Ο πρόεδρος της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, υπέβαλε την παραίτησή του την Κυριακή, ανακοινώνοντας παράλληλα τη διεξαγωγή πρόωρων βουλευτικών εκλογών για τις 25 Οκτωβρίου. Η κίνηση αυτή έρχεται στον απόηχο εβδομάδων μαζικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων, οι οποίες ξεκίνησαν από τους φοιτητές και μετεξελίχθηκαν σε ένα ευρύ κοινωνικό κίνημα. Το κεντρικό αίτημα των κινητοποιήσεων ήταν η παραίτηση του προέδρου και η προκήρυξη εκλογών.
Οι κινητοποιήσεις και οι κατηγορίες
Επί πολλές εβδομάδες, οι δρόμοι της Σερβίας γέμισαν με νέους που διαδήλωναν κατά της κυβέρνησης. Τον Μάρτιο του 2025, οι κινητοποιήσεις έφτασαν στην κορύφωσή τους, με εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες να βγαίνουν στους δρόμους, συμπορευόμενοι με τους φοιτητές. Το μαζικό αυτό αντικυβερνητικό κίνημα είχε ως βασικό και μοναδικό αίτημα την παραίτηση του Προέδρου Αλεξάνταρ Βούτσιτς και τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών.
Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς και το κόμμα του, το «Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα» (SNS), έχουν βρεθεί στο επίκεντρο κατηγοριών για εκτεταμένη διαφθορά και διασυνδέσεις με το οργανωμένο έγκλημα. Επιπλέον, έχουν κατηγορηθεί για περιορισμό των δημοκρατικών ελευθεριών, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης που ασκούσαν κριτική. Από την ανάληψη της εξουσίας το 2012, το SNS έχει θέσει σταδιακά υπό τον έλεγχό του όλους τους κρατικούς θεσμούς. Το κόμμα, από την πλευρά του, αρνείται τις κατηγορίες για κατάχρηση εξουσίας και επαναλαμβάνει τη δέσμευσή του στην καταπολέμηση της διαφθοράς.
Η παραίτηση του προέδρου και ο σχεδιασμός
Το αίτημα για παραίτηση του Αλεξάνταρ Βούτσιτς τελικά ικανοποιήθηκε. Ο πρόεδρος της Σερβίας παραιτήθηκε την Κυριακή, ανακοινώνοντας παράλληλα τη διεξαγωγή πρόωρων βουλευτικών εκλογών για τις 25 Οκτωβρίου. Ωστόσο, πολιτικοί αναλυτές στη Σερβία επισημαίνουν ότι ο Βούτσιτς «ικανοποίησε» στην πραγματικότητα τον δικό του σχεδιασμό για την παραμονή στην εξουσία.
Η δεύτερη προεδρική θητεία του Βούτσιτς θα ολοκληρωνόταν κανονικά τον ερχόμενο Μάιο. Ωστόσο, το Σύνταγμα της χώρας δεν του επιτρέπει να διεκδικήσει τρίτη προεδρική θητεία. Για αυτόν τον λόγο, παραιτήθηκε από την προεδρία, προκειμένου να ηγηθεί του δεξιού «Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος» (SNS) στις εκλογές της 25ης Οκτωβρίου και να διεκδικήσει την πρωθυπουργία.
Ο ρόλος του πρωθυπουργού και η μεταβατική περίοδος
Θεσμικά, ο πρωθυπουργός στη Σερβία διαθέτει περισσότερες εξουσίες από τον πρόεδρο. Παρόλα αυτά, ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς διατήνησε κυρίαρχο ρόλο και κατά τις δύο πενταετείς προεδρικές θητείες του. Προήδρευε τακτικά κυβερνητικών συνεδριάσεων και ανακοίνωνε όλες τις σημαντικές αποφάσεις και τα σχέδια της κυβέρνησης, υπογραμμίζοντας την ισχυρή του επιρροή.
Καθήκοντα προέδρου θα αναλάβει προσωρινά η Άνα Μπρνάμπιτς. Η κυρία Μπρνάμπιτς είναι στενή σύμμαχος του Βούτσιτς, πρώην πρωθυπουργός και απερχόμενη πρόεδρος της Βουλής. Μετά την εκλογή της νέας Βουλής, ο νέος πρόεδρός της θα αναλάβει τα καθήκοντα από την Μπρνάμπιτς, θα ορίσει τον πρωθυπουργό και θα προκηρύξει τις προεδρικές εκλογές.
Η νέα πολιτική αναμέτρηση
Στην προσπάθειά του να παραμείνει στην εξουσία, ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς θα βρει και πάλι απέναντί του τους φοιτητές, οι οποίοι αποτέλεσαν τον πυρήνα των πρόσφατων κινητοποιήσεων. Από το κίνημα των φοιτητών ξεπήδησε ένας νέος πολιτικός σχηματισμός, το «Κόμμα των Φοιτητών» (Studentska Lista).
Αυτό το νέο κόμμα θα κοντραριστεί με το κυβερνών κόμμα του Βούτσιτς, το SNS, διεκδικώντας τη νίκη στις επερχόμενες εκλογές. Η αναμέτρηση αναμένεται να είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς το φοιτητικό κίνημα κατάφερε να συσπειρώσει μεγάλο μέρος της κοινωνίας.
Το πολωμένο πολιτικό σκηνικό
Οι δημοσκοπήσεις στη Σερβία αποτυπώνουν ένα έντονα πολωμένο πολιτικό σκηνικό, με τα δύο κόμματα, το SNS και το «Κόμμα των Φοιτητών», να αποτελούν τους δύο κυρίαρχους πόλους. Οι πιο πρόσφατες μετρήσεις εμφανίζουν το κυβερνών κόμμα να προηγείται.
Ωστόσο, προηγούμενες έρεβες είχαν καταγράψει διαφορετικά αποτελέσματα, υποδηλώνοντας μια δυναμική που μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες μέχρι την ημέρα των εκλογών. Οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται καθοριστικές για την έκβαση της εκλογικής αναμέτρησης και το μέλλον της Σερβίας.
Με πληροφορίες από: Ieidiseis