Η άνοδος του σύγχρονου λαϊκισμού στην Ευρώπη, με εκφραστές όπως η Μαρίν Λεπέν στη Γαλλία και το κόμμα AfD στη Γερμανία, διαγράφεται ως μια νέα πραγματικότητα. Αυτή η τάση αναδεικνύει μια σημαντική μετατόπιση στο πολιτικό τοπίο, καθώς δυνάμεις που κάποτε βρίσκονταν στο περιθώριο μετατρέπονται σε ισχυρούς εκλογικούς μηχανισμούς.
Η άνοδος του λαϊκισμού στην Ευρώπη
Η πορεία του λαϊκισμού, ειδικά του δεξιόστροφου, φαίνεται να είναι πλέον νομοτελειακή, όπως αναφέρει ο Θ. Τσεκούρας. Η «μαύρη προφητεία» του Λέοναρντ Κοέν, «First we take… Paris, then we take Berlin», μοιάζει να επιβεβαιώνεται.
Είναι πιθανό, ήδη από τον επόμενο χρόνο, η Ευρώπη να έχει στην κορυφή τρεις γυναίκες ηγέτιδες του ακροδεξιού λαϊκισμού: την Τζόρτζια Μελόνι στη Ρώμη, τη Μαρίν Λεπέν στο Παρίσι και την Άλις Βάιντελ στο Βερολίνο. Αυτή η προοπτική ενδεχομένως να προκαλεί αναταραχή σε ιστορικές προσωπικότητες, όπως ο Σαρλ Ντε Γκωλ, ο Βίλλυ Μπραντ και ο Κόνραντ Αντενάουερ.
Η παρακμή των παραδοσιακών κομμάτων και του αριστερού λαϊκισμού
Πριν από μία δεκαετία, στο προσκήνιο βρισκόταν η άλλη όχθη του λαϊκισμού, ο αριστερόστροφος. Ωστόσο, σχήματα όπως ο ΣΥΡΙΖΑ, οι Podemos και άλλες παρόμοιες παρουσίες κατέληξαν είτε στην ανυπαρξία είτε στο πολιτικό περιθώριο.
Παράλληλα, ο «τυφλοπόντικας της Ιστορίας» συνεχίζει να σκάβει, φέρνοντας δίπλα στα λείψανα της παραδοσιακής σοσιαλδημοκρατίας της Κεντρικής Ευρώπης και τα ερείπια της κεντροδεξιάς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πάλαι ποτέ πανίσχυρη CDU της Γερμανίας, η οποία βρίσκεται σε καθοδική πορεία.
Πέρα από τα στερεότυπα: Η αμφισβήτηση του όρου «ακροδεξιά»
Τίθεται το ερώτημα αν είναι ορθό να συνεχίζουμε να εκλαμβάνουμε δυνάμεις όπως αυτές της Λεπέν και της Βάιντελ ως ακροδεξιές. Παρότι τα στερεότυπα και η συμβατική πολιτική σκέψη συχνά δεν δέχονται συζήτηση επ’ αυτού, υπάρχουν λόγοι για αμφιβολία.
Φαίνεται αφύσικο, για παράδειγμα, το 40% των Γερμανών να αρχίσουν ξαφνικά να μελετούν το «Mein Kampf» του Αδόλφου Χίτλερ ή να επιλέγουν δερμάτινες καπαρντίνες από τη συλλογή του Γκέμπελς. Αυτή η εικόνα δεν αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα.
Τα πραγματικά αίτια της λαϊκής δυσαρέσκειας
Οι πολίτες, ιδιαίτερα στη Γερμανία, φαίνεται να απασχολούνται με πιο γήινα και άμεσα προβλήματα. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται η άνοδος των τιμών της ενέργειας, η πανάκριβη ακρίβεια και η αποβιομηχάνιση.
Επιπλέον, τα λουκέτα σε εμβληματικές παραγωγικές μονάδες, η ύφεση και η φτώχεια που καταβάλλει πλέον σημαντικά τμήματα της άλλοτε κραταιάς μεσαίας τάξης της Γερμανίας, συνιστούν τη θλιβερή πραγματικότητα. Αυτά τα ζητήματα αποτελούν τα βαθύτερα αίτια της εξάπλωσης του λαϊκισμού τύπου AfD.
Το πλεονέκτημα των λαϊκιστών
Οι λαϊκιστές, όπως αυτοί που εκπροσωπεί η Βάιντελ, διαθέτουν ένα «πυρηνικό» πολιτικό πλεονέκτημα. Αυτό έγκειται στην ικανότητά τους να θέτουν τα κατάλληλα ερωτήματα.
Για παράδειγμα, μπορούν να θέτουν ερωτήματα σχετικά με το πώς και γιατί η Γερμανία βρέθηκε σε αυτή την κατάσταση, αγγίζοντας έτσι τις ανησυχίες των πολιτών και προσφέροντας μια φωνή στη δυσαρέσκειά τους.
Με πληροφορίες από: Ieidiseis