Δικαστικές διώξεις ασκήθηκαν στην Κολομβία σε βάρος οκτώ απόστρατων μελών της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών, με τις κατηγορίες να αφορούν εγκλήματα πολέμου, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονία. Οι διώξεις αυτές σχετίζονται με τη δολοφονία χιλιάδων μελών και υποστηρικτών του πολιτικού κινήματος Πατριωτική Ένωση (Unión Patriótica – UP) κατά την περίοδο 1985-1993. Η έρευνα που διεξήχθη από την Ειδική Δικαιοδοσία για την Ειρήνη (JEP) έφερε στο φως έναν οργανωμένο μυστικό εγκληματικό μηχανισμό που λειτουργούσε εντός του στρατού της χώρας.
Οι κατηγορίες και η περίοδος των εγκλημάτων
Οι δικαστικές Αρχές της Κολομβίας προχώρησαν στην άσκηση διώξεων σε βάρος οκτώ απόστρατων μελών της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών. Οι κατηγορίες που τους βαραίνουν είναι ιδιαίτερα σοβαρές και περιλαμβάνουν εγκλήματα πολέμου, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονία. Στο επίκεντρο των διώξεων βρίσκεται η εκτεταμένη εκστρατεία βίας που έλαβε χώρα στην Κολομβία μεταξύ των ετών 1985 και 1993.
Κατά τη διάρκεια αυτής της οκταετίας, περισσότερα από 5.700 μέλη και υποστηρικτές του πολιτικού κινήματος Πατριωτική Ένωση (Unión Patriótica – UP) δολοφονήθηκαν. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί, αυτή η εκστρατεία βίας οργανώθηκε από παραστρατιωτικές ομάδες, οι οποίες δρούσαν με τη συνέργεια κρατικών δυνάμεων.
Ο μυστικός εγκληματικός μηχανισμός του στρατού
Η έρευνα της Ειδικής Δικαιοδοσίας για την Ειρήνη (JEP) αποκάλυψε την ύπαρξη ενός μυστικού εγκληματικού μηχανισμού που είχε δημιουργηθεί μέσα σε μονάδες της υπηρεσίας στρατηγικών πληροφοριών του στρατού. Ο μηχανισμός αυτός, όπως προέκυψε, συγκέντρωνε πληροφορίες για συγκεκριμένους στόχους και συντόνιζε τις ενέργειες που ακολουθούσαν.
Ο Ντανίλο Ρόχας, πρόεδρος του JEP, τόνισε ότι ο μηχανισμός αυτός «έκανε παρακολουθήσεις, αναγνώριση στόχων και συντονισμό μυστικών επιχειρήσεων». Αρχικά, πραγματοποιούνταν μυστικές παρακολουθήσεις, οι οποίες στη συνέχεια οδηγούσαν σε δολοφονίες ή εξαφανίσεις χωρίς ίχνη. Αυτή η πρακτική επαναλαμβανόταν συστηματικά σε διάφορες περιοχές της χώρας, αποκαλύπτοντας ένα οργανωμένο σχέδιο δράσης.
Η Πατριωτική Ένωση και το ιστορικό πλαίσιο
Το πολιτικό κόμμα Πατριωτική Ένωση (Unión Patriótica – UP) ιδρύθηκε το 1985. Η δημιουργία του προήλθε από πρώην αντάρτες των FARC, μετά την αποτυχία των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων που είχαν προηγηθεί. Το κίνημα αυτό αποτέλεσε μια προσπάθεια πολιτικής έκφρασης και συμμετοχής στην πολιτική ζωή της χώρας.
Ωστόσο, επικριτές της Πατριωτικής Ένωσης την χαρακτήριζαν ως πολιτικό βραχίονα των ανταρτών κατά τη διάρκεια μιας από τις πιο αιματηρές φάσεις του εμφυλίου πολέμου που μάστιζε την Κολομβία. Η περίοδος αυτή χαρακτηρίστηκε από έντονη βία και πολιτικές αναταραχές, με την Πατριωτική Ένωση να βρίσκεται στο στόχαστρο.
Ο ρόλος της Ειδικής Δικαιοδοσίας για την Ειρήνη
Η Ειδική Δικαιοδοσία για την Ειρήνη (Jurisdicción Especial para la Paz, JEP) δημιουργήθηκε στο πλαίσιο της συμφωνίας του 2016, η οποία είχε ως στόχο τον τερματισμό του πολέμου μεταξύ του κράτους και των FARC. Η JEP έχει ως αποστολή τη διερεύνηση και την απόδοση ευθυνών για τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια αυτής της σύγκρουσης.
Στην παρούσα υπόθεση, η έρευνα της JEP ήταν καθοριστική για την αποκάλυψη του μυστικού μηχανισμού και την άσκηση διώξεων. Οι οκτώ απόστρατοι που κατηγορούνται προέρχονταν από το Comando de Inteligencia y Contrainteligencia, το οποίο αργότερα μετατράπηκε στην Brígada XX. Επιπλέον, το δικαστήριο άσκησε διώξεις για βασανιστήρια και εξαναγκαστικές εξαφανίσεις ανταρτών, οι οποίες συνέβησαν την ίδια χρονική περίοδο, διευρύνοντας το πεδίο των ερευνών για τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Με πληροφορίες από: Enikos