Για πολλούς ανθρώπους, η διατήρηση ενός τακτοποιημένου σπιτιού μοιάζει με μια αβίαστη διαδικασία, με τα αντικείμενα να βρίσκουν πάντα τη θέση τους. Αντίθετα, άλλοι βρίσκονται συχνά να αναρωτιούνται πώς το σπίτι τους μετατρέπεται ξανά σε άνω κάτω, λίγες μόλις ημέρες μετά τον καθαρισμό. Η συχνή δικαιολογία «έτσι είμαι ακατάστατος» αποδίδει το πρόβλημα στην προσωπικότητα, όμως οι ψυχολόγοι υποστηρίζουν ότι η κατάσταση δεν είναι τόσο απλή.
Η προσωπικότητα και η δυνατότητα αλλαγής
Είναι αλήθεια ότι η προσωπικότητα παίζει ρόλο στην τάση προς την ακαταστασία, αλλά δεν καθορίζει αμετάκλητα τη συμπεριφορά μας. Όπως επισημαίνουν ψυχολόγοι, το περιβάλλον στο οποίο ζούμε, καθώς και οι μικρές πράξεις που επαναλαμβάνουμε καθημερινά, έχουν σημαντική επίδραση. Μάλιστα, η αλλαγή αυτών των μοτίβων μπορεί με τον καιρό να οδηγήσει σε μεταβολές ακόμη και στην ίδια την προσωπικότητά μας.
Ένα από τα «Πέντε Μεγάλα» χαρακτηριστικά της προσωπικότητας είναι η ευσυνειδησία, η οποία περιλαμβάνει τάσεις όπως η εργατικότητα, ο αυτοέλεγχος και η τάξη. Ως εκ τούτου, ένα άτομο με υψηλότερη ευσυνειδησία, ειδικά ως προς την ανάγκη για οργάνωση, μπορεί να βρίσκει ευκολότερο το να διατηρεί τα πράγματά του τακτοποιημένα.
Ωστόσο, ακόμη και τα στοιχεία της προσωπικότητας μπορούν να μεταβληθούν με την πάροδο του χρόνου. Μεγάλες μελέτες που έχουν παρακολουθήσει ανθρώπους για πολλά χρόνια δείχνουν ότι η προσωπικότητα παρουσιάζει τόσο σταθερότητα όσο και μεταβολές. Για παράδειγμα, οι άνθρωποι τείνουν να γίνονται πιο ευσυνείδητοι σε διάφορες φάσεις της ενήλικης ζωής τους, όπως όταν αποκτούν παιδιά ή αναλαμβάνουν νέες ευθύνες. Επομένως, η φράση «είμαι ακατάστατος άνθρωπος» μπορεί να περιγράφει μια τάση, αλλά δεν σημαίνει ότι κάποιος είναι «καταδικασμένος» σε αυτή την κατάσταση.
Πώς δημιουργούνται οι συνήθειες της ακαταστασίας
Ένα ακατάστατο δωμάτιο είναι συνήθως το αποτέλεσμα εκατοντάδων μικρών συμπεριφορών που επαναλαμβάνονται καθημερινά. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν το να αφήνει κάποιος το φλιτζάνι του καφέ στο γραφείο, τα ρούχα του στην καρέκλα, τα κλειδιά του όπου τον βολεύει ή να αναβάλλει την τακτοποίηση των χαρτιών στον πάγκο.
Οι συνήθειες αναπτύσσονται όταν επαναλαμβάνουμε μια συμπεριφορά στο ίδιο πλαίσιο. Με τον καιρό, συγκεκριμένα στοιχεία αυτού του περιβάλλοντος μπορεί να αρχίσουν να ενεργοποιούν τη συμπεριφορά αυτόματα. Αυτός είναι ο λόγος που η απλή απόφαση «θα είμαι πιο τακτικός» συχνά δεν αρκεί: επιστρέφοντας στο σπίτι με διαφορετική πρόθεση, το ίδιο περιβάλλον εξακολουθεί να πυροδοτεί τις παλιές, αυτόματες κινήσεις.
Η «μικρή αλλαγή» που φέρνει τάξη
Για να αλλάξει κανείς αυτές τις συνήθειες, μπορεί να εφαρμόσει την αρχή της μικρής αλλαγής στο περιβάλλον του. Για παράδειγμα, αν κάποιος αφήνει πάντα τα κλειδιά του στην πρώτη διαθέσιμη επιφάνεια μόλις γυρίσει σπίτι, αντί να υπενθυμίζει διαρκώς στον εαυτό του να είναι πιο οργανωμένος, μπορεί να τοποθετήσει ένα μικρό μπολ δίπλα στην πόρτα.
Αυτό το μπολ δεν είναι απλώς ένα μέρος για να φυλάσσονται τα κλειδιά. Λειτουργεί ως μια οπτική υπενθύμιση της πράξης που θέλει να κάνει το άτομο. Κάθε φορά που τα κλειδιά τοποθετούνται εκεί κατά την επιστροφή στο σπίτι, ενισχύεται η σύνδεση ανάμεσα στη συγκεκριμένη στιγμή και στη νέα, επιθυμητή αντίδραση. Η ίδια αρχή μπορεί να εφαρμοστεί και σε άλλους τομείς, όπως η τοποθέτηση του καλαθιού των άπλυτων σε ένα σημείο που να είναι εύκολα προσβάσιμο και να ενθαρρύνει την άμεση χρήση του.
Με πληροφορίες από: newsbeast.gr