Ο πρόσφατος νόμος 5221/2025, που τέθηκε σε εφαρμογή από την 1η Μαΐου 2026, φέρνει σημαντικές αλλαγές στον τομέα των μισθώσεων ακινήτων, προσφέροντας μια νέα διαδικασία για την απόδοση μισθίου που υπόσχεται να διευκολύνει τόσο τους ιδιοκτήτες όσο και τους ενοικιαστές. Σύμφωνα με την ΠΟΜΙΔΑ, αυτή η ρύθμιση καλύπτει ένα διαχρονικό κενό και προσπαθεί να ισορροπήσει τα δικαιώματα των δύο πλευρών.
Νέα διαδικασία για την αποδοχή μισθίου
Μία από τις βασικές καινοτομίες του νόμου είναι ότι επεκτείνεται η δυνατότητα έκδοσης διαταγής απόδοσης μισθίου όχι μόνο σε περιπτώσεις οφειλής ενοικίων, αλλά και όταν λήγει η μίσθωση, είτε αυτή είναι ορισμένου είτε αορίστου χρόνου. Μέχρι πρόσφατα, οι ιδιοκτήτες έπρεπε να καταφύγουν σε μακροχρόνιες δικαστικές διαδικασίες, οι οποίες συχνά διαρκούσαν μήνες ή και χρόνια.
Με την καινούργια ρύθμιση, οι ιδιοκτήτες αποκτούν ένα σαφές και ταχύτερο χρονοδιάγραμμα για την επανακατάληψη του ακινήτου τους. Αντίστοιχα, οι ενοικιαστές προστατεύονται με ένα συγκεκριμένο πλαίσιο που τους παρέχει επαρκή χρόνο για να οργανώσουν τη μετακίνησή τους, αποφεύγοντας αιφνιδιαστικές καταστάσεις.
Χρονοδιάγραμμα και διαδικασίες
Η νέα διαδικασία προβλέπει ελάχιστη διάρκεια έξι μηνών από την έναρξη της διαδικασίας έως την αποχώρηση του ενοικιαστή. Συγκεκριμένα, περιλαμβάνει τρίμηνη εξώδικη προθεσμία πριν από την έκδοση της διαταγής και επιπλέον δίμηνη περίοδο για την εκτέλεσή της. Αυτό το διάστημα θεωρείται κρίσιμο για τους ενοικιαστές ώστε να μπορέσουν να προγραμματίσουν τη μεταστέγασή τους.
Οι ενοικιαστές διατηρούν το δικαίωμα να προσφύγουν στη Δικαιοσύνη, υποβάλλοντας ανακοπή κατά της διαταγής και αίτηση ασφαλιστικών μέτρων εφόσον υπάρχουν λόγοι που δικαιολογούν περαιτέρω παράταση, έτσι ώστε να διασφαλιστεί ότι η διαδικασία δεν θα λειτουργήσει σε βάρος των ανθρώπων που βρίσκονται σε πραγματική ανάγκη.
Σημασία για τους ιδιοκτήτες και τα έξοδα
Για τους ιδιοκτήτες, η νέα διαδικασία είναι σημαντική καθώς περιορίζει τις καθυστερήσεις που προκαλούσε η παραδοσιακή δικαστική οδός. Αν και η διαδικασία αγωγής στο Πρωτοδικείο παραμένει διαθέσιμη, χαρακτηρίζεται από μεγάλους χρόνους εκδίκασης και αναβολές. Η νέα ρύθμιση προσφέρει μια γρήγορη επιλογή σε περιπτώσεις χωρίς νομικές αμφισβητήσεις.
Ωστόσο, η διαδικασία συνοδεύεται από συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Απαιτείται έγγραφο μισθωτηρίου ή ηλεκτρονική δήλωση στην ΑΑΔΕ, καθώς και η τήρηση των προβλεπόμενων προθεσμιών. Η διαδικασία ενεργοποιείται μέσω δικηγόρων, με τη συμμετοχή πιστοποιημένου δικηγόρου για τον έλεγχο του φακέλου και την έκδοση της διαταγής.
Το συνολικό κόστος της διαδικασίας επιβαρύνει κυρίως τον ιδιοκτήτη, ο οποίος πρέπει να καταβάλει αμοιβές για νομικές υπηρεσίες, δικαστικό επιμελητή και παράβολο ύψους 300 ευρώ. Στην πράξη, η δυνατότητα ανάκτησης αυτών των εξόδων από τον ενοικιαστή δεν είναι πάντα δεδομένη, γεγονός που προκαλεί ανησυχία.
Προστασία για τους ενοικιαστές
Από την άλλη πλευρά, οι ενοικιαστές απολαμβάνουν συγκεκριμένες εγγυήσεις, όπως η υποχρεωτική προειδοποίηση και τα χρονικά περιθώρια προσαρμογής, χωρίς να επιβαρύνονται οικονομικά στην αρχική φάση της διαδικασίας. Αυτή η πρόβλεψη στοχεύει στην εξισορρόπηση της σχέσης μεταξύ ιδιοκτητών και ενοικιαστών, σε μια περίοδο όπου η στεγαστική πίεση παραμένει υψηλή.
Το νέο πλαίσιο προσπαθεί να θέσει πιο σαφείς κανόνες σε μια αγορά που χαρακτηρίζεται από εντάσεις και αβεβαιότητα. Ενισχύει τις διαδικασίες για τους ιδιοκτήτες, διατηρώντας παράλληλα βασικές δικλείδες προστασίας για τους ενοικιαστές, δίνοντας τους χρόνο και δυνατότητες αντίδρασης.
Η επιτυχία του νέου νόμου θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή του στην πράξη και το κατά πόσο θα επηρεάσει την αγορά κατοικίας. Ενώ οι ιδιοκτήτες εκφράζουν ελπίδες για αύξηση της προσφοράς κατοικιών, οι ενοικιαστές ανησυχούν για τις πιθανές πιέσεις που μπορεί να προκύψουν από αυτή τη νέα ρύθμιση. Η ισορροπία μεταξύ των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων και των δύο πλευρών θα είναι κρίσιμη για την αποτελεσματικότητα του μέτρου.
