Η Τουρκία εξέφρασε την ικανοποίησή της για την επικύρωση του Μνημονίου Συνεργασίας με τη Λιβύη, που αφορά την οριοθέτηση των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας, από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου 2026. Η Άγκυρα απέρριψε τις αντιδράσεις από την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση, χαρακτηρίζοντάς τες ως «μονομερείς εκτιμήσεις τρίτων» και υποστηρίζοντας τη νομική ισχύ της συμφωνίας. Την ίδια στιγμή, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ των ΗΠΑ διατήρησε μια ουδέτερη στάση, αποφεύγοντας να τοποθετηθεί επί της νομιμότητας του μνημονίου και προτρέποντας τις δύο χώρες σε διμερείς συζητήσεις.
Η τουρκική αντίδραση και η επικύρωση του μνημονίου
Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Άμυνας της Τουρκίας, αντιναύαρχος Ζεκί Ακτούρκ, τόνισε τη σημασία της επικύρωσης του Μνημονίου Συνεργασίας από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης. Το εν λόγω μνημόνιο, το οποίο υπογράφηκε μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης το 2019, βρίσκεται σε ισχύ και η πρόσφατη επικύρωσή του χαιρετίστηκε από την Άγκυρα. Ο αντιναύαρχος Ακτούρκ υπογράμμισε ότι η απόφαση αυτή «επιβεβαιώνει την εγκυρότητα του Μνημονίου Συνεργασίας που υπογράφηκε με βάση το διεθνές δίκαιο και τις αρχές της ισότητας».
Επιπλέον, ο Τούρκος εκπρόσωπος πρόσθεσε ότι η επικύρωση του μνημονίου «ενισχύει τη στρατηγική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών». Δήλωσε επίσης ότι η Τουρκία θα συνεχίσει με αποφασιστικότητα τις προσπάθειές της για την ενίσχυση της ειρήνης, της ασφάλειας και της σταθερότητας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Η νομική ισχύς και τα κυριαρχικά δικαιώματα
Απαντώντας στις καταδικαστικές ανακοινώσεις που προήλθαν από την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Ζεκί Ακτούρκ υποστήριξε ότι το μνημόνιο «συντάχθηκε με βάση το διεθνές δίκαιο και τις αρχές της ισότητας, λαμβάνοντας υπόψη τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντα των δύο χωρών». Η δήλωση αυτή αποτελεί σαφή απάντηση στις διεθνείς επικρίσεις σχετικά με τη νομιμότητα της συμφωνίας.
Ο αντιναύαρχος Ακτούρκ επεσήμανε επίσης ότι «η οριοθέτηση των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας εμπίπτει στο πεδίο των κυριαρχικών δικαιωμάτων των σχετικών παράκτιων κρατών». Με βάση αυτή την αρχή, τόνισε ότι «η νομική ισχύς του Μνημονίου Συνεργασίας δεν μπορεί να αμφισβητηθεί από μονομερείς εκτιμήσεις τρίτων». Η Άγκυρα δηλώνει σταθερά ότι θα συνεχίσει να προστατεύει τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντά της στην Ανατολική Μεσόγειο, στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου, συμβάλλοντας παράλληλα στην ενίσχυση της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή.
Οι αντιδράσεις Ελλάδας και Ευρωπαϊκής Ένωσης
Οι δηλώσεις του Τούρκου εκπροσώπου έρχονται ως απάντηση στις έντονες καταδικαστικές ανακοινώσεις που εκδόθηκαν από την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι ανακοινώσεις αυτές εξέφρασαν την αντίθεσή τους στην επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου, το οποίο θεωρείται ότι παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και τα κυριαρχικά δικαιώματα άλλων κρατών στην περιοχή.
Η Τουρκία, ωστόσο, διατηρεί την άποψη ότι το μνημόνιο είναι πλήρως συμβατό με το διεθνές δίκαιο και ότι οι αντιδράσεις αυτές αποτελούν απλώς «μονομερείς εκτιμήσεις», οι οποίες δεν μπορούν να επηρεάσουν τη νομική του ισχύ. Η Άγκυρα επιμένει ότι η συμφωνία λαμβάνει υπόψη τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντα τόσο της Τουρκίας όσο και της Λιβύης.
Η στάση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ
Λίγες ώρες πριν από τις δηλώσεις της Άγκυρας, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ των ΗΠΑ είχε ήδη τοποθετηθεί επί του θέματος, επιφυλάσσοντας, όπως αναφέρεται, «ψυχρολουσία για την Ελλάδα». Το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών σημείωσε ότι «η επίλυση των θαλάσσιων ζητημάτων εξυπηρετεί τα συμφέροντα κάθε πλευράς και ανοίγει τον δρόμο για εμπορικές επενδύσεις και έρευνες που θα ωφελήσουν ολόκληρη την περιοχή της Μεσογείου».
Ωστόσο, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ απέφυγε να λάβει σαφή θέση αναφορικά με τη νομιμότητα του τουρκολιβυκού μνημονίου. Αντ' αυτού, το αμερικανικό ΥΠΕΞ ενθάρρυνε την Ελλάδα και την Τουρκία, αμφότερες σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ, να συζητήσουν σε διμερές επίπεδο για την αντιμετώπιση των όποιων διαφωνιών τους. Αυτή η προσέγγιση ερμηνεύτηκε ως μια ουδέτερη στάση εκ μέρους των Ηνωμένων Πολιτειών στο ζήτημα.
Με πληροφορίες από: Topontiki