Κάθε αλλαγή χρόνου φέρνει μαζί της προσδοκίες, υποσχέσεις και στόχους για μια «καλύτερη εκδοχή» του εαυτού μας. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Ιανουάριος συνδέεται με αύξηση εγγραφών στα γυμναστήρια, με έρευνες να δείχνουν πως πάνω από το 12% των νέων μελών εγγράφονται ακριβώς αυτή την περίοδο. Η νέα χρονιά λειτουργεί ως ψυχολογικό σημείο επανεκκίνησης – όμως γιατί τόσο συχνά αυτή η ώθηση εξαντλείται γρήγορα;
Όπως εξηγεί στο topontiki.gr ο Άκης Μακρυγιάννης, ψυχολόγος ειδικευόμενος στην Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεία και συνεργάτης του φορέα ΚΛΙΜΑΚΑ, η απάντηση είναι πιο απλή απ’ όσο νομίζουμε:
η χρονιά αλλάζει, αλλά εμείς όχι με τον τρόπο που φανταζόμαστε.
«Δεν γινόμαστε άλλοι άνθρωποι επειδή άλλαξε το ημερολόγιο. Οι δυσκολίες, οι συνήθειες και οι φόβοι μας δεν μηδενίζονται την 1η Ιανουαρίου. Αν κάτι μας δυσκόλευε πέρυσι, θα μας δυσκολεύει και φέτος – εκτός αν κάνουμε κάτι ουσιαστικά διαφορετικό», σημειώνει.
Σύμφωνα με επιστημονικά δεδομένα, σχεδόν το 23% των ανθρώπων εγκαταλείπει τους στόχους του μέσα στην πρώτη εβδομάδα του Ιανουαρίου, ενώ το ποσοστό φτάνει το 43% μέχρι το τέλος του μήνα. Όχι επειδή «δεν προσπάθησαν», αλλά επειδή συχνά έθεσαν στόχους μη ρεαλιστικούς, βασισμένους στην ιδέα της άμεσης, ολικής αλλαγής.
Η παγίδα των μεγάλων υποσχέσεων
Η μεγαλύτερη παγίδα της Πρωτοχρονιάς είναι η υπερβολή: «θα τα αλλάξω όλα», «από φέτος θα είμαι άλλος άνθρωπος». Όταν αυτή η ταχεία αλλαγή δεν έρχεται, η απογοήτευση μετατρέπεται εύκολα σε παραίτηση.
Η αλλαγή, τονίζει ο ειδικός, δεν είναι θέμα ημερολογίου αλλά διαδικασία μικρών, υλοποιήσιμων βημάτων.
Ίσως η πιο χρήσιμη ερώτηση δεν είναι «τι θα αλλάξω φέτος;», αλλά:
«πώς μπορώ να φροντίσω τον εαυτό μου λίγο καλύτερα;»
Να μιλάμε πιο ήπια στον εαυτό μας
Πολλοί άνθρωποι απευθύνονται στον εαυτό τους με σκληρότητα, χρησιμοποιώντας φράσεις που δεν θα έλεγαν ποτέ σε κάποιον που αγαπούν. Η εσωτερική αυτή αυστηρότητα δεν κινητοποιεί – μπλοκάρει.
Η αλλαγή ξεκινά όταν αντικαθιστούμε το «δεν τα καταφέρνω ποτέ» με το «σήμερα δεν πήγε όπως ήθελα, αλλά μπορώ να προσπαθήσω ξανά».
Μικρές αλλαγές, όχι απόλυτες διακοπές
Συνήθειες που μας βλάπτουν – όπως το κάπνισμα, η υπερβολική ζάχαρη ή άλλες εθιστικές συμπεριφορές – σπάνια κόβονται «μια κι έξω». Οι απόλυτοι στόχοι καταρρέουν γρήγορα. Αντίθετα, η σταδιακή μείωση είναι αυτή που αντέχει στον χρόνο.
Η πειθαρχία δεν χρειάζεται σκληρότητα για να λειτουργήσει.
Η δύναμη των ορίων
Το να λέμε «όχι» δεν είναι αγένεια, αλλά πράξη αυτοσεβασμού. Τα συνεχόμενα «ναι» οδηγούν σε εξάντληση και άγχος. Κάθε όριο που θέτουμε προστατεύει την ψυχική μας ισορροπία και δημιουργεί χώρο για όσα έχουν πραγματική αξία.
Οι σχέσεις που μας ταιριάζουν
Δεν είναι όλοι οι άνθρωποι για όλους. Κάποιες σχέσεις μας κρατούν στάσιμους ή μας γεμίζουν ενοχές. Το να κάνουμε χώρο – στη δουλειά ή στην προσωπική ζωή – δεν είναι εγωισμός, αλλά επιλογή ευημερίας.
Μικρά «δώρα» που κάνουν διαφορά
Ένα περπάτημα, μια μέρα χωρίς πρόγραμμα, ένα θέατρο. Αυτές οι μικρές ανάσες δεν είναι πολυτέλεια· λειτουργούν προληπτικά απέναντι στην εξάντληση και βοηθούν στη διατήρηση της ψυχικής αντοχής.
Να ζούμε στο παρόν
Ο πιο ουσιαστικός στόχος συχνά παραλείπεται: το να είμαστε παρόντες στο «εδώ και τώρα». Ζώντας συνεχώς είτε στο παρελθόν είτε σε ένα μέλλον γεμάτο «πρέπει», χάνουμε την επαφή με τις πραγματικές μας αντοχές και ανάγκες. Μόνο όταν πατάμε στο παρόν μπορούμε να θέσουμε στόχους που δεν είναι φαντασιώσεις, αλλά εφαρμόσιμοι.
Οι ρεαλιστικοί στόχοι δεν είναι αυτοί που εντυπωσιάζουν, αλλά εκείνοι που χωρούν στην καθημερινότητά μας. Η νέα χρονιά δεν είναι μια αρχή από το μηδέν· είναι συνέχεια. Και αυτό, όπως επισημαίνει ο ειδικός, είναι ίσως το πιο απελευθερωτικό σημείο εκκίνησης – όχι απαραίτητα την 1η Ιανουαρίου, αλλά όταν ο καθένας νιώσει πραγματικά έτοιμος.