Ο ιός του Δυτικού Νείλου προκαλεί ανησυχία, καθώς η κυκλοφορία του επεκτείνεται στην Ευρώπη και οι σοβαρές μορφές της νόσου μπορούν να επιφέρουν σημαντικές επιπλοκές. Η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, παθολόγος και καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ, εξηγεί ποιοι αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσησης. Παράλληλα, αναλύει τα συμπτώματα της νευροδιεισδυτικής μορφής του ιού, υπογραμμίζοντας ότι η πρόληψη παραμένει το βασικό μέσο προστασίας.
Η εξάπλωση του ιού στην Ευρώπη
Ο ιός του Δυτικού Νείλου αποτελεί σήμερα μία από τις σημαντικότερες αναδυόμενες ιογενείς λοιμώξεις στην Ευρώπη. Σύμφωνα με στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC), ο ιός κυκλοφορεί το 2026 σε ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Ιταλία, η Ισπανία, η Γαλλία, η Γερμανία και χώρες των Βαλκανίων. Συνολικά, το ECDC αναφέρει την κυκλοφορία του ιού σε εννέα ευρωπαϊκές χώρες.
Η κ. Ψαλτοπούλου αναφέρει ότι «ο ιός αυτός αντιμετωπίζεται πλέον ως αυξανόμενη και γεωγραφικά επεκτεινόμενη απειλή στην Ευρώπη». Στην εξάπλωσή του συντελεί η αλληλεπίδραση πολλών παραγόντων, όπως οι κλιματικές συνθήκες, οι πληθυσμοί των κουνουπιών, η ανθρώπινη δραστηριότητα, καθώς και το αστικό και φυσικό περιβάλλον.
Συμπτώματα και σοβαρές επιπλοκές
Οι περισσότερες λοιμώξεις από τον ιό του Δυτικού Νείλου είναι ασυμπτωματικές, κάτι που σημαίνει ότι οι προσβεβλημένοι δεν εμφανίζουν κανένα σύμπτωμα. Ένα μικρότερο ποσοστό ασθενών εκδηλώνει εμπύρετη νόσο, με συμπτώματα όπως πυρετό, πονοκέφαλο και μυϊκούς πόνους ή μυϊκά άλγη.
Ωστόσο, σε λιγότερο από το 1% των περιπτώσεων, ο ιός προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα. Αυτή η σοβαρή μορφή, γνωστή ως νευροδιεισδυτική νόσος, μπορεί να οδηγήσει σε μηνιγγίτιδα ή εγκεφαλίτιδα. Η σοβαρή αυτή κλινική εικόνα έχει ως συνέπεια σημαντική θνητότητα, ανάγκη νοσηλείας σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας, καθώς και μακροχρόνιες νευρολογικές και νευροψυχολογικές επιπλοκές, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει στον θάνατο.
Οι ομάδες υψηλού κινδύνου
Η ηλικία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους επιβαρυντικούς παράγοντες για τη σοβαρή νόσηση από τον ιό του Δυτικού Νείλου. Σύμφωνα με τα φετινά στοιχεία του ΕΟΔΥ, τα οποία επικαλείται η καθηγήτρια, οι θάνατοι αφορούσαν ασθενείς άνω των 65 ετών. Η διάμεση ηλικία των ανθρώπων που κατέληξαν ήταν τα 82 έτη, με το ηλικιακό εύρος να κυμαίνεται από 66 έως 91 ετών.
Μια μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA το 2025, η οποία εξέτασε δεδομένα στις ΗΠΑ για την περίοδο 2013-2024, εντόπισε αυξημένη πιθανότητα σοβαρής νόσου σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών. Αυτές περιλαμβάνουν άτομα που έχουν μολυνθεί από τον ιό και ταυτόχρονα διαγιγνώσκονται με σκλήρυνση κατά πλάκας, διαταραχές που σχετίζονται με την κατανάλωση αλκοόλ ή άτομα που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτική θεραπεία.
Πρόσθετοι επιβαρυντικοί παράγοντες για σοβαρή νόσο
Η ίδια μελέτη του JAMA ανέδειξε και άλλους παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα σοβαρής νόσησης, ειδικά όσον αφορά την εμφάνιση μηνιγγοεγκεφαλίτιδας. Το αρσενικό φύλο αποτελεί έναν από αυτούς τους παράγοντες. Επιπλέον, η διάγνωση με αιματολογική κακοήθεια ή με αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, καθώς και η ύπαρξη χρόνιας νεφρικής νόσου ή υπέρτασης, θεωρούνται επιβαρυντικοί παράγοντες.
Η κ. Ψαλτοπούλου τονίζει ότι η αύξηση της ηλικίας ήταν πολύ επιβαρυντική, κάτι που επιβεβαιώνεται και από τα φετινά δεδομένα. Αυτοί οι παράγοντες υπογραμμίζουν την ανάγκη για ενισχυμένη προσοχή και μέτρα πρόληψης, ιδίως για τα άτομα που ανήκουν στις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.
Με πληροφορίες από: Enikos, Ieidiseis
