Ο χρόνος μετρά αντίστροφα για την επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στην τουρκική πρωτεύουσα την προσεχή Τετάρτη, 11 Φεβρουαρίου. Στο επίκεντρο βρίσκεται η συνάντηση με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο προεδρικό μέγαρο, σε μια προσπάθεια να επιβεβαιωθεί το κλίμα ηρεμίας που επικρατεί στο Αιγαίο τους τελευταίους μήνες.
Η Αθήνα προσέρχεται στις συνομιλίες με στόχο την ενίσχυση της λεγόμενης «θετικής ατζέντας». Πρόκειται για συμφωνίες σε τομείς όπως η οικονομία, το εμπόριο και η πολιτική προστασία, που σκοπό έχουν να φέρουν τις δύο χώρες πιο κοντά σε πρακτικό επίπεδο, μακριά από τις μεγάλες γεωπολιτικές εντάσεις του παρελθόντος.
Τα κέρδη από το «ήρεμο» Αιγαίο
Η κυβερνητική πλευρά δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στα απτά αποτελέσματα της τελευταίας διετίας. Η δραστική μείωση των παραβιάσεων στον εναέριο χώρο, η καλύτερη επικοινωνία στο μεταναστευτικό και η εφαρμογή της βίζας εξπρές για Τούρκους τουρίστες σε 12 ελληνικά νησιά θεωρούνται «κεκτημένα» που πρέπει να διαφυλαχθούν.
Παράλληλα, ο Πρωθυπουργός αναμένεται να επαναλάβει τις πάγιες ελληνικές θέσεις, ξεκαθαρίζοντας πως ζητήματα κυριαρχίας δεν τίθενται προς συζήτηση. Η μοναδική διαφορά που αναγνωρίζει η ελληνική πλευρά παραμένει η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών (υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ) βάσει του Διεθνούς Δικαίου.
Το πρόγραμμα της επίσκεψης
Η ελληνική αποστολή στην Άγκυρα θα είναι πολυμελής, καθώς θα πραγματοποιηθεί και το 6ο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας των δύο χωρών. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει:
- Διευρυμένες συνομιλίες μεταξύ των υπουργών των δύο κυβερνήσεων.
- Κλειστή συνάντηση των δύο ηγετών με τους Υπουργούς Εξωτερικών.
- Πιθανό κατ' ιδίαν τετ-α-τετ Μητσοτάκη - Ερντογάν.
Στο τραπέζι αναμένεται να τεθεί και η συνεργασία για την αποφυγή τραγωδιών στη θάλασσα, όπως η πρόσφατη στη Χίο, με στόχο τον καλύτερο συντονισμό των λιμενικών αρχών.
Τα τρία «μέτωπα» πριν το τετ-α-τετ: Γαλάζια Πατρίδα, Casus Belli και η τραγωδία της Χίου
Η διπλωματική σκακιέρα ανάμεσα σε Αθήνα και Άγκυρα παραμένει σύνθετη. Παρά το καλό κλίμα, υπάρχουν ζητήματα που λειτουργούν ως «νάρκες» στις διμερείς σχέσεις και αναμένεται να απασχολήσουν τις συνομιλίες της 11ης Φεβρουαρίου.
1. Η θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας»
Η «Γαλάζια Πατρίδα» (Mavi Vatan) δεν είναι απλώς ένα σύνθημα, αλλά το κεντρικό δόγμα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Με αυτό, η Άγκυρα διεκδικεί κυριαρχικά δικαιώματα σε τεράστιες θαλάσσιες εκτάσεις που φτάνουν μέχρι το μέσο του Αιγαίου και την Ανατολική Μεσόγειο, αγνοώντας την επήρεια των ελληνικών νησιών.
Η θέση της Αθήνας: Η Ελλάδα ξεκαθαρίζει ότι η θεωρία αυτή παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Η πρόσφατη ένταση: Λίγες μέρες πριν τη συνάντηση, το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας επανέφερε το δόγμα, αντιδρώντας στις δηλώσεις Μητσοτάκη για το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.
2. Το Casus Belli (Απειλή Πολέμου)
Πρόκειται για μια παγκόσμια διπλωματική πρωτοτυπία: Η Τουρκική Εθνοσυνέλευση έχει θεσπίσει από το 1995 ότι η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια (δικαίωμα που δίνει το Διεθνές Δίκαιο) αποτελεί «αιτία πολέμου». Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει προαναγγείλει ότι θα θέσει το ζήτημα στον Ερντογάν, καθώς είναι αδύνατον να μιλάμε για «φιλία» και «θετική ατζέντα» την ίδια στιγμή που διατηρείται μια ενεργή απειλή πολέμου εναντίον ενός συμμάχου στο ΝΑΤΟ και μέλους της ΕΕ.
3. Το ναυάγιο της Χίου και οι ζώνες Έρευνας και Διάσωσης
Η πρόσφατη τραγωδία στη Χίο με τους 15 νεκρούς ανέδειξε μια ακόμη πτυχή της έντασης. Η Τουρκία, αμέσως μετά το συμβάν, εξέδωσε NOTAM για επιχείρηση έρευνας και διάσωσης (SAR) σε μια περιοχή που ανήκει στην ελληνική δικαιοδοσία.
Το πρόβλημα: Η Άγκυρα επιχειρεί συστηματικά να «γκριζάρει» το Αιγαίο, υποστηρίζοντας ότι η δική της ζώνη ευθύνης για διασώσεις επεκτείνεται μέχρι τον 25ο μεσημβρινό (στη μέση του Αιγαίου).
Η ανθρωπιστική πλευρά: Ο Πρωθυπουργός τόνισε πως αυτές οι βάρκες δεν πρέπει να ξεκινούν καν από τις τουρκικές ακτές, ζητώντας ειλικρινή συνεργασία για να μη χάνονται άλλες ζωές.
Διαβάστε ακόμα: Συνταγματική Αναθεώρηση με «αστερίσκους»: Το σχέδιο για τη μονιμότητα στο Δημόσιο και τα ερωτήματα που ζητούν απαντήσεις
