Οι έφηβοι που εισέρχονται στο Γυμνάσιο δεν κουβαλούν πλέον μόνο βιβλία στην τσάντα τους, αλλά και έναν ολόκληρο δεύτερο κόσμο: ένα ψηφιακό προφίλ με φίλους, followers, φωτογραφίες, σχόλια και μία διαδικτυακή φήμη που έχει αρχίσει να διαμορφώνεται πολύ πριν χτυπήσει το πρώτο κουδούνι. Αυτός ο ψηφιακός κόσμος δεν παραμένει εντός της οθόνης, αλλά επηρεάζει άμεσα την πραγματική τους ζωή, διαμορφώνοντας τον τρόπο που δρουν, μιλούν και αντιλαμβάνονται τα γεγονότα γύρω τους.
Για την αποτελεσματική διαχείριση αυτής της πραγματικότητας, οι συγγραφείς Γιώργος Κορμάς και Μαρία Δαρά, στο βιβλίο τους «Διανόηση ή Διαδίκτυο – Εκπαιδευτικά Προγράμματα, Παιδαγωγικές Προσεγγίσεις», προτείνουν τέσσερις βασικές κινήσεις. Αυτές οι κινήσεις στοχεύουν στο να βοηθήσουν τους εφήβους να αναγνωρίζουν τους κινδύνους των social media και να ζητούν βοήθεια όταν τη χρειάζονται, δίνοντας έμφαση στη συζήτηση, τις αξίες και την αδιάλειπτη διαθεσιμότητα ενός ενήλικα.
Η κατανόηση της ψηφιακής προσωπικότητας
Ένα από τα πρώτα και σημαντικότερα βήματα για γονείς και εκπαιδευτικούς είναι να προσπαθήσουν να κατανοήσουν τι πραγματικά σκέφτεται ο έφηβος. Αυτό περιλαμβάνει την εξερεύνηση των ιδεών που έχει διαμορφώσει, των αντιλήψεων που υιοθετεί και του τρόπου που συμπεριφέρεται στον ψηφιακό του κόσμο. Η κατανόηση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς η διαδικτυακή συμπεριφορά μπορεί να περάσει στην πραγματική ζωή, επηρεάζοντας σημαντικά την προσωπικότητα του παιδιού.
Οι κίνδυνοι και η ανάγκη για αξιακό σύστημα
Οι συγγραφείς τονίζουν ότι οι επιρροές των social media μπορεί να κινούνται στα άκρα, ειδικά σε μία ηλικία όπου τα παιδιά και οι έφηβοι δεν έχουν ακόμη ολοκληρώσει ένα ισχυρό αξιακό σύστημα. Η απουσία ενός τέτοιου συστήματος τους καθιστά ευάλωτους, καθώς δεν διαθέτουν τα απαραίτητα εργαλεία για να διαχειριστούν δύσκολες και περίπλοκες καταστάσεις που μπορεί να συναντήσουν στον διαδικτυακό κόσμο.
Η αίσθηση ασφάλειας και η διαθεσιμότητα του ενήλικα
Όταν κάτι δεν πάει καλά στην οθόνη ενός εφήβου, αυτό που χρειάζεται περισσότερο είναι η αίσθηση της ασφάλειας. Η απάντηση, σύμφωνα με τους κ. Κορμά και κ. Δαρά, δεν βρίσκεται σε εφαρμογές ή τεχνολογικές γνώσεις, αλλά στην παρουσία ενός ενήλικα που θα είναι διαθέσιμος όταν τον χρειαστεί. Ένας τέτοιος ενήλικας πρέπει να προσεγγίζει τον έφηβο χωρίς απειλές, αλλά και χωρίς αδιαφορία, αποτελώντας ένα πρόσωπο στο οποίο ο έφηβος θα ξέρει ότι μπορεί να απευθυνθεί εάν βρεθεί αντιμέτωπος με κάτι που δεν μπορεί να διαχειριστεί μόνος του.
Για να επιτευχθεί αυτή η αίσθηση ασφάλειας και η δυνατότητα επικοινωνίας, η εμπιστοσύνη πρέπει να έχει χτιστεί προτού εμφανιστεί ο οποιοσδήποτε κίνδυνος. Η οικοδόμηση αυτής της σχέσης εμπιστοσύνης αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για την αποτελεσματική προστασία των εφήβων στον ψηφιακό κόσμο.
Η δύναμη της ουσιαστικής συζήτησης
Ένα από τα βασικότερα εργαλεία για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης είναι η συζήτηση. Ωστόσο, οι συγγραφείς προτείνουν ότι η συζήτηση δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στον χρόνο που περνάει το παιδί στο κινητό ή στις εφαρμογές που χρησιμοποιεί. Αντιθέτως, ο κ. Κορμάς και η κ. Δαρά προτείνουν συζητήσεις που εκτείνονται πολύ πέρα από την τεχνολογία, καλύπτοντας θέματα όπως η γενική παιδεία, η δικαιοσύνη, η εντιμότητα, η φιλία, η οικογένεια, η κοινωνία, ο ρατσισμός, η σεξουαλικότητα, ο σεβασμός και τα όρια.
Μέσα από τέτοιες ουσιαστικές συζητήσεις, μπορούν να ενισχυθούν οι γνώσεις, οι αρχές και οι αξίες του παιδιού, καθώς και η κριτική του ικανότητα απέναντι σε όσα συναντά online. Ο απώτερος στόχος είναι να πέσει φως στα «σκοτάδια» των κοινωνικών δικτύων, θωρακίζοντας τους εφήβους απέναντι στις προκλήσεις του διαδικτύου.
Με πληροφορίες από: ygeiamou.gr