφοιτους Δημοτικού (53,4%) αλλά και στους πτυχιούχους ανώτερης εκπαίδευσης (51,3%), ενώ μεγαλύτερο άγχος καταγράφουν οι αγρότες 62,2% (αβεβαιότητα για τη συνολική πορεία), οι επιχειρηματίες 58% (κίνδυνος να κλείσουν επιχειρήσεις), αλλά και όσοι είναι ήδη σε δύσκολη οικονομική θέση (57%).
Η άσχημη οικονομική κατάσταση ή η αγωνία υποχώρησης του επιπέδου ζωής αποτελούν επίσης σημαντικότατη αιτία πρόκλησης άγχους, αφού το 56,7% απαντά θετικά (21,9% «πολύ» και 34,8% «μετρίως σημαντική»). Βεβαίως, για όσους βρίσκονται ήδη σε δύσκολη οικονομική θέση, το άγχος είναι ακόμα πιο πιθανό να εμφανιστεί, σύμφωνα με το 72%. Το 65,4% των ανέργων θεωρεί τα άσχημα οικονομικά παράγοντα άγχους, άποψη με την οποία συμφωνεί και το 63,7% των εργαζομένων.
- Βεβαίως, ως η πιο σημαντική πηγή άγχους καταγράφεται η κατάσταση της υγείας (58,2%). Ειδικά οι άνεργοι, που έχουν και την αγωνία του πώς θα αντεπεξέλθουν σε περίπτωση ασθένειας, αναδεικνύουν ως αιτία άγχους τα προβλήματα υγείας σε ποσοστό 71,6%. Το ίδιο απαντά και το 68% όσων χαρακτηρίζουν την οικονομική τους κατάσταση μη ανεκτή.
Οι συνέπειες του στρες
Εντυπωσιακό είναι και το εύρημα ότι ήδη το άγχος αντιμετωπίζεται ως ένα συστατικό στοιχείο της ζωής από το 32,3% των ερωτηθέντων.
Οσον αφορά τις συνέπειες του άγχους, το 38% των ερωτηθέντων απαντά ότι επηρεάζει αρνητικά την υγεία (οι γυναίκες επιμένουν πιο πολύ σε αυτή την άποψη), το 27,9% τη συναισθηματική κατάσταση (με τους νέους κάτω των 29 ετών να είναι πιο ευαίσθητοι), το 14,3% την εργασιακή απόδοση, το 11,8% εκτιμά ότι πλήττει τις φιλικές και επαγγελματικές σχέσεις, ενώ λιγότεροι είναι όσοι ανησυχούν για τις στενές συγγενικές σχέσεις (8%).
- Το άγχος σπρώχνει τους Ελληνες προς το τσιγάρο. Κατά τη διάρκεια μιας ιδιαίτερα αγχωτικής μέρας το 22,3% καπνίζει πολύ περισσότερο από το κανονικό, ενώ το 31,9% κάπως περισσότερο. Το συνολικό ποσοστό των αυξημένων τσιγάρων ανεβαίνει πολύ στους ερωτηθέντες με ηλικία κάτω των 30 (58% καπνίζουν πολύ ή κάπως περισσότερο), σε όσους έχουν χαμηλότερα εισοδήματα, ενώ μεταξύ των ανέργων απογειώνεται στο 75%.
Δεν συμβαίνει το ίδιο με το αλκοόλ. Αρκετά περισσότεροι από τους μισούς πίνουν λιγότερο αλκοόλ κατά τη διάρκεια μιας αγχωτικής μέρας. Μόνο οι νέοι μέχρι 29 ετών, όσοι έχουν ανώτερη μόρφωση και οι επιχειρηματίες φαίνεται να έχουν συνδέσει την αντιμετώπιση του άγχους με πολλά παραπάνω ποτήρια σε ποσοστά 20%, 23% και 26% αντίστοιχα.
Δεν βλέπουν σχέδιο διεξόδου
«Πιστεύετε ότι η κυβέρνηση έχει ετοιμάσει κάποιο σχέδιο για την αντιμετώπιση της κρίσης;». Ουδέτερη η ερώτηση, και να οι απαντήσεις: Δεν το πιστεύω απόλυτα 47,2%, μάλλον δεν το πιστεύω 16,3%, ενώ μόλις 8,5% το πιστεύουν απόλυτα και 12% μάλλον! Αθροιστικά οι θετικές απαντήσεις συγκεντρώνουν 16,4% μεταξύ των εργαζομένων, 9,6% μεταξύ των φοιτητών, 12%-13% μεταξύ αυτών που βιώνουν μη ανεκτή και δύσκολη οικονομική κατάσταση και μόνο 38% μεταξύ όσων δηλώνουν δεξιοί και κεντροδεξιοί!
Μεγάλη είναι και η απόρριψη της λειτουργίας του Τραπεζικού Συστήματος. Το 35,8% δηλώνει ότι δεν το εμπιστεύεται καθόλου, το 21,5% μάλλον δεν το εμπιστεύεται, άποψη που μεταξύ των εργαζομένων φτάνει αθροιστικά στο 70%! Ακόμα και μεταξύ όσων δηλώνουν δεξιοί, το 53,1% δεν εμπιστεύεται την ελεύθερη αγορά στο τραπεζικό σύστημα, έναντι 22,4%. Αποτέλεσμα είναι το 29% του δείγματος να υιοθετεί την αυστηρή εποπτεία και ρύθμιση, ενώ ένα επιπλέον 25,8% τη θεωρεί μάλλον αναγκαία. Εντυπωσιακό είναι ότι αθροιστικά οι δύο απαντήσεις φτάνουν το 65,5% μεταξύ των απόφοιτων ΑΕΙ.
Το 23,8% δεν εμπιστεύεται καθόλου το τραπεζικό σύστημα της χώρας, μάλλον όχι το 22,2%, έναντι 5,2% που το εμπιστεύεται απόλυτα και μάλλον το 24,9%. Το καλό νέο για τις τράπεζες είναι ότι οι πιο εύποροι τις εμπιστεύονται περισσότερο, όπως και οι έχοντες μεγαλύτερη μόρφωση.
Παρόλα αυτά, δεν ήταν πολλοί εκείνοι που σκέφτηκαν να αποσύρουν τις καταθέσεις τους από τις τράπεζες, όταν ξέσπασε η κρίση στις ΗΠΑ, ενώ ακόμα λιγότεροι ήταν όσοι το έπραξαν (4,2%). Πάντως, το 6,7% σκέφτηκε έντονα αυτό το ενδεχόμενο και δηλώνει ότι μάλλον θα το κάνει στο μέλλον. Οσον αφορά την καλύτερη επένδυση σήμερα, το 7,2% προτείνει αγορά ομολόγων, το 6,3% αγορά μετοχών, το 12% κατάθεση στην τράπεζα, το 13,7% αγορά χρυσού, το 35,1% αγορά ακινήτου, ενώ το 25,7% δεν βρίσκει πρόσφορο κανέναν τομέα επένδυσης για την ώρα τουλάχιστον.
Ταυτότητα της έρευνας
Η «Ερευνα για την επίδραση της οικονομικής κρίσης στην υγεία των Ελλήνων – Πώς αντιμετωπίζουν την αταξία του χρήματος;» διεξήχθη από το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Στατιστικής, με υπεύθυνο τον Πρόεδρο του Τμήματος, καθηγητή κ. Επαμεινώνδα Πανά, από τις 9 – 17 Οκτωβρίου 2008, στον νομό Αττικής, σε πληθυσμό 18 ετών και άνω, με μέγεθος δείγματος 1.301 άτομα. Η μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε είναι ποσοτική έρευνα με τηλεφωνικές συνεντεύξεις και χρήση δομημένου ερωτηματολογίου. Η εκτίμηση σφάλματος είναι +/- 2,72%.
Διαβάστε ακόμα: Σοκ στα Καμένα Βούρλα: Νεκρός άνδρας βρέθηκε σε παγκάκι
