Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξέφρασε την έντονη δυσαρέσκειά της για την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, η οποία έλαβε χώρα στις 20 Οκτωβρίου 2026. Σε ομόφωνη δήλωσή της, δια της Ύπατης Εκπροσώπου της, η ΕΕ υπογραμμίζει ότι η συμφωνία του 2019 είναι «άκυρη και ανυπόστατη». Επιπλέον, τονίζεται ότι το μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για αυτά.
Η σταθερή θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναφορικά με το «Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης για την οριοθέτηση των θαλάσσιων περιοχών δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο Θάλασσα» του 2019 είναι σταθερή και σαφής. Όπως διατυπώθηκε στα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ήδη από τον Δεκέμβριο του 2019, και επιβεβαιώθηκε εκ νέου τον Ιούνιο του 2025, η ΕΕ έχει ξεκαθαρίσει τη στάση της.
Οι Βρυξέλλες επαναλαμβάνουν ότι το Μνημόνιο Κατανόησης Τουρκίας-Λιβύης παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών. Παράλληλα, η συμφωνία αυτή δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας, γεγονός που την καθιστά άκυρη και ανυπόστατη, χωρίς να δύναται να επιφέρει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη.
Παραβίαση κυριαρχικών δικαιωμάτων και διεθνούς δικαίου
Στην κοινή δήλωση, εκ μέρους και των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας καταδικάζει την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου. Η δήλωση επισημαίνει τη βαθιά λύπη της Ένωσης για την επικύρωση αυτού του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης.
Η ΕΕ υπογραμμίζει ότι το μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν είναι σύμφωνο με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Οι Βρυξέλλες απορρίπτουν το ενδεχόμενο η συμφωνία μεταξύ Άγκυρας και Τρίπολης να περιορίσει τα δικαιώματα άλλων κρατών στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς δεν μπορεί να δημιουργήσει νομικές συνέπειες για τρίτες χώρες.
Στρατηγικό συμφέρον για σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει στρατηγικό συμφέρον για ένα σταθερό και ασφαλές περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο. Αυτή η περιοχή αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για την Ένωση, η οποία καλεί όλες τις χώρες να σέβονται τα κυριαρχικά δικαιώματα όλων των κρατών μελών.
Η τήρηση του δικαίου της ΕΕ και του Διεθνούς Δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), είναι θεμελιώδης. Η ΕΕ τονίζει την ανάγκη για πλήρη σεβασμό αυτών των αρχών για τη διασφάλιση της ειρήνης και της ασφάλειας στην περιοχή.
Η αντίδραση μετά την κύρωση του μνημονίου
Η έντονη αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης έρχεται μετά την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της Λιβύης, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2026. Η επίσημη δήλωση της Ύπατης Εκπροσώπου, εξ ονόματος της ΕΕ, στέλνει ένα σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα και την Τρίπολη.
Η δήλωση αυτή επαναλαμβάνει την πάγια θέση της ΕΕ ότι η συγκεκριμένη συμφωνία δεν μπορεί να έχει νομικές συνέπειες για τρίτα κράτη, καθώς παραβιάζει τα κυριαρχικά τους δικαιώματα. Η ΕΕ εκφράζει τη βαθιά της λύπη για την ενέργεια της λιβυκής Βουλής, η οποία επικύρωσε το «Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης σχετικά με την οριοθέτηση των θαλάσσιων δικαιοδοσιών στη Μεσόγειο Θάλασσα» του 2019.
Με πληροφορίες από: Topontiki, Ieidiseis, Newsit