Είναι Κυριακή απόγευμα, κάθεστε στον καναπέ και πιάνετε το κινητό «για πέντε λεπτά». Μία ώρα μετά, βρίσκεστε ακόμα να σκρολάρετε σε ειδήσεις για καταστροφές, ατυχήματα, οικονομικές κρίσεις και τραγικά γεγονότα. Αυτή η συνήθεια έχει όνομα: Doomscrolling.
Παρόλο που οι ειδήσεις αυτές μας προκαλούν άγχος, φόβο και θλίψη, ο εγκέφαλός μας μοιάζει «κολλημένος» στην οθόνη. Γιατί όμως συμβαίνει αυτό και πώς επηρεάζει την ψυχική μας υγεία;
Η παγίδα της επιβίωσης
Ο κύριος λόγος που κάνουμε doomscrolling είναι εξελικτικός. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι προγραμματισμένος να δίνει προτεραιότητα στις αρνητικές πληροφορίες ως μηχανισμό επιβίωσης. Στην αρχαιότητα, το να γνωρίζεις πού βρίσκεται ο κίνδυνος ήταν ζήτημα ζωής και θανάτου.
Σήμερα, ο κίνδυνος δεν είναι ένα αρπακτικό στο δάσος, αλλά οι ειδήσεις στην οθόνη μας. Ο εγκέφαλος θεωρεί ότι όσο περισσότερα «ξέρει» για την καταστροφή, τόσο καλύτερα προετοιμασμένος είναι, με αποτέλεσμα να ζητάει συνεχώς περισσότερη πληροφορία, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο.
Η «ντοπαμίνη» του τρόμου
Τα social media είναι σχεδιασμένα με αλγόριθμους που τρέφονται από το interaction. Οι αρνητικές ειδήσεις προκαλούν έντονα συναισθήματα, τα οποία οδηγούν σε σχόλια και κοινοποιήσεις. Κάθε φορά που ανανεώνετε τη ροή (refresh), ο εγκέφαλος περιμένει κάτι νέο. Ακόμα κι αν αυτό που βρίσκει είναι δυσάρεστο, η διαδικασία της αναμονής απελευθερώνει μικρές δόσεις ντοπαμίνης, καθιστώντας το doomscrolling μια μορφή ψηφιακού εθισμού.
Οι επιπτώσεις στην υγεία
Η συνεχής έκθεση σε αρνητικά ερεθίσματα δεν είναι αθώα. Οι έρευνες δείχνουν ότι το doomscrolling συνδέεται άμεσα με:
-
Αυξημένη κορτιζόλη: Η ορμόνη του στρες παραμένει σε υψηλά επίπεδα, προκαλώντας εξάντληση.
-
Διαταραχές ύπνου: Το μπλε φως της οθόνης σε συνδυασμό με το άγχος των ειδήσεων «σκοτώνει» τη μελατονίνη.
-
Αίσθημα απελπισίας: Η πεποίθηση ότι ο κόσμος είναι ένα αποκλειστικά επικίνδυνο μέρος, κάτι που οδηγεί σε συμπτώματα κατάθλιψης.
3 τρόποι να «σπάσετε» τον κύκλο
-
Ο κανόνας των 15 λεπτών: Ορίστε συγκεκριμένο χρόνο μέσα στην ημέρα για την ενημέρωσή σας. Μόλις το χρονόμετρο χτυπήσει, κλείστε την εφαρμογή.
-
Αλλάξτε τη ροή σας: Ακολουθήστε λογαριασμούς με θετικό περιεχόμενο, τέχνη ή χόμπι για να «μπερδέψετε» τον αλγόριθμο.
-
Screen-free ζώνες: Μην παίρνετε το κινητό στο κρεβάτι ή στο τραπέζι του φαγητού. Δώστε στον εγκέφαλό σας χρόνο να ηρεμήσει χωρίς ερεθίσματα.
Διαβάστε ακόμα: Πιστοποιητικό Επιχειρηματικής Φήμης – πώς λειτουργεί το ελληνικό πρόγραμμα ελέγχου της διαδικτυακής φήμης επιχειρήσεων με τεχνητή νοημοσύνη;
