Ο Δεκαπενταύγουστος, μία από τις μεγαλύτερες γιορτές της Ορθοδοξίας, κατέχει ξεχωριστή θέση στη θρησκευτική και λαϊκή παράδοση της Ελλάδας. Αυτή η σημαντική ημέρα έχει εμπνεύσει Έλληνες δημιουργούς της έβδομης τέχνης, ενώ παράλληλα αποτελεί την αφορμή για πλήθος εορτασμών και προσκυνημάτων σε όλη τη χώρα, συμπεριλαμβανομένης της Αττικής.
Δύο γνωστές ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου παρουσιάζουν τον Δεκαπενταύγουστο στη μεγάλη οθόνη, ενώ παράλληλα, μοναστήρια κοντά στην Αθήνα προσφέρουν μια κατανυκτική ατμόσφαιρα για τους πιστούς.
Ο Δεκαπενταύγουστος και η έβδομη τέχνη
Η ιστορικός κινηματογράφου Λίνα Μυλωνάκη επισημαίνει τη σύνδεση του Δεκαπενταύγουστου και της Παναγίας με τον ελληνικό κινηματογράφο. Σύμφωνα με την ίδια, η Παναγία είναι μια μορφή οικεία στους ανθρώπους, ανεξαρτήτως θρησκευτικών πεποιθήσεων.
Ο Δεκαπενταύγουστος, γνωστός και ως «Πάσχα του καλοκαιριού», αποτελεί μια ευαίσθητη και απαιτητική θεματολογία για τη μυθοπλασία, με την οποία λίγοι Έλληνες σκηνοθέτες έχουν ασχοληθεί.
Δύο χαρακτηριστικές ταινίες
Δύο ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου ξεχωρίζουν για την προσέγγισή τους στον Δεκαπενταύγουστο: το «Τελευταίο Ψέμα» του Μιχάλη Κακογιάννη από το 1958 και ο «Δεκαπενταύγουστος» του Κωνσταντίνου Γιάνναρη από το 2001.
Κοινή συνισταμένη των δύο έργων είναι το θαύμα, η πίστη, η υπέρβαση και η συγχώρεση, στοιχεία που εκφράζει η Παναγία στον Χριστιανισμό. Οι πλοκές τους διαδραματίζονται σε σημαντικά προσκυνήματα της Παναγίας, όπως αυτά της Τήνου και της Σουμελά.
Οι σκηνοθέτες Μιχάλης Κακογιάννης και Κωνσταντίνος Γιάνναρης, έχοντας κινηματογραφική παιδεία στη Βρετανία, προσέγγισαν το ελληνικό σινεμά με μια φρεσκάδα και τόλμη, αναζητώντας να εξερευνήσουν την πολυσυλλεκτική τους ταυτότητα.
Το «τελευταίο ψέμα» του μιχάλη κακογιάννη
Στην ταινία «Το Τελευταίο Ψέμα» του Μιχάλη Κακογιάννη, που κυκλοφόρησε το 1958, πρωταγωνιστεί η Έλλη Λαμπέτη. Η ηθοποιός υποδύεται τη Χλόη, μια κόρη από μια ξεπεσμένη μεγαλοαστική οικογένεια, η οποία χαρακτηρίζεται από υπεροπτική και αλαζονική συμπεριφορά.
Οι εορτασμοί του Δεκαπενταύγουστου
Ο Δεκαπενταύγουστος αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες γιορτές της Ορθοδοξίας, με ξεχωριστή θέση στη θρησκευτική και λαϊκή παράδοση. Οι εκδηλώσεις κορυφώνονται με τη λαμπρή λιτάνευση της Αγίας Εικόνας.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, παρατηρείται μεγάλη κίνηση στα λιμάνια. Ένα μεγάλο μέρος της πρωινής εξόδου συγκεντρώθηκε στο λιμάνι του Πειραιά, ενώ στη Ραφήνα και στο Λαύριο ίσχυε απαγορευτικό απόπλου.
Ιστορικά, πριν από τον τορπιλισμό της «Έλλης», είχαν προηγηθεί επιθέσεις ιταλικών αεροσκαφών εναντίον ελληνικών πλοίων.
Κατανυκτικοί προορισμοί στην Αττική
Για όσους παραμένουν στην πρωτεύουσα και επιθυμούν να γιορτάσουν τον Δεκαπενταύγουστο σε κατανυκτική ατμόσφαιρα, υπάρχουν επιλογές κοντινών μοναστηριών στην Αττική. Οι λειτουργίες σε αυτά ξεκινούν συνήθως γύρω στις επτά το πρωί και ολοκληρώνονται περίπου στις εννέα.
Ένας τέτοιος τόπος είναι η Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου Κλειστών, που βρίσκεται στις πλαγιές της Πάρνηθας, σε υψόμετρο περίπου 600 μέτρων. Είναι χτισμένη πάνω από το φαράγγι της Γκούρας ή Γιαννούλας και περιβάλλεται από ψηλά βράχια, γεγονός που της έδωσε την ονομασία «Κλειστών».
Η ιστορία της μονής ανάγεται πιθανότατα στον 11ο με 13ο αιώνα. Η ίδρυσή της συνδέεται με την εύρεση της εικόνας της Παναγίας της Ελεούσας σε μια σπηλιά στον απέναντι βράχο του φαραγγιού. Το καθολικό της είναι βυζαντινού ρυθμού, ένας σταυροειδής εγγεγραμμένος ναός με τρούλο. Ο Δεκαπενταύγουστος είναι η σημαντικότερη ημέρα για το μοναστήρι, το οποίο γιορτάζει την Κοίμηση της Θεοτόκου με ιδιαίτερη λαμπρότητα.
Η ιερά μονή πεντέλης
Η Ιερά Μονή Πεντέλης αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μοναστηριακά συγκροτήματα της Αττικής. Χτίστηκε το 1578 στις νότιες πλαγιές του Πεντελικού Όρους από τον Άγιο Τιμόθεο, επίσκοπο Ευρίπου, και διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη θρησκευτική και πνευματική ιστορία της περιοχής.
Το καθολικό της μονής είναι ένας σταυροειδής εγγεγραμμένος ναός με τρούλο, ο οποίος μεταγενέστερα πήρε τη μορφή τρίκογχου. Οι παλαιές τοιχογραφίες του ναού πιθανολογείται ότι φιλοτεχνήθηκαν από τον αγιογράφο Δημήτριο Κακκαβά, ενώ ο Φώτης Κόντογλου έχει αγιογραφήσει τις εικόνες του τέμπλου και του Ιερού Βήματος. Η λευκή μαρμάρινη είσοδος του μοναστηριού είναι εντυπωσιακή.
Η μονή πανηγυρίζει τον Δεκαπενταύγουστο, καθώς και στις 16 Αυγούστου, ημέρα μνήμης του κτήτορός της, Αγίου Τιμοθέου, αλλά και τη Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος.
Η ιερά μονή αγίου ιωάννου του κυνηγού
Στη βόρεια πλευρά του Υμηττού, μέσα σε ένα πυκνό πευκοδάσος, βρίσκεται η μικρή Ιερά Μονή του Αγίου Ιωάννου του Κυνηγού. Η μονή χρονολογείται από τον 12ο αιώνα.
Είναι επίσης γνωστή ως Μονή των Φιλοσόφων, ονομασία που σχετίζεται με την ιστορία της.
Με πληροφορίες από in.gr
Φωτογραφία: in.gr