Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στην υπόθεση του υποθαλάσσιου καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Great Sea Interconnector, χωρίς να χρειαστεί να υψώσει τους τόνους ή να απειλήσει με κρίση. Η δήλωσή του στις 7 Νοεμβρίου, «Όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά», ήρθε σε μια στιγμή κρίσιμης διπλωματικής κινητικότητας γύρω από το έργο. Αυτή η κίνηση επέτρεψε στην Άγκυρα να κατοχυρώσει διεκδικήσεις από την «πίσω πόρτα», όπως αναφέρεται.
Ο διπλωματικός ελιγμός του Φιντάν
Ο Χακάν Φιντάν κατάφερε να αποκτήσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην υπόθεση του Great Sea Interconnector, χωρίς να εμποδίσει το γαλλικό ερευνητικό πλοίο ή να απειλήσει με νέα κρίση. Η δήλωσή του στις 7 Νοεμβρίου ήρθε σε μια περίοδο που η διπλωματική δραστηριότητα για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου βρισκόταν σε κομβικό σημείο. Εκείνη την περίοδο, η Αθήνα είχε ήδη εκδώσει την άδεια για την επανέναρξη των ερευνών.
Η Άγκυρα είχε απαντήσει στην ελληνική άδεια με την έκδοση αντι-NAVTEX, αμφισβητώντας την ελληνική αρμοδιότητα στην περιοχή. Παράλληλα, το Παρίσι είχε ανοίξει έναν απευθείας διπλωματικό δίαυλο επικοινωνίας με την τουρκική πρωτεύουσα. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Φιντάν εμφανίστηκε ως ο παράγοντας που μπορούσε να δώσει το σήμα για την αποκλιμάκωση της έντασης.
Η ασάφεια της δήλωσης και οι τουρκικές διεκδικήσεις
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών δεν έδωσε εξηγήσεις για το τι ακριβώς είχε συμφωνηθεί, ποια ζητήματα είχαν διευθετηθεί, ή αν η Τουρκία είχε μεταβάλει τις πάγιες θέσεις της σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου. Η ασάφεια της δήλωσής του δεν ήταν τυχαία, καθώς άφηνε στην Άγκυρα το περιθώριο να παρουσιάσει την εξέλιξη ως αποτέλεσμα της δικής της διπλωματικής διαχείρισης.
Με αυτό τον τρόπο, η Τουρκία δεν δεσμεύτηκε δημόσια σε κάποια συγκεκριμένη υποχώρηση. Αυτός ο χειρισμός χαρακτηρίστηκε ως ο πρώτος ελιγμός του Φιντάν: να εμφανιστεί ως ο συνομιλητής που μπορεί να διευκολύνει την πρόοδο ενός έργου, το οποίο η Τουρκία δεν αποδέχεται ως προς τη γεωπολιτική και νομική του διάσταση.
Η γαλλική ρηματική διακοίνωση στο επίκεντρο
Το πιο ευαίσθητο σημείο της υπόθεσης εντοπίζεται στη γαλλική ρηματική διακοίνωση, γνωστή και ως note verbale, η οποία απεστάλη στην Άγκυρα. Μέσω αυτής της διπλωματικής οδού, η Γαλλία ενημέρωσε την τουρκική πλευρά για την πρόθεσή της να πραγματοποιηθούν έρευνες από το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo». Οι έρευνες αυτές επρόκειτο να διεξαχθούν στον βυθό της Ανατολικής Μεσογείου, στο πλαίσιο του έργου GSI.
Σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, η γαλλική διακοίνωση δεν έλαβε θέση στις ελληνοτουρκικές διαφορές που αφορούν την Ανατολική Μεσόγειο. Αντίθετα, περιορίστηκε στην ενημέρωση της Τουρκίας για την πρόθεση της Γαλλίας να προχωρήσει σε έρευνες βυθού. Ταυτόχρονα, Αθήνα και Παρίσι είχαν εντατικές συνομιλίες σχετικά με τη διατύπωση του συγκεκριμένου εγγράφου, αν και δεν είχε επιτευχθεί τότε ουσιαστική συμφωνία ως προς τη διατύπωση.
Η ελληνική θέση και τα διπλωματικά ερωτήματα
Η Αθήνα επέμεινε σταθερά στη θέση ότι η γαλλική ενημέρωση προς την Τουρκία δεν ισοδυναμούσε με αίτημα άδειας ούτε συνιστούσε αναγνώριση οποιασδήποτε τουρκικής δικαιοδοσίας στην περιοχή. Η ελληνική πλευρά ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα να εκδίδει τις απαιτούμενες άδειες στις περιοχές που εμπίπτουν στη δική της δικαιοδοσία.
Επιπλέον, η ελληνική θέση υπογράμμιζε ότι η χώρα δεν χρειάζεται την έγκριση της Τουρκίας για να προχωρήσει σε τέτοιες ενέργειες. Ωστόσο, η γαλλική διακοίνωση δημιούργησε ένα πολιτικό και διπλωματικό ερώτημα που δεν απαντήθηκε πλήρως: ποια ακριβώς ήταν η διατύπωσή της και με ποιον τρόπο περιέγραφε την περιοχή των ερευνών.
Ουσιαστικός διπλωματικός χώρος για την Άγκυρα
Στο τέλος, ο Χακάν Φιντάν δεν κέρδισε το καλώδιο αυτό καθαυτό, αλλά κατάφερε να κερδίσει σημαντικό χώρο στη διπλωματική σκηνή γύρω από αυτό το ζήτημα. Αυτή η εξέλιξη θεωρείται ίσως ο πιο ουσιαστικός ελιγμός του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, καθώς του επέτρεψε να διαχειριστεί την κατάσταση χωρίς να προκαλέσει περαιτέρω κλιμάκωση.
Η στρατηγική του Φιντάν, να εμφανιστεί ως παράγοντας αποκλιμάκωσης και να αφήσει ασάφειες ως προς τις συμφωνίες, έδωσε στην Τουρκία τη δυνατότητα να προβάλει την εξέλιξη ως δική της διπλωματική επιτυχία, χωρίς να κάνει εμφανείς υποχωρήσεις στις πάγιες θέσεις της για τις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου.
Με πληροφορίες από: Topontiki