Σε μια ιστορική πολιτική καμπή για τη Σερβία, ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς παραδέχθηκε δημόσια την ήττα του στις πρόωρες βουλευτικές εκλογές της Κυριακής 25ης Οκτωβρίου. Η εξέλιξη αυτή βάζει τέλος σε 14 χρόνια απόλυτης πολιτικής κυριαρχίας του Σέρβου ηγέτη. Νικητής της αναμέτρησης αναδείχθηκε το αυτόνομο φοιτητικό κίνημα, η «Φοιτητική Λίστα», το οποίο σάρωσε τις κάλπες.
Η παραδοχή της ήττας και τα πρώτα αποτελέσματα
Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, βασιζόμενος στα πρώτα προκαταρκτικά στοιχεία, αναγνώρισε ότι οι ψηφοφόροι έδωσαν συντριπτική πλειοψηφία στο ψηφοδέλτιο της «Φοιτητικής Λίστας» (SL). «Δεν έχουμε ακόμη τα τελικά αποτελέσματα», δήλωσε ο Βούτσιτς προς τους υποστηρικτές του στα γραφεία του κόμματός του στο Βελιγράδι.
Ο Σέρβος ηγέτης πρόσθεσε πως «βάσει του δείγματος, είναι σαφές ότι χάσαμε αυτές τις εκλογές, η Φοιτητική Λίστα κέρδισε, θα έχουν μεταξύ 135 και 140 εδρών κι εμείς θα έχουμε 105». Σύμφωνα με την εκτίμηση των δημοσκοπικών εταιρειών CeSID-IPSOS, η «Φοιτητική Λίστα» αναμένεται να καταλάβει 138 έδρες στη Βουλή των 250 εδρών, ενώ το δεξιό Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS) του Βούτσιτς συγκεντρώνει 104 έδρες. Οι υπόλοιπες έδρες εκτιμάται ότι θα κατανεμηθούν σε κόμματα εθνικών μειονοτήτων. Οι πρώτες εκτιμήσεις έδωσαν στη Φοιτητική Λίστα 51,47%, έναντι 40,42% του συνδυασμού που στήριζε τον Αλεξάνταρ Βούτσιτς.
Η γέννηση του κινήματος από την τραγωδία του Νόβι Σαντ
Η δημιουργία της «Φοιτητικής Λίστας» και η εξέλιξή της σε πανεθνικό κίνημα ξεκίνησε την 1η Νοεμβρίου 2024. Τότε, κατέρρευσε το στέγαστρο του σιδηροδρομικού σταθμού στο Νόβι Σαντ, της δεύτερης μεγαλύτερης πόλης της Σερβίας, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 16 άνθρωποι.
Η τραγωδία προκάλεσε οργή στους πολίτες, οι οποίοι ζητούσαν απαντήσεις για την ασφάλεια των δημόσιων έργων και τις ευθύνες των αρμοδίων. Η κατάρρευση της μπετονένιας στέγης θεωρήθηκε εμβληματική για την εκτεταμένη διαφθορά στη χώρα. Επικριτές συνέδεσαν την καταστροφική ανακαίνιση του σταθμού με τον πρόεδρο, ο οποίος είχε συνδέσει στενά το όνομά του με το έργο.
Η πανεθνική εξάπλωση των διαμαρτυριών
Μετά το δυστύχημα του Νόβι Σαντ, οι φοιτητές βγήκαν στους δρόμους, ξεκίνησαν καταλήψεις στα πανεπιστήμια και οργάνωσαν μεγάλες συγκεντρώσεις. Σύντομα, οι διαμαρτυρίες εξαπλώθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα, με βασικά αιτήματα τη διαφάνεια, την απόδοση ευθυνών και την αντιμετώπιση της διαφθοράς και της κυβερνητικής αμέλειας.
Το κίνημα, που αρχικά περιλάμβανε φοιτητές που απέκλειαν δρόμους, εξελίχθηκε σε σχεδόν καθημερινές διαδηλώσεις. Τον Μάρτιο του 2025, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στο Βελιγράδι, σε μία από τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις των τελευταίων δεκαετιών στη Σερβία.
Το προφίλ της «Φοιτητικής Λίστας»
Το ιδιαίτερο στοιχείο της «Φοιτητικής Λίστας» είναι ότι δεν δημιουργήθηκε σαν ένα συνηθισμένο πολιτικό κόμμα. Το κίνημα «Φοιτητική Λίστα – Οι Φοιτητές Νικούν» δεν έχει σαφείς ηγέτες ούτε πολιτικό παρελθόν, κι όμως προσέλκυσε αντικυβερνητικούς ψηφοφόρους από όλο το φάσμα της σερβικής κοινωνίας.
Οι φοιτητές κατάφεραν να διαλύσουν 14 χρόνια πολιτικής κυριαρχίας του Αλεξάνταρ Βούτσιτς σε λιγότερο από δύο χρόνια. Παρουσίασαν υποψηφίους για και τις 250 έδρες του κοινοβουλίου, χωρίς όμως να συμπεριλαμβάνονται φοιτητές ανάμεσά τους. Ανάμεσα στους υποψηφίους της «Φοιτητικής Λίστας» βρίσκεται και ο Ντέγιαν Μποντιρόγκα. Ο επικεφαλής υποψήφιος και καρδιολόγος Ίλια Σρντάνοβιτς, ενώνοντας τις δυνάμεις του με τους φοιτητές που βάδιζαν προς το Βελιγράδι την περασμένη εβδομάδα, δήλωσε ότι γράφεται ξανά η ιστορία: «Η ενέργεια είναι ασταμάτητη».
Ο Ίλια Σρντάνοβιτς δήλωσε επίσης: «Προσφέρουμε στους πολίτες μας τις βασικές αξίες μιας πολιτισμένης κοινωνίας, τις οποίες το προηγούμενο καθεστώς τούς είχε στερήσει, για τελευταία φορά».
Πανηγυρισμοί και συμβολισμοί μετά την εκλογική νίκη
Από το Βελιγράδι έως το Νόβι Σαντ και τη Νις, επικράτησε ατμόσφαιρα ευφορίας μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων. Πλήθη πολιτών κατέκλυσαν τα κέντρα των πόλεων και τα γραφεία του φοιτητικού κινήματος. Σε ανάρτησή τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι υποστηρικτές διακήρυξαν: «Οι φοιτητές κέρδισαν» και «Η Σερβία είναι ελεύθερη».
Ένα ιδιαίτερα συμβολικό γεγονός ήταν η κατάρρευση του λεγόμενου Τσάτσιλαντ, του φιλοβουτσικού καταυλισμού με σκηνές που είχε στηθεί πριν από 18 μήνες στο Πάρκο των Πιονιέρων, στο κέντρο του Βελιγραδίου, μπροστά από το σερβικό κοινοβούλιο. Τα μεταλλικά κάγκελα γκρεμίστηκαν υπό τις κραυγές «Ο Βούτσιτς φεύγει».
Με πληροφορίες από: Enikos, Newsit, Ieidiseis