Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαρακτήρισε «άδικη και ανέντιμη» την απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να άρει μονομερώς τις κυρώσεις στη Ρωσία και να της επιτρέψει να εξάγει ντίζελ. Σε τηλεφωνική συνέντευξή του στο Axios την Παρασκευή, ο Ζελένσκι δεν έκρυψε την απογοήτευσή του και μίλησε για «δώρο γενεθλίων» στον Βλαντιμίρ Πούτιν, ενώ ο Τραμπ αρνήθηκε να απαντήσει στις επικρίσεις και δήλωσε ικανοποιημένος από τη συμφωνία.
Η απόφαση Τραμπ και η έντονη αντίδραση Ζελένσκι
Η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία έγινε μετά από τηλεφωνική επικοινωνία με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, σόκαρε την Ουκρανία και πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Η εξέλιξη αυτή δημιούργησε νέα κρίση στις σχέσεις των ΗΠΑ με τους δυτικούς συμμάχους τους, απειλώντας να εκτροχιάσει τις προσπάθειες της κυβέρνησης Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου. Ο Αμερικανός πρόεδρος αγνόησε επιδεικτικά τις αντιδράσεις των Ουκρανών, δηλώνοντας ικανοποιημένος από τη συμφωνία.
Ο Ουκρανός πρόεδρος, στη διάρκεια της συνέντευξης που κράτησε 15 λεπτά, έδειχνε εξαντλημένος και αποθαρρυμένος. Εξέφρασε ακόμη και αίσθημα προδοσίας για τη συμφωνία για το ντίζελ, τονίζοντας πως «μοιάζει με δώρο γενεθλίων για τον Πούτιν. Δείχνει απολύτως απαίσιο», αναφερόμενος στα γενέθλια του Ρώσου προέδρου νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα. Ο Ζελένσκι χαρακτήρισε την απόφαση «άδικη και ανέντιμη», υποστηρίζοντας ότι προσφέρει οικονομική ανάσα στη Μόσχα την ώρα που συνεχίζεται ο πόλεμος.
Το παρασκήνιο της συμφωνίας: Οι ουκρανικές επιθέσεις σε διυλιστήρια
Νέα στοιχεία για το παρασκήνιο της συμφωνίας του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν αποκαλύπτει το Axios, συνδέοντας ευθέως την απόφαση του Αμερικανού προέδρου με την άρνηση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι να σταματήσει τις ουκρανικές επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο με άμεση γνώση των συζητήσεων, ο Τραμπ αποφάσισε να προχωρήσει στη συμφωνία με τον Πούτιν αφού το Κίεβο αγνόησε περίπου έξι αμερικανικά αιτήματα να σταματήσει τα πλήγματα στις ρωσικές εγκαταστάσεις διύλισης.
Ο ίδιος Αμερικανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι η επιμονή της Ουκρανίας να πλήττει τα ρωσικά διυλιστήρια έχει προκαλέσει δυσαρέσκεια στον Λευκό Οίκο. Κατά την ίδια πηγή, ο Ζελένσκι «διαβάζει λάθος την κατάσταση», καθώς με τη συνέχιση των επιθέσεων διαβρώνει την καλή σχέση που είχε οικοδομήσει με τον Τραμπ τους τελευταίους μήνες. Η επίδραση των εξελίξεων στις τιμές των καυσίμων στις ΗΠΑ φαίνεται ότι αποτέλεσε βασικό παράγοντα για τον Τραμπ, ο οποίος είχε ζητήσει από το Κίεβο να σταματήσει μονομερώς τις επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια, θεωρώντας ότι αυτές συνέβαλλαν στην άνοδο των τιμών που πληρώνουν οι Αμερικανοί καταναλωτές.
Οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια τους τελευταίους μήνες είχαν σημαντικές επιπτώσεις στην ενεργειακή αγορά της Ρωσίας, περιορίζοντας τη δυνατότητα διύλισης της και προκαλώντας προβλήματα στην εγχώρια αγορά καυσίμων. Η Μόσχα απάντησε με περιορισμούς στις εξαγωγές ντίζελ, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο τη διεθνή αγορά, η οποία ήδη βρίσκεται υπό πίεση λόγω του πολέμου στο Ιράν. Η συμφωνία προβλέπει την αποστολή περισσότερων από 300.000 τόνων ρωσικού ντίζελ, καθώς και χαλάρωση ορισμένων αμερικανικών κυρώσεων που αφορούν τις ρωσικές ενεργειακές εξαγωγές.
Η πρόταση Ζελένσκι και η άρνηση Τραμπ
Ο Ζελένσκι είχε αντιπροτείνει στον Τραμπ, καθώς και στους Αμερικανούς απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, μια αμοιβαία συμφωνία για τις ενεργειακές υποδομές. Συγκεκριμένα, είχε δηλώσει ότι η Ουκρανία ήταν έτοιμη να σταματήσει τις επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια, εφόσον η Ρωσία σταματούσε τα πλήγματα κατά των ουκρανικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Ωστόμως, η πρόταση αυτή δεν έγινε αποδεκτή από τον Τραμπ. Σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν θεωρούσε αντίστοιχες τις δύο κατηγορίες επιθέσεων και ζητούσε από το Κίεβο να διακόψει τα χτυπήματα χωρίς να τα συνδέει με αντίστοιχη δέσμευση από τη ρωσική πλευρά. Κατά την ίδια πηγή, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν θεωρούσε ότι τα ουκρανικά πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια ήταν ισοδύναμα με τις ρωσικές επιθέσεις στο ουκρανικό ηλεκτρικό δίκτυο.
Διπλωματικές προσπάθειες εν μέσω κρίσης
Η ανακοίνωση της συμφωνίας του Τραμπ με τον Πούτιν συνέβη την ώρα που οι απεσταλμένοι του, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, συναντούσαν στο Μαϊάμι την ουκρανική ομάδα διαπραγμάτευσης. Στη συνάντηση συμμετείχαν επίσης ανώτεροι διπλωμάτες από τη Γερμανία, τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ, με σκοπό να συζητήσουν νέες αμερικανικές ιδέες για τον τερματισμό του πολέμου.
Ο Ζελένσκι ανέφερε ότι πριν από μερικές ημέρες μίλησε με τον Γουίτκοφ για την ανάγκη να συνεχιστούν οι προσπάθειες για διπλωματική διέξοδο πριν από τον χειμώνα και τις ενδιάμεπες εκλογές στις ΗΠΑ. Ο Στιβ Γουίτκοφ πρότεινε να συναντηθούν στη Φλόριντα, πρόταση που ο Ζελένσκι δέχτηκε για να συζητήσουν τις πιθανότητες διαπραγματεύσεων, καθώς οι Αμερικανοί είχαν δηλώσει ότι διέθεταν κάποιες ιδέες.
Αιφνιδιασμός και έλλειψη ενημέρωσης
Ο Ουκρανός πρόεδρος τόνισε ότι σε καμία στιγμή των συνομιλιών με τον Γουίτκοφ και τον Κούσνερ οι ΗΠΑ δεν έθεσαν ως ενδεχόμενο μια συμφωνία με τη Ρωσία για το ντίζελ. Όπως εξήλε, από τον Γουίτκοφ κατάλαβε ότι οι Αμερικανοί απεσταλμένοι σχεδίαζαν να μεταφέρουν στους Ρώσους μηνύματα από τις συνομιλίες στη Φλόριντα και στη συνέχεια, ενδεχομένως, να ταξιδέψουν στο Κίεβο για να επιχειρήσουν να ολοκληρώσουν μια συμφωνία ειρήνης.
Ο Ζελένσκι αποκάλυψε ότι μόλις μία ώρα πριν από τη δημόσια δήλωση του Τραμπ, οι διαπραγματευτές του, που βρίσκονταν σε συνάντηση με τον Κούσνερ και τον Γουίτκοφ στη Φλόριντα, τον ενημέρωσαν ότι ο Τραμπ σχεδίαζε να μιλήσει με τον Πούτιν. Κατά τη διάρκεια οκτάωρων συνομιλιών στο Μαϊάμι την Παρασκευή, οι Γουίτκοφ και Κούσνερ ενημέρωσαν την ουκρανική αντιπροσωπεία ότι ο Τραμπ αναμενόταν να συνομιλήσει με τον Πούτιν και να άρει τις κυρώσεις στις ρωσικές εξαγωγές ντίζελ. Οι Ουκρανοί ενημερώθηκαν ότι η απόφαση είχε ληφθεί μετά την επανειλημμένη άρνηση του Κιέβου να συμμορφωθεί με τα αμερικανικά αιτήματα για διακοπή των επιθέσεων στα ρωσικά διυλιστήρια.
Με πληροφορίες από: Ieidiseis, Topontiki, Enikos