Ελεύθερος χρόνος

Ο Γιώργος Χωματηνός επιστρέφει με τους «Βρίκελους»: Τα φαντάσματα μιας χώρας που δεν ησυχάζει ποτέ

Κωνσταντίνα Κοσμά
18-10-26

Ο Γιώργος Χωματηνός, ένας συγγραφέας που συστήθηκε στο κοινό το 2019, επανέρχεται δυναμικά στο λογοτεχνικό πεδίο με το νέο του μυθιστόρημα, «Βρίκελοι». Η κυκλοφορία του βιβλίου, σχεδόν επτά χρόνια μετά το επιτυχημένο «Η μοναξιά της βαρύτητας», έχει ήδη προσελκύσει το ενδιαφέρον του αναγνωστικού κοινού και των κριτικών. Το έργο εκδίδεται από τις εκδόσεις Κίχλη και έχει ήδη χαρακτηριστεί ως ένα από τα σημαντικότερα της φετινής και των τελευταίων ετών εγχώριας βιβλιοπαραγωγής.

Η επιστροφή του Γιώργου Χωματηνού

Ο Γιώργος Χωματηνός είχε πρωτοεμφανιστεί το 2019 με το μυθιστόρημα «Η μοναξιά της βαρύτητας», το οποίο κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κέδρος και προκάλεσε αίσθηση, καθιερώνοντάς τον ως έναν ταλαντούχο πρωτοεμφανιζόμενο συγγραφέα. Παρόλο που πέρασαν σχεδόν επτά χρόνια μέχρι το δεύτερο επίσημο πεζογραφικό του έργο, ο συγγραφέας παρέμενε παρών στα λογοτεχνικά δρώμενα μέσω των κειμένων και των κριτικών του σε ηλεκτρονικά και έντυπα περιοδικά.

Περιγράφεται ως μια διακριτική παρουσία, ένας εργάτης του λόγου, συλλέκτης και παρατηρητής εικόνων, αναγνώσεων, βλεμμάτων, φαινομένων της εποχής, αλλαγών, λέξεων, σιωπών και παθών. Ο Χωματηνός τοποθετεί όλα αυτά απέναντι από τον θολό καθρέφτη του χθες. Είναι ένας δημιουργός που δεν συμμετέχει στο παιχνίδι της ταχύτητας και του εύκολου εντυπωσιασμού, αποφεύγοντας να γράφει και να εκδίδει κάθε χρόνο. Η μεγάλη του επιστροφή στα ελληνικά γράμματα πραγματοποιήθηκε στα μέσα του φετινού θέρους, αυτή τη φορά υπό τη στέγη των εκδόσεων Κίχλη, οι οποίες φημίζονται για το υψηλό κριτήριο και τις προσεγμένες επιλογές τους.

Οι «Βρίκελοι» και η υποδοχή τους

Το νέο μυθιστόρημα «Βρίκελοι» ξεπερνάει την κατηγορία του και ήδη διαβάζεται και συζητιέται πολύ, θεωρούμενο ένα από τα καλύτερα της φετινής εγχώριας βιβλιοπαραγωγής αλλά και των τελευταίων ετών. Πρόκειται για ένα λογοτεχνικό έργο άρτια δουλεμένο, ζυγισμένο στην εντέλεια και ψιλοκεντημένο με πανάκριβες κλωστές αφήγησης, ύφους και δομής.

Το βιβλίο παντρεύει τη μυθοπλασία με το δημοτικό τραγούδι και την αρχαία τραγωδία με τον μύθο και τη ρεαλιστική πραγματικότητα. Αυτός ο συνδυασμός στοιχείων προσδίδει στο έργο μια ιδιαίτερη διάσταση και βάθος, καθιστώντας το ένα από αυτά τα μυθιστορήματα που δεν γράφονται συχνά σήμερα.

Το εντυπωσιακό εξώφυλλο και ο συμβολισμός του

Η προσοχή τραβιέται ήδη από το εντυπωσιακό εξώφυλλο του βιβλίου, ο σχεδιασμός του οποίου ανήκει στην Όλγα Καριτζή. Απεικονίζει μια ομάδα ανθρώπινων σκιών που εμφανίζονται αναποφάσιστες ως προς την κίνησή τους. Οι σκιές αυτές μοιάζουν αβέβαιες αν θέλουν να προχωρήσουν μπροστά ή αν κάτι τις τραβάει πίσω στο παρελθόν.

Αυτή η εικόνα συμβολίζει μια πληγή που δεν λέει να κλείσει, μια ιστορία που ακόμα δεν έχει ειπωθεί και, ως εκ τούτου, παραμένει ανολοκλήρωτη. Το εξώφυλλο λειτουργεί ως ένα πρώτο στοιχείο που προετοιμάζει τον αναγνώστη για το περιεχόμενο και τους προβληματισμούς που θέτει το μυθιστόρημα.

Η σημασία της λέξης «Βρίκελοι»

Εντυπωσιακός είναι και ο τίτλος του βιβλίου, «Βρίκελοι». Πρόκειται για ένα αλλόκοτο όνομα, ουσιαστικό πληθυντικού αριθμού, μια λέξη άγνωστη στους περισσότερους, που λειτουργεί σαν μαγνήτης για το βλέμμα. Οι Βρίκελοι, σύμφωνα με την περιγραφή, είναι σκιώδεις μορφές που έρχονται στο παρόν κουβαλώντας ένα αινιγματικό παρελθόν που στοιχειώνει και ταράζει.

Η λέξη «Βρίκελοι» αναφέρεται στην ονομασία των τραγικών ανθρωπόμορφων προσωπείων. Κατά τον Αδαμάντιο Κοραή, από το «βρίκελος» ετυμολογείται ο «βρικόλακας». Κάνοντας συνειρμούς, ο τίτλος μπορεί να παραπέμπει σε έννοιες όπως η χώρα, η εξουσία, το σύστημα, ή η Ιστορία, που κυνηγούν και διαμορφώνουν τους ανθρώπους, ορίζοντας το μέλλον του βίου τους. Επίσης, οι «Βρίκελοι» μπορούν να είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι, «βρικόλακες του εαυτού και των άλλων», με ένα «θεριό ανήμερο» να κυβερνά τον λογισμό τους, με δίψα για αίμα, εκδίκηση και επιβολή εξουσίας, σώματα σε περιστολή.

Με πληροφορίες από: Topontiki