Η Ευρώπη βρέθηκε αντιμέτωπη με την πρόκληση να διαμορφώσει μια ενιαία στάση και να ορίσει έναν κοινό εκπρόσωπο για τις επικείμενες ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Το Κρεμλίνο είχε στείλει σαφές μήνυμα, τονίζοντας ότι για να έχει η Ευρώπη θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, θα έπρεπε πρώτα να αποφασίσει ποιος θα την εκπροσωπήσει.
Η αναζήτηση αυτή αποδείχθηκε ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς οι Ευρωπαίοι ηγέτες χρειάστηκαν εβδομάδες εσωτερικών αντιπαραθέσεων προτού καταλήξουν σε συμφωνία. Η απόφαση ελήφθη τελικά στη Σύνοδο Κορυφής των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου στο Δουβλίνο.
Η αναζήτηση κοινού εκπροσώπου
Η ανάγκη για έναν κοινό εκπρόσωπο της Ευρώπης στις συνομιλίες για την Ουκρανία αναδείχθηκε ως ένα κεντρικό ζήτημα, με το Κρεμλίνο να υπογραμμίζει την απαίτηση για σαφήνεια. Ωστόσο, η διαδικασία εξεύρεσης ενός διαπραγματευτή που θα μπορούσε να συγκεράσει τις διαφορετικές απόψεις των κρατών μελών αποδείχθηκε περίπλοκη.
Οι εσωτερικές συζητήσεις και οι αντιπαραθέσεις εντός της Ένωσης διήρκεσαν αρκετές εβδομάδες, αντανακλώντας τις διαφορετικές προσεγγίσεις των ευρωπαϊκών χωρών ως προς τον τρόπο τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία. Κανένα πρόσωπο στην παρούσα φάση δεν φαινόταν ικανό να εκπροσωπήσει αξιόπιστα την ΕΕ σε απευθείας συνομιλίες με τη Ρωσία, λόγω των εσωτερικών αντιθέσεων.
Η σύνοδος του Δουβλίνου και η απόφαση για το σχήμα E5
Στη Σύνοδο Κορυφής των ηγετών της ΕΕ, που έλαβε χώρα την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου στο Δουβλίνο, επιτεύχθηκε τελικά συμφωνία για το σχήμα εκπροσώπησης της Ένωσης. Οι ηγέτες αποφάσισαν ότι το σχήμα E5, το οποίο περιλαμβάνει τη Γερμανία, τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιταλία και την Πολωνία, θα εκπροσωπεί την Ένωση.
Στο σχήμα αυτό θα συμμετέχουν επίσης η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, προκειμένου να διασφαλιστεί η συνολική εκπροσώπηση της ΕΕ σε οποιεσδήποτε μελλοντικές ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Η απόφαση αυτή, σύμφωνα με τρεις αξιωματούχους και δύο διπλωμάτες που επικαλείται το Politico, ήρθε μία ημέρα αφότου ο Αμερικανός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ δήλωσε ότι ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν είναι ανοιχτός στη συμμετοχή της Ευρώπης στον επόμενο γύρο συνομιλιών.
Οι εσωτερικές αντιθέσεις της Ευρώπης
Παρά τις επίσημες δηλώσεις περί ακλόνητης υποστήριξης της Ουκρανίας, η Ευρώπη αντιμετωπίζει ένα βαθύτερο πρόβλημα: την έλλειψη ενιαίας «γραμμής» ως προς τον τρόπο τερματισμού του πολέμου. Αυτή η διαφωνία καθιστά δύσκολη τη διαμόρφωση μιας κοινής διαπραγματευτικής εντολής, όπως χαρακτηριστικά σχολίαζε το Politico.
Σύμφωνα με διπλωμάτες και αξιωματούχους, κοινός τόπος για τους Ευρωπαίους θα μπορούσαν να είναι μόνο ορισμένες «κόκκινες γραμμές». Ωστόσο, αυτό δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αποτελέσει μια ολοκληρωμένη διαπραγματευτική θέση σε συνομιλίες με τη Ρωσία, υπογραμμίζοντας το μέγεθος των εσωτερικών διαφορών.
Η θέση της Γερμανίας και η επέκταση του σχήματος E3
Ιδιαίτερη βαρύτητα στις συζητήσεις είχε η θέση της Γερμανίας, καθώς αποτελεί τον μεγαλύτερο ευρωπαϊκό «χρηματοδότη» της Ουκρανίας. Τελικά, επικράτησε η πρόταση του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος τάχθηκε υπέρ της διατήρησης του σχήματος Ε3, που περιλαμβάνει τη συνεργασία Γερμανίας, Γαλλίας και Ηνωμένου Βασιλείου.
Ο Μερτς ισχυρίστηκε ότι το σχήμα Ε3 έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματικό και πρότεινε την προσθήκη της Ιταλίας και της Πολωνίας σε αυτό, κάτι που τελικά υιοθετήθηκε. Έτσι, το αρχικό σχήμα Ε3 διευρύνθηκε στο E5, ενσωματώνοντας περισσότερες χώρες στην ομάδα που θα εκπροσωπεί την Ευρώπη.
Οι διεθνείς πιέσεις και η ανάγκη ευρύτερης εκπροσώπησης
Ένας ευρωπαίος διπλωμάτης δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «οι περισσότεροι ηγέτες δεν αποδέχονται την ιδέα ότι περισσότερες από 30 χώρες μπορούν να εκπροσωπούνται από ένα μόνο πρόσωπο». Αυτή η δήλωση υπογράμμισε την ανάγκη για εκπροσώπηση όχι μόνο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία έτσι κι αλλιώς έχει τις δικές της αντιθέσεις, αλλά και άλλων χωρών.
Συγκεκριμένα, αναφέρθηκε η ανάγκη για εκπροσώπηση χωρών όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Νορβηγία, καθώς και του ΝΑΤΟ. Οι εσωτερικές αντιθέσεις των Ευρωπαίων φάνηκαν επίσης στις δηλώσεις του Τζάρεντ Κούσνερ, ο οποίος, μαζί με τον Στιβ Γουίτκοφ, ως ειδικοί απεσταλμένοι του Τραμπ, ανέλαβαν να προωθήσουν τη συμμετοχή των Ευρωπαίων στις διαπραγματεύσεις.
Με πληροφορίες από: Ieidiseis