Με το στεγαστικό ζήτημα να αναδεικνύεται σε μείζον κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα, η κυβέρνηση αναζητεί άμεσες λύσεις για την αύξηση της προσφοράς ακινήτων και την ανακούφιση των νοικοκυριών από το ράλι των ενοικίων και των τιμών πώλησης.
Το φλέγον αυτό θέμα, το οποίο επηρεάζει άμεσα την κοινωνική συνοχή, βρέθηκε στο επίκεντρο της άτυπης συνεδρίασης του Eurogroup στη Λευκωσία, με πρωτοβουλία του Έλληνα υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκου Πιερρακάκη, ο οποίος έθεσε τη στεγαστική πολιτική ως βασική προτεραιότητα για τον συντονισμό των κρατών-μελών.
Το ελληνικό σχέδιο: Νέο πρόγραμμα στα σκαριά, κοινωνική αντιπαροχή και τέλος για το «Σπίτι μου 2»
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο για ένα νέο μεγάλο στεγαστικό πρόγραμμα, στα πρότυπα των επιτυχημένων δράσεων «Σπίτι μου», αναζητώντας εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης είτε μέσω του ΕΣΠΑ είτε μέσω νέων ευρωπαϊκών εργαλείων. Σύμφωνα με πληροφορίες, το νέο αυτό εγχείρημα αναμένεται να συνδυαστεί άμεσα με το πρόγραμμα «Ανακαινίζω». Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι απαιτούνται ισχυρά φορολογικά και οικονομικά κίνητρα, καθώς ένα τεράστιο μέρος του οικιστικού αποθέματος παραμένει ανεκμετάλλευτο, ακόμη και σε περιοχές με ακραία ζήτηση.
Παράλληλα, ο σχεδιασμός του υπουργείου κινείται στους εξής άξονες:
- Αξιοποίηση κλειστών ακινήτων: Στη χώρα μας υπάρχουν περίπου 794.000 κλειστές κατοικίες. Για την επιστροφή τους στην αγορά επιστρατεύονται μέτρα όπως η τριετής φοροαπαλλαγή και τα στοχευμένα προγράμματα ανακαίνισης.
- Κοινωνική αντιπαροχή: Ξεκινά για πρώτη φορά η εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου πλαισίου αξιοποίησης του δημόσιου χώρου για προσιτή στέγαση, με τις πρώτες παρεμβάσεις να δρομολογούνται σε Παιανία, Πάτρα, Λάρισα και Σέρρες.
- Η προθεσμία για το «Σπίτι μου 2»: Η 31η Μαΐου 2026 αποτελεί την καταληκτική ημερομηνία για την υπαγωγή στο πρόγραμμα «Σπίτι μου 2». Μετά το πέρας της ημερομηνίας αυτής, η ηλεκτρονική χορήγηση βεβαίωσης επιλεξιμότητας διακόπτεται και δεν θα εγκρίνονται νέες αιτήσεις. Ωστόσο, οι δικαιούχοι που έχουν ήδη υπαχθεί έχουν περιθώριο έως τις 31 Αυγούστου 2026 για την υπογραφή της δανειακής σύμβασης με την τράπεζα.
Τι εφαρμόζεται στην υπόλοιπη Ευρώπη: Ανταλλαγή τεχνογνωσίας στο Eurogroup
Στο άτυπο Eurogroup παρουσιάστηκαν τα στεγαστικά μοντέλα τριών χωρών που αντιμετωπίζουν παρόμοιες προκλήσεις, με στόχο, όπως σημείωσε ο κ. Πιερρακάκης, να υπάρξει αλληλοενημέρωση για το ποιες πολιτικές απέδωσαν στην πράξη.
Ισπανία: Παρεμβατικό μοντέλο και έλεγχος ενοικίων
Η Ισπανία επέλεξε μια πιο αυστηρή κρατική παρέμβαση για να προστατεύσει τους νέους και τα χαμηλά εισοδήματα, ειδικά στις τουριστικές ζώνες. Επέβαλε δραστικούς περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb, εφάρμοσε μέτρα ελέγχου των τιμών των ενοικίων σε περιοχές που βρίσκονται στο «κόκκινο» και ξεκίνησε ένα εκτενές πρόγραμμα κατασκευής προσιτών κατοικιών με κρατική χρηματοδότηση, προσφέροντας παράλληλα κίνητρα για το άνοιγμα κλειστών διαμερισμάτων.
Ιρλανδία: Το σχέδιο δισεκατομμυρίων «Housing for All»
Αντιμέτωπη με μια χρόνια έλλειψη ακινήτων μετά την κρίση του 2008, η Ιρλανδία εφαρμόζει το πολυετές, χρηματοδοτούμενο με δισεκατομμύρια ευρώ σχέδιο «Housing for All». Το πρόγραμμα αυτό προβλέπει τη μαζική κατασκευή δεκάδων χιλιάδων νέων κοινωνικών και οικονομικά προσιτών κατοικιών κάθε χρόνο. Περιλαμβάνει επίσης γενναίες επιδοτήσεις για αγοραστές που αποκτούν το πρώτο τους σπίτι, μέτρα συγκράτησης των ενοικίων και αξιοποίηση των κενών ακινήτων.
Κροατία: Φορολογικό «φρένο» στα τουριστικά καταλύματα
Η Κροατία, πιεζόμενη από την τουριστική έκρηξη που μετέτρεψε μαζικά τις κατοικίες σε καταλύματα μικρής διάρκειας, προχώρησε σε αυστηροποίηση του πλαισίου για το Airbnb. Ανακοίνωσε την επιβολή αυξημένης φορολογίας στα ακίνητα που παραμένουν κενά ή διατίθενται αποκλειστικά για τουριστική χρήση, πιέζοντας τους ιδιοκτήτες να τα επιστρέψουν στη μακροχρόνια παραδοσιακή μίσθωση. Παράλληλα, εισάγει φορολογικές ελαφρύνσεις για την ανάπτυξη προσιτής κοινωνικής στέγης.
