Οι περισσότεροι ενήλικες, όταν προσπαθούν να ανακαλέσουν μια συνηθισμένη ημέρα από τα πρώτα χρόνια της ζωής τους, συχνά συναντούν ένα τεράστιο κενό στη μνήμη τους. Αυτό το φαινόμενο έχει ονομαστεί παιδική ή βρεφική αμνησία και αποτελεί μια κοινή εμπειρία. Οι πρώτες αναμνήσεις που θεωρούνται προσωπικές αρχίζουν συνήθως να εμφανίζονται γύρω από την προσχολική ηλικία, αν και υπάρχουν σημαντικές διαφορές από άτομο σε άτομο.
Το μυστήριο της παιδικής αμνησίας
Είναι γεγονός ότι τα μικρά παιδιά μαθαίνουν και συγκρατούν πλήθος πληροφοριών. Αναγνωρίζουν πρόσωπα, φωνές, κινήσεις, αντικείμενα και συνήθειες, ενώ μπορούν να διατηρήσουν πληροφορίες από προηγούμενες εμπειρίες.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι γιατί τα μωρά δεν δημιουργούν μνήμες, αλλά γιατί εμείς, χρόνια αργότερα, δεν μπορούμε να ανακαλέσουμε τις περισσότερες από αυτές ως επεισόδια της προσωπικής μας ζωής.
Η ανάπτυξη του εγκεφάλου και η μνήμη
Δεν υπάρχει μία και μοναδική εξήγηση για την παιδική αμνησία. Ένα σημαντικό κομμάτι του παζλ αφορά την ανάπτυξη του εγκεφάλου, και ειδικότερα συστημάτων που συμμετέχουν στη δημιουργία και οργάνωση της επεισοδιακής και αυτοβιογραφικής μνήμης. Ο ιππόκαμπος, μια περιοχή του εγκεφάλου με κεντρικό ρόλο στη μνήμη, συνεχίζει να αναπτύσσεται καθ' όλη τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας.
Παράλληλα, αναπτύσσονται και τα δίκτυα που συνεργάζονται ώστε μια εμπειρία να οργανωθεί σε μια σταθερή ανάμνηση που θα μπορούμε να ανακαλέσουμε χρόνια αργότερα. Η συνεχής αυτή ανάπτυξη αποτελεί έναν βασικό παράγοντα για την αδυναμία ανάκλησης των πρώτων αναμνήσεων.
Γλώσσα και διαμόρφωση του «εγώ»
Η ανάπτυξη της γλώσσας παίζει επίσης καθοριστικό ρόλο στην οργάνωση των εμπειριών. Αν και δεν αποθηκεύουμε τη ζωή μας απλώς ως προτάσεις, η γλώσσα μας βοηθά να περιγράφουμε, να συζητάμε και να δημιουργούμε μια ιστορία γύρω από τις εμπειρίες μας. Αυτή η αφηγηματική δομή είναι απαραίτητη για τη διαμόρφωση αναμνήσεων που μπορούμε να ανακαλέσουμε συνειδητά.
Τέλος, για να διαμορφωθεί η αυτοβιογραφική μνήμη, είναι απαραίτητη και μια αναπτυσσόμενη αντίληψη του εαυτού μας, δηλαδή η δημιουργία του «εγώ». Πρέπει σταδιακά να μπορούμε να εντάξουμε τις εμπειρίες στην προσωπική μας ιστορία, αντιλαμβανόμενοι ότι «αυτό συνέβη σε εμένα». Χωρίς αυτή την αίσθηση του εαυτού, οι πρώιμες εμπειρίες παραμένουν αποσπασματικές και δύσκολα ανακαλούνται ως προσωπικές αναμνήσεις.
Με πληροφορίες από: naftemporiki.gr