Το smartphone έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας, λειτουργώντας για πολλούς ως «προέκταση του χεριού». Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι όσα συμβαίνουν στον εγκέφαλο ενός ανθρώπου που χρησιμοποιεί έντονα το κινητό του, παρουσιάζουν εντυπωσιακές ομοιότητες με όσα συμβαίνουν στον εγκέφαλο κάποιου που έχει εξάρτηση από μια ουσία.
Ο ψυχολόγος Νικόλας Καρδαράς, ο οποίος έχει αφιερώσει 15 χρόνια στην αντιμετώπιση του εθισμού στην τεχνολογία, εξηγεί ότι οι συσκευές και οι εφαρμογές τους έχουν σχεδιαστεί σκόπιμα με αυτόν τον τρόπο.
Ο εθισμός στην τεχνολογία ως συμπεριφορική εξάρτηση
Μιλώντας στο Yahoo Health, ο κ. Καρδαράς κατατάσσει τον εθισμό στην τεχνολογία στις πραγματικές εξαρτήσεις, και συγκεκριμένα στην οικογένεια των συμπεριφορικών εξαρτήσεων. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν επίσης ο τζόγος, το σεξ και οι καταναγκαστικές αγορές. Μάλιστα, σύμφωνα με την εμπειρία του, αυτές οι εξαρτήσεις μπορεί να είναι δυσκολότερο να αντιμετωπιστούν από την εξάρτηση από ουσίες.
Το κλινικό κριτήριο για να χαρακτηριστεί κάτι ως εθισμός συνοψίζεται στο αν κάποιος συνεχίζει τη χρήση παρά τη ζημιά που υφίσταται. Οι επιπτώσεις μπορεί να εμφανίζονται στις σχέσεις, στη σωματική και ψυχική υγεία, στην εργασία και στη σχολική ζωή. Με βάση αυτό το κριτήριο, ο ψυχολόγος θεωρεί τον εθισμό στις οθόνες απολύτως πραγματικό.
Οι νευροεπιστημονικές αποδείξεις
Η πεποίθηση του κ. Καρδαρά στηρίζεται και σε ευρήματα της νευροεπιστήμης, καθώς οι συμπεριφορικές εξαρτήσεις και οι εξαρτήσεις από ουσίες ενεργοποιούν τα ίδια κυκλώματα ανταμοιβής. Έρευνες με απεικονίσεις του εγκεφάλου έχουν καταγράψει κοινές δομικές μεταβολές και στις δύο περιπτώσεις.
Μια μελέτη που παρουσίασε το Scientific American διαπίστωσε ότι αρκετές μικρές περιοχές του εγκεφάλου ανθρώπων με εθισμό στο διαδίκτυο είχαν συρρικνωθεί έως και κατά 10% με 20%. Ανάμεσά τους βρίσκονταν τμήματα του προμετωπιαίου φλοιού που συνδέονται με τη λήψη αποφάσεων και τον έλεγχο των παρορμήσεων. Μεταγενέστερες ανασκοπήσεις της βιβλιογραφίας νευροαπεικόνισης, όπως μία που δημοσιεύθηκε στο Frontiers in Psychiatry, έχουν αναφέρει μειωμένο όγκο φαιάς ουσίας στις μετωπιαίες περιοχές ανθρώπων με διαταραχές που σχετίζονται με τη χρήση οθονών.
Ο ρόλος της ντοπαμίνης
Σύμφωνα με τον Νικόλα Καρδαρά, τόσο οι συμπεριφορικές εξαρτήσεις όσο και οι εξαρτήσεις από ουσίες επιδρούν στο μεσομεταιχμιακό κύκλωμα ανταμοιβής της ντοπαμίνης. Αυτή είναι η βασική εγκεφαλική οδός που σχετίζεται με το κίνητρο και την ευχαρίστηση. Όπως περιγράφει ο ψυχολόγος, οι εξαρτήσεις αυτές «γαργαλούν» τους υποδοχείς της ντοπαμίνης με τον ίδιο τρόπο.
Αυτό που του προκαλεί τη μεγαλύτερη εντύπωση είναι οι ομοιότητες στις δομικές μεταβολές του εγκεφάλου. Στους χρόνιους χρήστες ουσιών, η πυκνή φαιά ουσία του μετωπιαίου φλοιού, όπου εδράζονται οι εκτελεστικές λειτουργίες, επηρεάζεται.
Με πληροφορίες από: newsbeast.gr