Μικρά λάθη, στιγμές απερισκεψίας ή νοητικής σύγχυσης είναι δυνατόν να αποτελέσουν την αιτία για τη λήψη λανθασμένων αποφάσεων, οι οποίες μπορεί να αποβούν επιζήμιες για τον εαυτό μας. Ένα τέτοιο λάθος αφορά τη βεβαιότητα ότι γνωρίζουμε τι σκέφτεται ο άνθρωπος που βρίσκεται απέναντί μας, μία πεποίθηση που μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο επικίνδυνη από μία απλή παρανόηση. Αυτή η υπερβολική εμπιστοσύνη σε όσα εμείς θεωρούμε ότι σκέφτεται ο άλλος, χωρίς να έχει ειπωθεί, μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπτώσεις.
Η επικίνδυνη βεβαιότητα για τις σκέψεις των άλλων
Η πεποίθηση ότι κατανοούμε πλήρως τι σκέφτεται ο συνομιλητής μας μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο επικίνδυνη από μία απλή παρεξήγηση. Αυτή η βεβαιότητα, η οποία συχνά εδράζεται στην οικειότητα που έχουμε αναπτύξει με το άλλο άτομο, δημιουργεί μία ψευδαίσθηση. Πρόκειται για την ψευδαίσθηση ότι μπορούμε να προβλέψουμε τις προθέσεις, τις αντιδράσεις και τις επιλογές του.
Ιδίως όταν πρόκειται για κάποιον με τον οποίο έχουμε αναπτύξει στενή σχέση, η οικειότητα τείνει να δημιουργεί την εντύπωση ότι μπορούμε να προβλέψουμε με ακρίβεια τις σκέψεις και τις ενέργειές του. Ακολουθώντας αυτό το σκεπτικό, αντί να θέσουμε τις απαραίτητες ερωτήσεις για να επιβεβαιώσουμε, συχνά συμπληρώνουμε τα κενά μόνοι μας, με βάση τις δικές μας υποθέσεις.
Η ψευδαίσθηση της οικειότητας και η συμπλήρωση των κενών
Η υπερβολική οικειότητα, αντί να ενισχύει την επικοινωνία, μπορεί να την υπονομεύσει, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση ότι δεν χρειάζονται περαιτέρω διευκρινίσεις. Έτσι, αντί να ζητήσουμε απαντήσεις ή να θέσουμε ερωτήματα για να κατανοήσουμε τις πραγματικές προθέσεις του άλλου, προτιμούμε να συμπληρώσουμε τα κενά της επικοινωνίας μόνοι μας.
Αυτή η πρακτική της συμπλήρωσης των κενών με δικές μας εικασίες οδηγεί συχνά στο να αντιμετωπίζουμε την υπόθεση που έχουμε δημιουργήσει ως δεδομένο. Η ενέργεια αυτή, παρόλο που δεν προκύπτει απαραίτητα από αδιαφορία ή κακή πρόθεση, μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες, καθώς η βάση της απόφασης δεν είναι η πραγματική πρόθεση του άλλου, αλλά η δική μας ερμηνεία των πραγμάτων.
Ο λόγος που το λάθος παραμένει απαρατήρητο
Το συγκεκριμένο επικοινωνιακό λάθος χαρακτηρίζεται ως σοβαρό, ωστόσο είναι δύσκολο να εντοπιστεί από το ίδιο το άτομο που το διαπράττει. Ο βασικός λόγος είναι ότι δεν μοιάζει με λάθος στην πρώτη του εκδήλωση και δεν είναι εύκολο να αναγνωριστεί ως τέτοιο. Δεν προκύπτει απαραίτητα από κάποια αδιαφορία προς τον συνομιλητή ή από κάποια κακή πρόθεση εκ μέρους μας.
Αντιθέτως, πηγάζει από την υπερβολική εμπιστοσύνη σε όσα εμείς θεωρούμε ότι σκέφτεται ο άλλος, βασιζόμενοι στην υποτιθέμενη γνώση μας για εκείνον. Αυτή η υπερβολική αυτοπεποίθηση στην ικανότητά μας να διαβάζουμε τις σκέψεις των άλλων, καθιστά δύσκολη την αναγνώριση του σφάλματος, ακόμη και όταν αυτό έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει αρνητικά την πορεία των πραγμάτων.
Επιπτώσεις σε επαγγελματικές και προσωπικές σχέσεις
Οι συνέπειες αυτού του επικοινωνιακού λάθους μπορούν να επηρεάσουν ένα ευρύ φάσμα τομέων της ζωής μας, με σημαντικές επιπτώσεις. Επαγγελματικές αποφάσεις, οικονομικές επιλογές, καθώς και συνεργασίες, είναι μεταξύ των πεδίων που μπορεί να δεχθούν αρνητικό αντίκτυπο από αυτή την επικοινωνιακή αστοχία. Η λανθασμένη εκτίμηση των προθέσεων του άλλου μπορεί να οδηγήσει σε ατυχείς επιλογές.
Επίσης, οι προσωπικές σχέσεις δεν μένουν ανεπηρέαστες, καθώς η οικειότητα μπορεί να οδηγήσει σε παρεξηγήσεις και λανθασμένες κρίσεις. Όταν η λήψη μιας σημαντικής απόφασης εξαρτάται από κάτι που ουδέποτε ειπώθηκε ή επιβεβαιώθηκε από τον άλλο, το κόστος μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερο από μία στιγμιαία παρεξήγηση, οδηγώντας σε μακροπρόθεσμες και ανεπιθύμητες συνέπειες.
Με πληροφορίες από: Gazzetta