Τουλάχιστον 68 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και 80 τραυματίστηκαν, εκ των οποίων οι 15 σε πολύ σοβαρή κατάσταση, μετά τη σύγκρουση τρένου υψηλής ταχύτητας με ακινητοποιημένο συρμό στην Ισπανία. Το τραγικό δυστύχημα συνέβη την Τετάρτη σε αγροτική περιοχή της Καστίλλης-Λα Μάντσα, νότια της Μαδρίτης, κοντά στην Ούρδα του Τολέδο, και αποτελεί το δεύτερο θανατηφόρο σιδηροδρομικό ατύχημα της χώρας μέσα στη χρονιά, καθώς και το πιο πολύνεκρο στην Ευρώπη από το 2013.
Ο τραγικός απολογισμός και οι πρώτες αντιδράσεις
Ο απολογισμός των νεκρών ανήλθε στους 68, όπως επιβεβαίωσε ο επικεφαλής της περιφερειακής κυβέρνησης, Emiliano García-Page, ενώ οι διασώστες συνέχιζαν τις έρευνες στα διαλυμένα βαγόνια. Η υπουργός Υγείας, Monica Garcia, ανέφερε ότι οι τραυματίες είναι 80, με 15 από αυτούς να βρίσκονται σε πολύ σοβαρή κατάσταση. Ο Salvador Arriza, ένας από τους επιβάτες, περιέγραψε το χάος που επικράτησε στο βαγόνι του μετά τη σύγκρουση.
Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ δήλωσε ότι «ολόκληρη η Ισπανία» θρηνεί μετά την «τρομερή τραγωδία». Δεσμεύτηκε για ενδελεχή διερεύνηση και αντιμετώπιση οποιασδήποτε αστοχίας προκύψει, τονίζοντας ότι τα αίτια των δύο δυστυχημάτων της χρονιάς δεν φαίνεται να συνδέονται μεταξύ τους. «Αν χρειαστεί να ενισχύσουμε περαιτέρω την ασφάλεια, ώστε να ξαναχτίσουμε την εμπιστοσύνη στο σύστημα σιδηροδρόμων υψηλής ταχύτητας, θα το κάνουμε, γιατί είναι απαράδεκτο για μια χώρα σαν την Ισπανία να υφίσταται δύο ατυχήματα υψηλής ταχύτητας μέσα στην ίδια χρονιά», είπε ο Σάντσεθ. Εν τω μεταξύ, το αντιπολιτευόμενο Λαϊκό Κόμμα ακύρωσε όλες τις προεκλογικές του εκδηλώσεις ενόψει των εκλογών του επόμενου μήνα.
Η αλυσίδα των τεχνικών προβλημάτων
Η τραγωδία φαίνεται να είναι το αποτέλεσμα μιας αλυσίδας παραλείψεων σε μια γραμμή όπου τα τρένα κινούνται με ταχύτητες άνω των 200 χιλιομέτρων την ώρα. Σύμφωνα με δημοσίευμα της El Español, το ατύχημα προκλήθηκε από την απουσία ενεργοποιημένων συστημάτων αυτόματης προστασίας. Ειδικότερα, στις 08:30 το πρωί της Τετάρτης, το σύστημα ασφαλείας LZB, το οποίο επιβλέπει την κυκλοφορία των τρένων στη γραμμή υψηλής ταχύτητας Μαδρίτης–Σεβίλλης, παρουσίασε βλάβη.
Το σύστημα LZB, γερμανικής ανάπτυξης, λειτουργεί μέσω καλωδίου τοποθετημένου στις ράγες, μεταδίδοντας συνεχώς δεδομένα για τη θέση, την ταχύτητα και τα δρομολόγια στο κέντρο ελέγχου και στο ίδιο το τρένο, επιτρέποντας στον μηχανοδηγό να βλέπει τις ενδείξεις στο ταμπλό χωρίς να εξαρτάται από τη σηματοδότηση της γραμμής. Η διακοπή λειτουργίας του LZB προκάλεσε την ακινητοποίηση τουλάχιστον έξι συρμών και κατέστησε αναγκαία τη διαχείριση της κυκλοφορίας εξ ολοκλήρου από τους χειριστές του κέντρου ελέγχου της Adif, του δημόσιου διαχειριστή των σιδηροδρομικών υποδομών. Οι πηγές του κλάδου που επικαλείται η El País επισημαίνουν ότι τέτοιες βλάβες μπορεί να συμβούν αλλά δεν είναι συχνές. Επιπλέον, το ευρωπαϊκό σύστημα ERTMS βρίσκεται ακόμη στο στάδιο των δοκιμών και δεν έχει τεθεί σε εφαρμογή, ενώ το εφεδρικό σύστημα ASFA απέτυχε να ενεργοποιηθεί.
Οι μοιραίες αποφάσεις του κέντρου ελέγχου
Η έρευνα μετατοπίζεται πλέον από την αρχική τεχνική βλάβη στις αποφάσεις του κέντρου ελέγχου της Adif στην Ατότσα της Μαδρίτης. Ο υπουργός Μεταφορών, Όσκαρ Πουέντε, εξήγησε ότι το κόκκινο σήμα ενεργοποιήθηκε λόγω βλάβης στην επικοινωνία των υπολογιστικών συστημάτων, η οποία σταμάτησε αυτόματα την κυκλοφορία. Στη συνέχεια, όπως είπε, ελήφθη εσφαλμένη απόφαση να επανεκκινήσει το τρένο της Renfe, παρότι ήταν αναμμένο κόκκινο σήμα εξαιτίας του ακινητοποιημένου συρμού μπροστά του.
Στις 08:36, ο χειριστής του κέντρου επέτρεψε σε τρένο AVE της Renfe να συνεχίσει την πορεία του, παρότι ένας συρμός της Iryo παρέμενε ακινητοποιημένος στην ίδια γραμμή. Η κατάσταση αυτή θεωρείτο προσωρινή, μέχρι κάθε τρένο να επανεκκινήσει, να φτάσει στον επόμενο σηματοδότη και να τεθεί υπό την προστασία του συστήματος πλευρικής σηματοδότησης (BSL). Το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται είναι όχι μόνο ποιος έδωσε τη μοιραία εντολή, αλλά και γιατί δεν λειτούργησαν οι δικλίδες ασφαλείας που θα μπορούσαν να αποτρέψουν τη σύγκρουση, μέσα στα 17 λεπτά που μεσολάβησαν.
Η προειδοποίηση που αγνοήθηκε και η σύγκρουση
Σύμφωνα με την El País, μηχανοδηγός άλλου τρένου είχε προειδοποιήσει ότι, με το σύστημα ασφαλείας LZB εκτός λειτουργίας, η κυκλοφορία δεν μπορούσε να συνεχιστεί με κανονική ταχύτητα, αλλά έπρεπε να εφαρμοστεί καθεστώς ιδιαίτερα προσεκτικής κίνησης. Η προειδοποίηση αυτή αποκτά καθοριστική σημασία, καθώς δείχνει ότι ο κίνδυνος είχε επισημανθεί πριν από τη σύγκρουση.
Στις 08:53, έχοντας διανύσει περίπου 25 χιλιόμετρα, το τρένο AVE της Renfe προσέκρουσε στο πίσω μέρος του ακινητοποιημένου τρένου Iryo, κοντά στην Ούρδα του Τολέδο. Η σύγκρουση ήταν καταστροφική, με βαγόνια να εκτροχιάζονται και να καταλήγουν σε πρανές. Οι περισσότερες απώλειες στο τρένο της Iryo εντοπίστηκαν στα πίσω βαγόνια. Στο σημείο του δυστυχήματος, ασθενοφόρα, οχήματα γραφείων τελετών και ελικόπτερα συγκεντρώθηκαν δίπλα σε ένα από τα τρένα, που βρισκόταν σε ανυψωμένο τμήμα της γραμμής, ενώ στρεβλωμένα μέταλλα και συντρίμμια ήταν διάσπαρτα στην πλαγιά, όπου είχαν πέσει τουλάχιστον τρία βαγόνια. Επιβάτες, κάποιοι με αίματα ή επιδέσμους, απομακρύνθηκαν μέσω παρακείμενου δρόμου μετά τη σύγκρουση.
Με πληροφορίες από: Enikos, Ieidiseis, Topontiki