Η ανώτατη θρησκευτική αρχή της Λιβύης, το Νταρ αλ-Ίφτα, εξέδωσε πρόσφατα μια απόφαση που απαγορεύει στους μουσουλμάνους να αγοράζουν, να πωλούν ή να φορούν προϊόντα με το χαρακτηριστικό λογότυπο της Nike. Η ασυνήθιστη αυτή θρησκευτική γνωμοδότηση, γνωστή ως φετφά, προκαλεί εκτενείς συζητήσεις στη χώρα. Το Νταρ αλ-Ίφτα θεωρεί ότι η χρήση των προϊόντων της αμερικανικής εταιρείας αθλητικών ειδών συνιστά έμμεση προβολή της θεάς Νίκης της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας, προωθώντας έτσι τον πολυθεϊσμό.
Η φετφά και το θρησκευτικό σκεπτικό
Η ανώτατη ισλαμική θρησκευτική αρχή της Λιβύης, το Νταρ αλ-Ίφτα, εξέδωσε φετφά κατά της Nike, υποστηρίζοντας ότι τόσο το όνομα όσο και το διάσημο σήμα της εταιρείας παραπέμπουν στην αρχαία ελληνική θεά Νίκη. Σύμφωνα με την αρχή, αυτή η σύνδεση ισοδυναμεί με προώθηση του πολυθεϊσμού, κάτι που έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τις βασικές αρχές του Ισλάμ.
Το Ισλάμ αναγνωρίζει έναν και μοναδικό Θεό και απορρίπτει τη λατρεία άλλων θεοτήτων. Ως εκ τούτου, η χρήση ενός συμβόλου που συνδέεται με μια αρχαία θεότητα θεωρείται ασυμβίβαστη με την ισλαμική πίστη, οδηγώντας στην απόφαση για απαγόρευση της χρήσης και εμπορίας των προϊόντων της Nike από τους πιστούς.
Η ιστορία πίσω από το όνομα και το λογότυπο
Η σύνδεση της εταιρείας με την αρχαία ελληνική θεά προκύπτει από την ίδια την ιστορία της Nike. Η εταιρεία πήρε το όνομά της από τη θεά Νίκη, η οποία στην αρχαία Ελλάδα συμβόλιζε τη νίκη. Η θεά Νίκη απεικονιζόταν συχνά με φτερά, ένα χαρακτηριστικό στοιχείο που ενέπνευσε το σχεδιασμό του λογοτύπου της εταιρείας.
Το παγκοσμίως αναγνωρίσιμο λογότυπο της Nike, γνωστό ως «swoosh», σχεδιάστηκε με σαφή έμπνευση από το φτερό της θεάς Νίκης. Αυτή η ιστορική αναφορά, αν και αποτελεί μέρος της εταιρικής ταυτότητας της Nike, ερμηνεύεται από το Νταρ αλ-Ίφτα ως προβολή πολυθεϊστικών αντιλήψεων, κάτι που οδήγησε στην έκδοση της θρησκευτικής απαγόρευσης.
Νομική ισχύς και εμπορική πραγματικότητα
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι η φετφά αποτελεί μια θρησκευτική γνωμοδότηση. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να επηρεάσει τη συμπεριφορά των πιστών και να καθοδηγήσει τις επιλογές τους, αλλά δεν έχει αυτομάτως δεσμευτική νομική ισχύ. Η απόφαση αυτή δεν συνεπάγεται ότι η κυβέρνηση της Λιβύης έχει απαγορεύσει με νόμο τα προϊόντα της Nike σε εθνικό επίπεδο.
Παρόλο που η Nike δεν διαθέτει δικά της καταστήματα στη Λιβύη, τα προϊόντα της πωλούνται ευρέως στη χώρα μέσω ανεξάρτητων εμπόρων. Η θρησκευτική αυτή απόφαση αναμένεται να επηρεάσει κυρίως τους μουσουλμάνους καταναλωτές και εμπόρους που επιθυμούν να συμμορφωθούν με τις οδηγίες της ανώτατης θρησκευτικής αρχής.
Η κατηγορία για υποστήριξη του Ισραήλ
Εκτός από το θρησκευτικό σκεπτικό περί πολυθεϊσμού, το Νταρ αλ-Ίφτα επικαλέστηκε και έναν δεύτερο λόγο για την απόφασή του κατά της Nike. Η αρχή κατηγορεί την αμερικανική εταιρεία ότι υποστηρίζει το Ισραήλ. Το Νταρ αλ-Ίφτα έχει εκδώσει στο παρελθόν αιτήματα για μποϊκοτάζ του Ισραήλ, καθώς και εταιρειών που θεωρεί ότι το στηρίζουν.
Αυτή η κατηγορία προσθέτει μια πολιτική διάσταση στην θρησκευτική απόφαση, εντάσσοντας την απαγόρευση της Nike σε ένα ευρύτερο πλαίσιο εκκλήσεων για μποϊκοτάζ εταιρειών που συνδέονται με το Ισραήλ, σύμφωνα με την άποψη της λιβυκής θρησκευτικής αρχής.
Προηγούμενες ανάλογες αποφάσεις
Δεν είναι η πρώτη φορά που η συγκεκριμένη θρησκευτική αρχή της Λιβύης στρέφεται εναντίον γνωστής διεθνούς εταιρείας. Το 2025, το Νταρ αλ-Ίφτα είχε εκδώσει ανάλογη φετφά κατά του γαλλικού οίκου κοσμημάτων Van Cleef & Arpels. Η τότε απόφαση βασίστηκε στην υποστήριξη ότι το χαρακτηριστικό τετράφυλλο σχέδιο του οίκου συνδέεται με αντιλήψεις περί τύχης.
Σύμφωνα με το σκεπτικό της αρχής, αυτές οι αντιλήψεις περί τύχης δεν συμβαδίζουν με τις ισλαμικές διδασκαλίες. Αυτό το προηγούμενο δείχνει μια συνεπή στάση του Νταρ αλ-Ίφτα στην αξιολόγηση διεθνών εμπορικών σημάτων υπό το πρίσμα των ισλαμικών αρχών και διδαχών.
Με πληροφορίες από: Newsit