Το έργο «Οι σεξουαλικές νευρώσεις των γονιών μας» του Ελβετού συγγραφέα Λούκας Μπαίρφους, σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Μαρκουλάκη, ανεβαίνει στη σκηνή του Θεάτρου του Νέου Κόσμου. Η παράσταση εξερευνά τις εμπειρίες της κεντρικής ηρωίδας, Ντόρας, και αναδεικνύει τη μετατόπιση της νεύρωσης από το άτομο στους γονείς και την ευρύτερη κοινωνία, θίγοντας βαθιά κοινωνικά και ηθικά διλήμματα.
Το έργο και η φροϋδική αναφορά
Το κείμενο του Λούκας Μπαίρφους επικεντρώνεται στις εμπειρίες της ηρωίδας Ντόρας, η οποία χαρακτηρίζεται ως «νοητικά καθυστερημένη». Το έργο φέρνει στο νου τον Φρόιντ και την περίφημη ασθενή του, επίσης ονόματι «Ντόρα». Ωστόσο, ο Ελβετός συγγραφέας επιλέγει να μεταφέρει το επίκεντρο της νεύρωσης από την «ασθενή» στους γονείς της και, κατ’ επέκταση, στην κοινωνία.
Η Ντόρα, αν και η ακριβής φύση της αναπηρίας της δεν διευκρινίζεται με ακρίβεια, ζει υπό καθεστώς καταστολής, επηρεασμένη από τη χορήγηση ψυχοφαρμάκων. Η κατάσταση αυτή διαρκεί μέχρι τη στιγμή που η μητέρα της, με την επιθυμία να αναπτύξει μια πιο ανθρώπινη επαφή μαζί της, αποφασίζει, σε συνεργασία με τον ψυχίατρο, να διακόψουν τη θεραπευτική της αγωγή.
Η αναζήτηση της ελευθερίας και οι συνέπειες
Μετά τη διακοπή της αγωγής, η νεαρή κοπέλα αποκτά την ελευθερία της και βιώνει μια απρόσμενη συναισθηματική και σεξουαλική επιθυμία. Αυτή την επιθυμία την ικανοποιεί με τον Πέτερ, έναν άνδρα που περιγράφεται ως αδίστακτος. Με μια αφοπλιστική αθωότητα, και χωρίς να είναι σε θέση να σταθμίσει τους πιθανούς κινδύνους, η Ντόρα ανακαλύπτει την ανάγκη για επαφή, εκφράζοντας ακόμα και τη διάθεση για μητρότητα.
Όταν, όμως, η Ντόρα παραβιάζει τους προκαθορισμένους κανόνες και ξεφεύγει από κάθε έλεγχο, μένοντας έγκυος και επιθυμώντας να κρατήσει το παιδί, βρίσκεται αντιμέτωπη με το ηθικό δίλημμα των γονιών της. Παράλληλα, έρχεται αντιμέτωπη με τις προκαταλήψεις και την υποκρισία της κοινωνίας, παράγοντες που την εξαναγκάζουν να επιστρέψει στην προηγούμενη, ελεγχόμενη κατάστασή της.
Ερωτήματα για την κοινωνική ανοχή
Μέσα από το αιχμηρό κείμενό του, ο Μπαίρφους θέτει μια σειρά από καίρια ερωτήματα που αφορούν την κοινωνία και τις ανθρώπινες σχέσεις. Αναρωτιέται πόσο ανεκτική είναι τελικά η υποτιθέμενη προοδευτική κοινωνία απέναντι στη διαφορετικότητα. Επίσης, εξετάζει πού τελειώνει η προστασία των οικείων ενός ατόμου και πού αρχίζει η προσωπική του ελευθερία, καθώς και με ποιο δικαίωμα μπορεί κανείς να θέσει τα όριά της.
Ένα ακόμα σημαντικό ερώτημα που αναδύεται είναι ο τρόπος λειτουργίας των σχέσεων εξουσίας εντός της οικογένειας. Ο συγγραφέας καλεί το κοινό να προβληματιστεί σχετικά με τους μηχανισμούς ελέγχου και τις επιπτώσεις τους στην αυτονομία του ατόμου, ειδικά όταν αυτό θεωρείται ευάλωτο.
Η σκηνοθετική προσέγγιση και οι ερμηνείες
Ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης χειρίστηκε το έργο με μέτρο, επιτυγχάνοντας μια ισορροπία ανάμεσα στο δράμα και το μαύρο χιούμορ. Η σκηνοθεσία του έδωσε την ευκαιρία στη Χριστίνα Χειλά – Φαμέλη να αναδείξει το αναμφισβήτητο ταλέντο της στον ρόλο της Ντόρας. Η ηθοποιός ερμήνευσε τον χαρακτήρα με αμεσότητα, αφοπλιστική ειλικρίνεια και έναν θαυμάσιο εσωτερικό ρυθμό, σκιαγραφώντας λεπτομερειακά τον ευάλωτο ψυχικό κόσμο της Ντόρας χωρίς υπερβολές.
Τον ρόλο της υπερπροστατευτικής μητέρας ερμήνευσε με πειθώ η Αλεξάνδρα Αϊδίνη, η οποία ωστόσο αδυνατεί να αντιμετωπίσει την αυτονομία της κόρης της. Στο πλευρό τους, οι υπόλοιποι ηθοποιοί, Μιχάλης Πανάδης ως ο χειριστικός εραστής, Αλέξανδρος Ζουριδάκης ως ο γιατρός, Γιώργος Στάμος ως ο πατέρας, καθώς και οι Κώστας Ανταμόπουλος και Γιάννα Σταυράκη, υπηρέτησαν πιστά τις οδηγίες της σκηνοθεσίας, συμβάλλοντας στην ολοκληρωμένη παρουσίαση του έργου.
Το σκηνικό
Το σκηνικό της παράστασης, σχεδιασμένο από τον Κωνσταντίνο Σκουρλέτη, χαρακτηρίζεται από λιτότητα και υπαινικτικότητα. Η επιλογή αυτή ενισχύει την ατμόσφαιρα του έργου, επιτρέποντας στο κοινό να εστιάσει στα νοήματα και τις ερμηνείες, χωρίς περιττούς περισπασμούς.
Με πληροφορίες από: Topontiki