Στον κόλπο του Τσετουμάλ στο Μεξικό, κάτω από μια φαινομενικά ήρεμη επιφάνεια, κρύβεται το Taam Ja’, μια υποθαλάσσια καταβόθρα (μπλε τρύπα) που έχει ανατρέψει τα δεδομένα της ωκεανογραφίας. Οι πρόσφατες έρευνες αποκάλυψαν ότι το βάθος της είναι πολύ μεγαλύτερο από ό,τι υπολογιζόταν αρχικά, καθιστώντας την την βαθύτερη γνωστή μπλε τρύπα στον κόσμο.
Το μυστήριο του απύθμενου βάθους
Ενώ οι αρχικές μετρήσεις με σόναρ εκτιμούσαν το βάθος στα 274 μέτρα, η πραγματικότητα αποδείχθηκε πολύ πιο εντυπωσιακή.
Αποτυχία του σόναρ: Οι ιδιαιτερότητες του νερού στο εσωτερικό της τρύπας (μεταβολές αλατότητας και θερμοκρασίας) διέστρεψαν τα ηχητικά κύματα, δίνοντας λανθασμένες μετρήσεις.
Νέες μετρήσεις με CTD: Χρησιμοποιώντας έναν καταγραφέα αγωγιμότητας, θερμοκρασίας και βάθους (CTD), οι επιστήμονες κατάφεραν να φτάσουν στα 423,6 μέτρα τον Δεκέμβριο του 2023.
Ο άγνωστος πυθμένας: Ακόμη και σε αυτό το τεράστιο βάθος, το όργανο μέτρησης δεν άγγιξε τον πυθμένα, αφήνοντας το πραγματικό βάθος του Taam Ja’ στο σκοτάδι.
Ένα σύνθετο υποθαλάσσιο σύστημα
Η έρευνα αποκάλυψε ότι η καταβόθρα δεν είναι ένας απλός «σωλήνας», αλλά ένα ενεργό γεωλογικό σύστημα:
Έντονη στρωμάτωση: Το νερό είναι χωρισμένο σε στρώματα με διαφορετική πυκνότητα που δεν αναμιγνύονται μεταξύ τους.
Σύνδεση με την Καραϊβική: Κάτω από τα 400 μέτρα, οι συνθήκες θερμοκρασίας και αλατότητας μοιάζουν με αυτές της Θάλασσας της Καραϊβικής, υποδηλώνοντας την ύπαρξη υπόγειων σηράγγων που συνδέουν την τρύπα με τον ανοιχτό ωκεανό.
Βιολογικό ενδιαφέρον: Τα τοιχώματα στα ανώτερα στρώματα καλύπτονται από μικροβιακές μεμβράνες (biofilms), ενώ τα βαθύτερα, απομονωμένα νερά ενδέχεται να φιλοξενούν άγνωστες μορφές ζωής.
Γιατί είναι σημαντική η έρευνα
Οι μπλε τρύπες όπως το Taam Ja’ λειτουργούν ως «κάψουλες χρόνου». Τα ιζήματα που συσσωρεύονται στον πυθμένα τους μπορούν να προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για:
Κλιματικές αλλαγές: Ιστορικά δεδομένα για καταιγίδες και θερμοκρασίες χιλιάδων ετών.
Γεωλογία: Την κατανόηση των δαιδαλωδών σπηλαίων της χερσονήσου Γιουκατάν.
Αστροβιολογία: Τη μελέτη ζωής σε ακραία περιβάλλοντα χωρίς οξυγόνο.
Οι επιστήμονες σχεδιάζουν τώρα νέες αποστολές με εξελιγμένα ρομποτικά υποβρύχια για να χαρτογραφήσουν τρισδιάστατα το εσωτερικό της και να βρουν επιτέλους πού τελειώνει αυτό το υποθαλάσσιο αίνιγμα.
