Η ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρονικών τσιγάρων, γνωστή και ως vapes, έχει εξελιχθεί σε ένα σύνθετο τοπίο, όπου τα νόμιμα προϊόντα συνυπάρχουν με μια εκτενή γκρίζα και μαύρη αγορά. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του Fraunhofer Institute for Integrated Circuits (IIS), σχεδόν το 48% της αγοράς ηλεκτρονικών τσιγάρων στην Ευρώπη προέρχεται από μη κανονικές πηγές. Αξιοσημείωτο είναι ότι το 90% αυτών των προϊόντων, αξίας περίπου 6,6 δισ. ευρώ, προέρχεται από την Κίνα, με εκτιμήσεις να δείχνουν ότι η αξία αυτή μπορεί να φτάσει τα 10,8 δισ. ευρώ έως το 2030.
Η μελέτη αυτή είναι η πρώτη που προσπαθεί να χαρτογραφήσει συστηματικά την παράλληλη αγορά των vapes στην Ευρώπη, αναλύοντας στοιχεία εμπορίου, τελωνειακές στατιστικές και τις διαδρομές της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Η προέλευση των προϊόντων
Εξαιρετικά σημαντικό εύρημα της μελέτης είναι η προέλευση των ηλεκτρονικών τσιγάρων. Η Κίνα αναδεικνύεται ως η κύρια πηγή εισαγωγών, με τη Σενζέν να είναι το παγκόσμιο κέντρο παραγωγής, καθώς εκεί κατασκευάζεται το 72% των κινεζικών συσκευών ατμίσματος. Περίπου το 70% των κατασκευαστών του κλάδου εδρεύουν στην πόλη αυτή.
Αφού παραχθούν στην Ασία, τα προϊόντα φτάνουν στην Ευρώπη είτε απευθείας είτε μέσω ενδιάμεσων εμπορικών κόμβων. Χώρες όπως η Γερμανία, η Ολλανδία και το Βέλγιο λειτουργούν ως βασικά σημεία εισόδου και αναδιανομής, από όπου τα προϊόντα διανέμονται στην υπόλοιπη ευρωπαϊκή αγορά.
Η διάσταση της εφοδιαστικής αλυσίδας
Τα προϊόντα συχνά αποστέλλονται σε μικρά δέματα, ενσωματωμένα στις μαζικές ροές ηλεκτρονικού εμπορίου. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, περίπου 12 εκατομμύρια δέματα φτάνουν καθημερινά στην ΕΕ από την Κίνα, γεγονός που καθιστά δύσκολο τον πλήρη έλεγχο κάθε αποστολής. Αυτό έχει σοβαρές συνέπειες για τη φορολογία των κρατών, τον ανταγωνισμό των νομότυπων επιχειρήσεων και την ασφάλεια των καταναλωτών.
«Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα από μη κανονικές πηγές παρακάμπτουν την προστασία των καταναλωτών», τονίζει ο Horst Manner-Romberg, διευθύνων σύμβουλος της MRU Beratungs- und Verlagsgesellschaft mbH, προσθέτοντας ότι αυτά τα προϊόντα είναι εξαιρετικά κερδοφόρα για τους παραγωγούς.
Η κατάσταση στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, η εικόνα είναι ακόμα πιο ανησυχητική, καθώς το 55% της αγοράς ηλεκτρονικών τσιγάρων κινείται εκτός κανονικών καναλιών, ποσοστό που ξεπερνά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 48%. Στα υγρά αναπλήρωσης, το ποσοστό της μη κανονικής αγοράς φτάνει το 60%, ενώ για τα disposable προϊόντα υπολογίζεται περίπου στο 39%. Αυτά τα στοιχεία δείχνουν ότι η παράλληλη αγορά είναι πιο έντονα ανεπτυγμένη στα προϊόντα αναπλήρωσης.
Αξιοσημείωτο είναι ότι από το συνολικό 55% της μη κανονικής αγοράς στην Ελλάδα, μόνο το 14% αντιστοιχεί σε γκρίζα αγορά, με το υπόλοιπο 86% να αφορά καθαρά παράνομη διακίνηση προϊόντων. Παράλληλα, περίπου το 2,6% του πληθυσμού άνω των 15 ετών στην Ελλάδα χρησιμοποιεί ηλεκτρονικά τσιγάρα, γεγονός που δείχνει ότι η υψηλή διείσδυση της παράλληλης αγοράς δεν σχετίζεται μόνο με ζήτηση, αλλά και με τη λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Τι χρειάζεται να γίνει
Η μελέτη υποδεικνύει ότι μια γενική απαγόρευση των ηλεκτρονικών τσιγάρων, όπως έχει συζητηθεί δημοσίως, θα μπορούσε να έχει αντίθετα αποτελέσματα. Η εξάλειψη των νόμιμων καναλιών διανομής θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση της παράνομης αγοράς. Οι ερευνητές του Fraunhofer προτείνουν ότι η σωστή αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτεί στρατηγικές που θα εστιάζουν στη ρύθμιση και την εποπτεία της αγοράς.
Διαβάστε ακόμα: Εθνικό Μητρώο Επιδομάτων: Τέλος στα κρυφά επιδόματα. Δείτε το νέο ψηφιακό προφίλ σας
